Khám phá di sản nghề thuốc của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác

(Baohatinh.vn) - Tại quê ngoại Hà Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác đã dành trọn cuộc đời để nghiên cứu về y thuật, chữa bệnh cứu người. Nhiều di sản y học vô cùng quý báu được Đại danh y để lại cho hậu thế.

bqbht_br_z6002297161866-9902c8e44cc167b6adea2ecf65cd05b2.jpg
Đại danh y Lê Hữu Trác hiệu là Hải Thượng Lãn Ông. Ông sinh ngày 12/11/1724 tại quê cha là thôn Văn Xá, làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương (nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên). Ông mất vào ngày rằm tháng Giêng năm 1791 tại quê mẹ là xứ Bàu Thượng, xã Tình Diệm, tổng Hữu Bằng (nay là xã Quang Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh). Trong suốt thời gian ở quê mẹ, Hải Thượng Lãn Ông đã chuyên tâm nghiên cứu y thuật, chữa bệnh cứu người. Nhiều di sản nghề thuốc quý được lưu truyền, trở thành tư liệu quý để hậu thế tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng hiệu quả trong chữa bệnh.
Hiện nay, tại nhà đón tiếp thuộc khu nhà thờ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (xã Quang Diệm, Hương Sơn) đang trưng bày một số bản phục chế dụng cụ nghề thuốc, bản sách thuốc: Hải Thượng Lãn Ông toàn thư, Y gia tâm lĩnh, Hải Thượng Y tông tâm lĩnh...

Hiện nay, tại nhà đón tiếp thuộc khu nhà thờ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (xã Quang Diệm, Hương Sơn) đang trưng bày một số bản phục chế dụng cụ nghề thuốc, bản sách thuốc: Hải Thượng Lãn Ông toàn thư, Y gia tâm lĩnh, Hải Thượng Y tông tâm lĩnh...

bqbht_br_o3.jpg
Một số dụng cụ: dao cầu, thuyền tán được Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Hưng Yên phục chế và cung tiến để trưng bày tại nhà thờ Hải Thượng Lãn Ông ở Hương Sơn.
bqbht_br_p18.jpg
Dao cầu là dụng cụ làm thuốc thường được Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác sử dụng để cắt thuốc, kê đơn, chữa bệnh cho người dân. Đây là một loại dao đặc thù với thiết kế theo lối đòn bẩy, một đầu dao gắn vào trụ của bàn tọa và cầu dao, một đầu cán vểnh để giảm lực khi kéo miết.
bqbht_br_o3-1.jpg
bqbht_br_o1.jpg
Ngoài dao cầu, thuyền tán cũng là dụng cụ làm thuốc được Đại danh y Lê Hữu Trác sử dụng để bào chế thuốc. Dụng cụ này thường được dùng để tán các loại thảo dược khô, cần tán mịn để làm thuốc tán hoặc luyện hoàn, với hàm lượng vừa và nhỏ.
bqbht_br_o4.jpg
Tại nhà đón tiếp thuộc khu nhà thờ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác cũng đang lưu giữ một số bộ sách (phục chế) của Đại danh y như: Hải Thượng Y tông tâm lĩnh, Hải Thượng Lãn Ông toàn thư, Y gia tâm lĩnh... Những bộ sách này thể hiện một hệ thống quan niệm y học chặt chẽ, nhất quán, đánh dấu bước tiến của sự nghiệp y học cổ truyền Việt Nam.
bqbht_br_z6002305616394-52302dbfd95dc51417c7a2a17cd9b8b8.jpg
Trong khuôn viên của thờ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, chính quyền địa phương và Ban quản lý cũng dành nhiều thời gian để trồng và chăm sóc hơn 60 loài cây thuốc quý. Đây là những cây thuốc được sử dụng trong các bài thuốc chữa bệnh của Đại danh y.
bqbht_br_o9.jpg
Vườn thuốc cũng là địa điểm được nhiều du khách tới tham quan, tìm hiểu.
bqbht_br_z6004019528894-ae5177061eb431610b974a31e6f99c84.jpg
Ngoài một số tư liệu nghề thuốc của Đại danh y được trưng bày ở khu nhà thờ Hải Thượng Lãn Ông (xã Quang Diệm, huyện Hương Sơn) thì tại Bảo tàng Hà Tĩnh cũng đang lưu giữ 2 tấm mộc bản của bộ Tân thuyên Hải Thượng y tông tâm lĩnh. Bộ sách thuộc trong các quyển: Lĩnh Nam bản thảo quyển thượng và quyển hạ được khắc in vào thời vua Hàm Nghi, nguyên niên 1885. (Trong ảnh: Mộc bản trang 8 trong quyển 12 Lĩnh Nam bản thảo - quyển thượng đang được lưu giữ lại Bảo tàng Hà Tĩnh).
bqbht_br_z6004019867944-9c69b93ce5a1a0ffcdd3f941930a8751.jpg
2 mộc bản là hiện vật gốc quý góp phần cho việc mở rộng nghiên cứu về các bộ sách đông y do Đại danh y Lê Hữu Trác biên soạn vào thế kỷ XVIII. (Trong ảnh: Mộc bản trang 9 trong quyển 13 Lĩnh Nam bản thảo - quyển hạ đang được lưu giữ lại Bảo tàng Hà Tĩnh).
bqbht_br_z6004269391764-378baf73a71f6c94e60789b9adbace60.jpg
Bên cạnh đó, tại Bảo tàng Hưng Yên còn lưu giữ 2 tấm mộc bản sách "Tâm đắc thần phương". Đây là một tập trong bộ "Hải Thượng Lãn Ông Y tâm tông lĩnh" gồm 70 phương chọn lọc trong Phùng thị cẩm nang đã được tâm đắc, có phân tích y lý dược lý. (Hình ảnh được Bảo tàng Hà Tĩnh sưu tầm trong năm 2024).

