Giải pháp nào để ứng dụng các đề tài khoa học, công nghệ vào thực tiễn?

Đặt hàng KHCN sát với nhu cầu thực tiễn

Giám đốc Sở KH&CN Lê Thành Đông giải trình về câu hỏi: Trong giai đoạn 2020–2025 có bao nhiêu đề tài, dự án khoa học và công nghệ được nghiệm thu, ứng dụng hiệu quả vào phát triển KT-XH? Có tình trạng trùng lặp nội dung các đề tài không? Giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả của các đề tài, dự án khoa học và công nghệ trong thời gian tới?

Từ 2020 đến 2025, toàn tỉnh đã tổ chức triển khai thực hiện 164 đề tài, dự án, nhiệm vụ KHCN và tổ chức nghiệm thu 107 đề tài dự án. Trong đó, có 21 nhiệm vụ thuộc lĩnh vực xã hội và nhân văn đã nghiệm thu (19,6%); 68 nhiệm vụ trên lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn (chiếm 63,6%).

Về vấn đề trùng lặp nội dung các đề tài, Giám đốc Lê Thành Đông khẳng định: Quá trình xác định nhiệm vụ hàng năm được thực hiện công khai, minh bạch, tuân thủ theo các quy định hiện hành. Đặc biệt, sở đã chủ động ứng dụng CNTT trong việc quản lý nhiệm vụ, bảo đảm việc rà soát theo quy trình, cung cấp phiếu rà soát cho các hội đồng khoa học để thẩm định tránh trùng lặp.

Trên cơ sở thẳng thắn nhìn nhận những bất cập trong triển khai, "tư lệnh" ngành KH&CN đã đề ra các giải pháp trong thời gian tới. Trên cơ sở xác định điểm nghẽn, ngành sẽ tiếp tục thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; tập trung nâng cao chất lượng thẩm định và xét duyệt nhiệm vụ gắn với việc ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý; tham mưu ban hành cơ chế, chính sách đủ mạnh về KH&CN, thu hút chuyên gia trên địa bàn; thực hiện đào tạo cán bộ gắn với đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm...

Đại biểu Đào Thị Anh Nga - Trưởng ban VH-XH (HĐND tỉnh) đặt câu hỏi: “Trong số 107 đề tài KH&CN đã nghiệm thu, có một số đề tài chưa phát huy hiệu quả khi áp dụng vào thực tiễn. Đề nghị lãnh đạo sở cho biết nguyên nhân do đâu và giải pháp tháo gỡ nội dung này? Riêng đối với lĩnh vực đề tài trên lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã nghiệm thu, thì có bao nhiêu đề tài đang phát huy hiệu quả, bao nhiêu đề tài đã dừng triển khai?”

Giám đốc Sở KH&CN cho biết: "Trong 107 đề tài đã nghiệm thu, có 5 đề tài phải dừng do không đảm bảo hiệu quả, có 22 đề tài phát huy hiệu quả thấp, không thể nhân rộng. Nguyên nhân do quá trình xây dựng chưa sát yêu cầu thực tiễn."

Về giải pháp, "tư lệnh" ngành KH&CN khẳng định, thời gian tới, ngành sẽ chủ động rà soát, đánh giá hiệu quả các đề tài; phối hợp với các ngành xác định đúng yêu cầu cấp thiết để triển khai thực hiện; tập trung hoàn thiện chuyển đổi số. Bên cạnh đó, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ khoa học để thu hút chuyên gia giỏi về địa bàn; tiếp tục tham mưu đổi mới cơ chế quản lý; huy động nguồn lực của doanh nghiệp...

Đối với câu hỏi liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn, qua đánh giá, hiện có 50 đề tài dự án đạt hiệu quả; 15 đề tài chưa thực sự hiệu quả và 3 đề tài phải dừng. Trên cơ sở thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế, Giám đốc Lê Thành Đông đã đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả như: xác định các chuyên gia trong tổ chức thực hiện đề tài; bám sát quy định của trung ương, của tỉnh...

