Tại lễ khánh thành sáng 13/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là "công trình có ý nghĩa quan trọng, là kết quả tích lũy của một chặng đường phát triển công nghệ vệ tinh của Việt Nam, đánh dấu bước chuyển mình từ giai đoạn xây dựng nền tảng sang vận hành, khai thác và từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ". Đồng thời, công trình mang tính biểu tượng cho quan hệ hợp tác hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản.
Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được xây dựng trên diện tích 9 ha, được đánh giá có quy mô và trình độ công nghệ thuộc nhóm tiên tiến trong khu vực Đông Nam Á, triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của chính phủ Nhật Bản với tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng.
Công trình gồm Trung tâm điều hành, Trung tâm khai thác và ứng dụng dữ liệu vệ tinh, Trung tâm nghiên cứu và phát triển vệ tinh, hệ thống mặt đất với anten đường kính 9,3m, Bảo tàng vũ trụ, Trung tâm đa phương tiện, Nhà khách quốc tế, Đài Thiên văn Nha Trang và hạ tầng hỗ trợ đào tạo, chuyển giao công nghệ.
Ông Phạm Anh Tuấn - Tổng giám đốc Trung tâm, cho biết ý tưởng xây dựng đã được hình thành từ năm 2007, sau chuyến thăm đầu tiên tới Trung tâm Vũ trụ Tsukuba tại Nhật Bản. Đến 2009, chủ trương đầu tư dự án được đồng ý. Sau quá trình làm việc với các đối tác Nhật Bản, đến 2011, quyết định thành lập được ký.
Dự án được lập ra với hai mục tiêu chính, gồm xây dựng hạ tầng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, tiếp nhận chuyển giao công nghệ để tiến tới làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái đất; và nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và giám sát môi trường thông qua dữ liệu viễn thám, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc gia.
Ba cấu phần chính của dự án bao gồm cơ sở hạ tầng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam; chế tạo, phóng vệ tinh LOTUSat-1 - vệ tinh quan sát Trái Đất sử dụng cảm biến radar (SAR); và tiếp nhận chuyển giao công nghệ thông qua việc đào tạo nhân lực.
Ngoài ra, các công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, tạo nền tảng cho vận hành vệ tinh, thu - nhận, xử lý dữ liệu, phát triển ứng dụng và đào tạo. Dự án cũng đào tạo về vệ tinh cơ bản tại Nhật Bản cho 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ, thiết kế chế tạo một vệ tinh thử nghiệm MicroDragon nặng 50 kg. Ngày 18/1, vệ tinh MicroDragon được phóng thành công lên không gian bằng tên lửa đẩy Epsilon-4. Ngoài ra, vệ tinh LOTUSat-1 cũng đã hoàn thành chế tạo.
Tại sự kiện, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh khoa học không gian vũ trụ là một trong những hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số và bảo đảm an ninh quốc phòng của mỗi quốc gia.
Theo Thủ tướng, sở hữu và phát triển công nghệ vệ tinh giúp duy trì vận hành mạng lưới viễn thông và hệ thống định vị toàn cầu, cung cấp dữ liệu số quan trọng để mỗi quốc gia có thể chủ động giám sát tài nguyên và dự báo các thảm họa thiên tai, hỗ trợ đắc lực cho ứng phó biến đổi khí hậu.
"Khoa học không gian vũ trụ còn thúc đẩy các đột phá quan trọng trong phát triển vật liệu mới và y học thực nghiệm. Đây là những động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững và kiến tạo không gian hợp tác giữa các quốc gia", ông nói.
Ông Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, đánh giá đây là "khoảnh khắc lịch sử, đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới giữa Nhật Bản và Việt Nam". Ông nhấn mạnh lĩnh vực vũ trụ giữ vị trí đặc biệt trong khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nhật Bản và Việt Nam.
"Những thành tựu nổi bật như phát triển vệ tinh nhỏ PicoDragon thông qua hợp tác giữa chính phủ - học viện - doanh nghiệp hai nước, việc xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, và dự án vệ tinh LOTUSat-1, tạo nên một nền tảng vững chắc cho quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia", ông Ito Naoki nói.