Chủ đề 300 năm Ngày sinh Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác

Đọc thêm

Lễ hội đền Lê Khôi - nét đẹp văn hóa của người Hà Tĩnh

Lễ hội đền Lê Khôi - nét đẹp văn hóa của người Hà Tĩnh

Không chỉ là một lễ hội dân gian được lưu truyền qua nhiều thế kỷ, Lễ hội đền Lê Khôi còn phản ánh những nét đẹp trong đời sống văn hóa của người Hà Tĩnh: lòng tri ân tiền nhân, sự gắn kết cộng đồng và ý thức gìn giữ di sản qua nhiều thế hệ.
Khi “người lạ” yêu văn hóa Hà Tĩnh

Khi “người lạ” yêu văn hóa Hà Tĩnh

Những trầm tích văn hóa, chiều sâu lịch sử và những con người nghĩa tình của Hà Tĩnh đã níu chân biết bao người từ những vùng đất khác nhau đến học tập, làm việc và gắn bó dài lâu.
Công việc bảo mẫu ở làng trẻ không chỉ chăm lo bữa ăn, giấc ngủ, việc học hành mà còn đồng hành cùng các con trong suốt quá trình trưởng thành. Mỗi ngày, tôi bắt đầu từ sớm để chăm sóc các con, từ sinh hoạt hằng ngày đến những lúc các em ốm đau hay gặp khó khăn trong cuộc sống.

Tôi chọn ở lại làng trẻ để sưởi ấm những trái tim mồ côi

Từng là trẻ mồ côi được nuôi dưỡng tại Làng Trẻ em mồ côi Hà Tĩnh, lớn lên có nhiều cơ hội lựa chọn công việc tốt hơn nhưng chị Trần Thị Ly (SN 1988, trú phường Trần Phú) vẫn quyết định ở lại mái ấm để tiếp tục chăm sóc những em nhỏ có hoàn cảnh giống mình năm xưa.
Những báu vật lưu dấu Đại thi hào Nguyễn Du

Những báu vật lưu dấu Đại thi hào Nguyễn Du

Tại xã Tiên Điền (Hà Tĩnh), nhiều tư liệu, hiện vật quý về Đại thi hào Nguyễn Du và Truyện Kiều vẫn được gìn giữ như những báu vật, lưu dấu cuộc đời, tư tưởng và di sản văn hóa của ông.
Nơi lưu dấu "Thám hoa đất La Sơn"