Tạo đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Đại biểu Nguyễn Thị Lệ Hà – Chủ tịch Hội LHPN tỉnh đặt câu hỏi: "Năm 2023, HĐND tỉnh đã ban hành nghị quyết về thành lập và hỗ trợ cho tổ chuyển đổi số cộng đồng, đến nay có đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết không? Vai trò tổ chuyển đổi số cộng đồng lâu nay như thế nào?".

"Tư lệnh" ngành KH&CN cho biết: Sau thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, 100% tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các xã, phường đã được kiện toàn với tổng số 1.907 tổ, mỗi tổ 3 thành viên. Theo thống kê vào tháng 9/2025, tỷ lệ tổ làm tốt khoảng 60%, tổ hoạt động trung bình đạt khoảng 30% và 10% tổ hoạt động còn yếu. Các tổ đã thực hiện các nhiệm vụ như thực hiện dịch vụ công trực tuyến, hướng dẫn cài đặt các thiết bị thiết yếu, giúp người dân tạo lập, hướng dẫn thanh toán không dùng tiền mặt…

Trên cơ sở phân tích hạn chế, Giám đốc Sở KH&CN nhấn mạnh các giải pháp: điều chỉnh thành phần tổ, để các xã chủ động lựa chọn, không hạn chế số lượng; khuyến khích kêu gọi tình nguyện là lực lượng trẻ, đặc biệt các dịp hè; chuẩn hóa mô hình tổ, quy định trách nhiệm, chỉ tiêu hàng năm… để đánh giá, khen thưởng; tham mưu chính sách phổ cập internet…

Về phía sở, sẽ tiếp tục tập huấn kỹ lưỡng cho các tổ, tham mưu để có nguồn lực chất lượng cho các tổ chuyển đổi số cộng đồng. Về thực hiện Nghị quyết số 119/2023/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ hoạt động của tổ chuyển đổi số cộng đồng, hàng năm đều có hỗ trợ cho các tổ chuyển đổi số cộng đồng với mức hỗ trợ 600.000 đồng/tổ/tháng. Kết quả năm 2024, đã hỗ trợ 13,7 tỷ đồng; năm 2025 bố trí 13,67 tỷ, đến nay đã chi trả hơn 11 tỷ đồng.

Trả lời câu hỏi của đại biểu Thái Văn Sinh - Phó Trưởng ban Văn hoá - xã hội HĐND tỉnh về kho dữ liệu dùng chung trên địa bàn, ông Lê Thành Đông cho biết: Thời gian qua, sở đã phối hợp chặt chẽ với đơn vị tư vấn tại Trung ương để thực hiện kho dữ liệu dùng chung của tỉnh, có sự kết nối, thống nhất với Trung ương. Đồng thời, triển khai học tập kinh nghiệm tại TP Huế gắn với việc vận hành trung tâm điều hành thông minh IOC.

Theo đơn vị tư vấn, kho dữ liệu dùng chung sẽ được triển khai theo 3 giai đoạn, trong đó, mỗi giai đoạn từ 4 - 6 tháng. Từ đó, phấn đấu trong 1 -1,5 năm nữa sẽ vận hành và khai thác kho dữ liệu dùng chung trên toàn tỉnh.

Cũng theo người đứng đầu ngành KH&CN, các ngành, địa phương cần nâng cao trách nhiệm trong việc nhập liệu, quản lý kho dữ liệu này.

Đối với câu hỏi của đại biểu Thái Văn Sinh về việc hiện nay, chỉ 24/69 xã, phường có cán bộ chuyên ngành CNTT, giải pháp tại 45 đơn vị còn lại là gì?, ông Lê Thành Đông khẳng định: Thời gian tới, sở sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Nội vụ để tuyển dụng theo 2 hình thức gồm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và thi tuyển công chức. Tiếp đó, sẽ tổ chức đào tạo, tập huấn theo hướng thực chất; triển khai biệt phái công chức CNTT để hỗ trợ các xã, phường còn lại...