Tại phiên chất vấn, Giám đốc Sở VH-TT&DL Nguyễn Viết Trường làm rõ việc quản lý di tích sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và việc thực hiện các nhiệm vụ trên lĩnh vực VH-TT&DL.
Theo ông Nguyễn Viết Trường, từ ngày 01/7/2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý di tích được thực hiện theo nguyên tắc phân cấp, phân quyền theo quy định của Luật Di sản văn hóa và các quy định pháp luật liên quan.
Giám đốc Sở VH-TT&DL Nguyễn Viết Trường đăng đàn trả lời chất vấn.
Để kịp thời tổ chức quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích trên địa bàn tỉnh sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, UBND tỉnh đã giao Sở VH-TT&DL tổ chức hướng dẫn, triển khai thực hiện.
Theo đó, sở đã có Văn bản số 1660/SVHTTDL-QLVH1 ngày 08/7/2025 hướng dẫn thành lập các ban quản lý di tích tại các xã, phường và Văn bản số 1718/SVHTTDL-QLVH1 ngày 14/7/2025 tiếp tục kiện toàn ban quản lý di tích cấp xã, phường sau khi một số di tích do UBND huyện, thành phố, thị xã quản lý được giao cho các trung tâm văn hóa - truyền thông khu vực quản lý từ ngày 01/7/2025. Đến nay, đã có 605/694 ban quản lý di tích cấp quốc gia, cấp tỉnh được các xã, phường thành lập để tổ chức quản lý hoạt động đảm bảo đúng quy định.
Liên quan đến nguyên nhân khiến tiến độ, tỷ lệ giải ngân kinh phí hỗ trợ tu sửa, chống xuống cấp và bảo vệ di tích theo Nghị quyết số 98/2022/NQ- HĐND ngày 16/12/2022 của HĐND tỉnh chậm, người đứng đầu Sở VH-TT&DL cho biết, các hồ sơ tu bổ, phục hồi di tích đề nghị hỗ trợ kinh phí chống xuống cấp di tích từ năm 2023 - 2025 đều không đáp ứng theo quy định, vì vậy việc giải ngân chậm.
Chất vấn Giám đốc Sở VH-TT&DL, đại biểu Thái Sinh - Phó Trưởng ban VH-XH (HĐND tỉnh) cho rằng, hiện vẫn còn 89/694 di tích chưa có ban quản lý, đề nghị sở giải thích lý do chậm trễ? Đối với thể thao thành tích cao, báo cáo của sở thừa nhận hiện chưa có môn thể thao nào đạt đủ các yếu tố để trở thành thế mạnh của tỉnh, đặc biệt là nguồn tài năng kế cận, kinh phí, và cơ sở vật chất... Vậy, trước mắt, sở xác định 3-4 môn thể thao mũi nhọn nào sẽ tập trung đầu tư theo lộ trình cụ thể để sớm đạt các tiêu chí "thế mạnh" trong giai đoạn 2026-2030? Bên cạnh đó, đối với nâng cao chất lượng phong trào thể dục, thể thao quần chúng, sở có biện pháp ra sao?
Trả lời vấn đề đại biểu nêu, Giám đốc Sở VH-TT&DL tỉnh cho biết, việc chậm thành lập ban quản lý di tích do một số di tích nằm trên 2-3 địa bàn xã mới; một số địa phương thiếu kinh phí và con người; bên cạnh đó một số di tích thuộc trung tâm văn hóa - truyền thông cấp huyện, tuy nhiên cuối tháng 11/2025 vừa qua, trung tâm giải thể, vì vậy việc chuyển giao chưa được hoàn thiện. Ngoài ra, cũng có thực tế là một số địa phương chưa thực sự coi trọng việc thành lập ban quản lý nên đang chần chừ.
Người đứng đầu Sở VH-TT&DL tỉnh cho biết, hiện nay, đơn vị đang tiến hành kiểm kê di tích trong toàn tỉnh. Sau khi hoàn thành kiểm kê, trên cơ sở Nghị định số 308/2025/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 28/11/2025 Quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa, sở sẽ tiếp tục tham mưu cụ thể nội dung này và quyết tâm muộn nhất trong quý I/2026 hoàn thành.