Nơi lưu dấu "Thám hoa đất La Sơn"

Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Phan Kính (xã Trường Lưu, Hà Tĩnh) không chỉ là nơi tưởng niệm một bậc hiền tài mà còn trở thành điểm tôn vinh truyền thống hiếu học và đạo lý của cha ông.
Diện mạo mới của cầu Bến Thủy 1

Diện mạo mới của cầu Bến Thủy 1

Cầu Bến Thủy 1 nối xã Nghi Xuân (Hà Tĩnh) với phường Trường Vinh (Nghệ An) vừa có diện mạo mới với hệ thống lưới an toàn cao hơn 3,5m cùng dải đèn LED trang trí, tạo nên điểm nhấn cảnh quan trên dòng sông Lam.
Chương trình giao lưu nghệ thuật tri ân nhà thơ Xuân Hoài

Chương trình giao lưu nghệ thuật tri ân nhà thơ Xuân Hoài

Chương trình giao lưu nghệ thuật “Nhà thơ Xuân Hoài – Người trong cõi nhớ” do Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh phối hợp Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tổ chức nhằm tri ân những đóng góp to lớn của ông đối với thi ca và sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, nghệ thuật Hà Tĩnh.
Nhà thơ Xuân Hoài – “Con đò dọc” đi mãi giữa đôi bờ thi ca

Nhà thơ Xuân Hoài – “Con đò dọc” đi mãi giữa đôi bờ thi ca

Có những người khi rời xa cõi tạm vẫn để lại trong lòng người ở lại thật nhiều thương nhớ. Với nhà thơ Xuân Hoài, đó là nỗi nhớ lặng lẽ như mùi hương hoa dẻ trong ký ức tuổi thơ, như câu ví giặm chòng chành đâu đó giữa dòng Lam, dòng La quê nhà. Đi qua nhiều bến bờ của cuộc đời – từ bục giảng, văn đàn đến những năm tháng bệnh tật cuối đời – ông vẫn sống trọn vẹn như một “con đò dọc” trong chính câu thơ mình viết, lặng lẽ chở theo tình yêu quê hương, tình người và thi ca đi mãi trong ký ức bạn đọc.
Có một Hà Tĩnh trong “thiên sử vàng” Điện Biên Phủ

Có một Hà Tĩnh trong “thiên sử vàng” Điện Biên Phủ

72 năm đã trôi qua, âm hưởng Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” vẫn vang vọng. Trong chiến công ấy, Hà Tĩnh hiện diện ở tiền tuyến với những người con anh dũng, đồng thời là hậu phương dốc sức người, sức của cho ngày toàn thắng vẻ vang.
Những người “lưu giữ” văn hóa làng

Những người “lưu giữ” văn hóa làng

Ở nhiều vùng quê của Hà Tĩnh, có những con người vẫn lặng lẽ gìn giữ đình làng, đền, miếu và các giá trị văn hóa. Sự tận tụy ấy đã góp phần neo giữ hồn quê, "đánh thức" giá trị di sản.
Tôi kể chuyện về “mười đóa hoa” bằng cả trái tim mình

Tôi kể chuyện về “mười đóa hoa” bằng cả trái tim mình

Giữa không gian trang nghiêm tại Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), chị Nguyễn Thị Thúy Hòa đã có gần 17 năm kể lại những câu chuyện về một thời hoa lửa. Mỗi lời thuyết minh của chị là sự tiếp nối ký ức và lòng tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Tự hào nguồn cội

Tự hào nguồn cội

Niềm tự hào về nguồn cội trở thành động lực để mỗi người dân Hà Tĩnh cùng chung tay xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển.
Giỗ Tổ Hùng Vương, về miền đất thiêng Ngàn Hống

Giỗ Tổ Hùng Vương, về miền đất thiêng Ngàn Hống

Giữa bạt ngàn thông xanh trên dãy Hồng Lĩnh, Khu di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng (phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh) trầm mặc theo thời gian, gợi nhắc cội nguồn, hướng về các Vua Hùng ngay trên quê hương mình.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!