Liên quan đến phát triển thể thao thành tích cao và nâng cao chất lượng phong trào thể dục, thể thao quần chúng, thể thao học đường, Giám đốc Nguyễn Viết Trường cho biết, tỉnh chọn 4 môn thể thao mũi nhọn gồm: karate, pencak silat, điền kinh, đua thuyền để tập trung nguồn lực phát triển. Với chức năng của mình, thời gian tới, sở sẽ tiếp tục phối hợp cấp, ngành liên quan tiếp tục tham mưu thực hiện các nội dung hiệu quả hơn.
Tiếp tục chất vấn, đại biểu Đào Thị Anh Nga - Trưởng ban VH-XH (HĐND tỉnh) đặt câu hỏi: “Sau khi giải thể ban quản lý di tích cấp huyện, các nhiệm vụ liên quan đã giao cho trung tâm dịch vụ tổng hợp trong khi nhiều địa phương vẫn chưa kiện toàn, ảnh hưởng tới công tác bảo tồn, quản lý di tích. Đề nghị lãnh đạo sở nêu giải pháp khắc phục?.
Đại biểu Đào Thị Anh Nga cũng thẳng thắn nêu thực trạng, nguồn tiền công đức tại các di tích bị "đóng băng", không sử dụng được cho tu bổ, sửa chữa di tích đang xuống cấp. Đến nay đã 3 năm kể từ khi Thông tư 04/2023 của Bộ Tài chính hướng dẫn quản lý, thu – chi và hạch toán tiền công đức tại các di tích, nhưng sở vẫn chưa tham mưu được cho UBND tỉnh ban hành hướng dẫn cụ thể. Theo sở, trách nhiệm thuộc về ai? nguyên nhân nào chậm ban hành hướng dẫn?
Phản hồi chất vấn, Giám đốc Nguyễn Viết Trường trả lời: “Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sở đã tham mưu phân cấp quản lý di tích như: di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia phát triển du lịch nguồn thu lớn, di tích được UNESCO vinh danh… trên địa bàn để công tác quản lý di tích hiệu quả hơn.
Đối với việc quản lý tiền công đức, Giám đốc Nguyễn Viết Trường cho biết, thời gian tới sở sẽ tham mưu nội dung này theo Nghị định số 308/2025/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 28/11/2025 Quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa.
Tiếp tục tập trung đến lĩnh vực quản lý di tích, đại biểu Nguyễn Thị Hà Tân - Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy UBND tỉnh đặt câu hỏi: Xã Trường Lưu có 3 di sản tư liệu được UNESCO công nhận là Ký ức Thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tuy nhiên đến nay chưa có nơi lưu giữ mà đang được lưu giữ tại tư gia của GS. Nguyễn Huy Mỹ. Kế hoạch của sở trong tham mưu, phối hợp với địa phương để bảo tồn, phát huy giá trị các di sản như thế nào?
Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở VH-TT&DL Nguyễn Viết Trường cho biết, sở đã hướng dẫn UBND xã Trường Lưu thực hiện kiểm kê, số hóa. Hiện nay, xã đang kiểm kê, thống nhất phương án để xây dựng khu bảo quản, trưng bày theo đề xuất của sở. Phối hợp với dòng họ Nguyễn Huy và GS Nguyễn Huy Mỹ hướng dẫn, thống nhất phương án bảo quản di sản đúng tiêu chuẩn trong giai đoạn chưa có nơi lưu trữ chính thức.
Sở cũng tham mưu UBND tỉnh có phương án đầu tư xây dựng không gian lưu giữ trưng bày tại xã Trường Lưu, đồng thời đưa di sản vào chương trình bảo tồn cấp tỉnh hằng năm. Theo dõi, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện, đảm bảo di sản được bảo quản an toàn và có lộ trình phát huy giá trị phục vụ cộng đồng.
Về kế hoạch tổng thể nhằm phát huy tiềm năng, giá trị các di sản trên địa bàn tỉnh được UNESCO vinh danh gắn với chiến lược phát triển của tỉnh trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, ông Nguyễn Viết Trường khẳng định, đây là các di sản văn hóa đặc biệt, không chỉ phát huy giá trị văn hóa, lưu trữ ký ức mà còn phát triển kinh tế du lịch. Thời gian tới, sở sẽ tiếp tục tham mưu, lồng ghép vào đề án phát triển công nghiệp văn hóa.
Cũng trong phiên chất vấn, Giám đốc Sở VH-TT&DL cũng trả lời các nội dung liên quan đến việc số hóa di tích; phân tích làm rõ hơn các nội dung liên quan đến tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 18- NQ/TU ngày 22/12/2023 của BCH Đảng bộ tỉnh về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Hà Tĩnh trong giai đoạn mới.
