Theo Al Jazeera, mùa bão Đại Tây Dương vừa chính thức bắt đầu vào ngày 1/6 và sẽ kéo dài đến ngày 30/1, với thời điểm hoạt động mạnh nhất thường rơi vào giữa tháng 9. Trong giai đoạn này, nhiệt độ nước biển ấm lên cùng những biến động của khí quyển sẽ tiếp thêm năng lượng cho các cơn bão, khiến chúng hình thành nhanh và mạnh hơn.
Năm nay, các nhà dự báo thuộc Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia Mỹ (NOAA) nhận định mùa bão Đại Tây Dương sẽ yên ắng hơn bình thường, chủ yếu do tác động của hiện tượng El Nino. NOAA dự báo có 55% khả năng hoạt động dưới mức bình thường, 35% khả năng hoạt động gần mức bình thường và 10% khả năng hoạt động trên mức bình thường.
El Nino là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển ấm lên, xảy ra tự nhiên vài năm một lần. Hiện tượng này được xác nhận khi nhiệt độ nước biển tại khu vực Đông Thái Bình Dương tăng 0,5 độ C so với mức trung bình dài hạn.
El Nino xảy ra không thường xuyên và thường kéo dài khoảng một năm, có xu hướng làm tăng nhiệt độ toàn cầu, từ đó có thể dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan hơn như lũ lụt. Điều này là bởi cứ mỗi 1℃ nhiệt độ không khí tăng lên, bầu khí quyển có thể chứa thêm khoảng 7% độ ẩm, dẫn đến lượng mưa lớn và dữ dội hơn.
El Nino cũng có thể làm tăng cường các đợt nắng nóng ở vùng nhiệt đới, đó là lý do những năm xuất hiện hiện tượng El Nino thường nằm trong số những năm nóng nhất được ghi nhận. Hiện tượng El Nino gần đây nhất xảy ra từ tháng 5/2023 đến tháng 3/2024, góp phần tạo nên những đợt nắng nóng kỷ lục, gây ra cháy rừng và lũ lụt trên toàn cầu.
El Nino tác động đến các cơn bão theo những cách khác nhau tùy từng khu vực trên thế giới.
Bắc Đại Tây Dương
Trong các năm El Nino xuất hiện, hoạt động của bão ở Đại Tây Dương thường suy giảm. Một mùa bão trung bình thường ghi nhận khoảng 14 cơn bão được đặt tên, trong đó có 7 cơn phát triển thành cuồng phong (tốc độ gió 119km/h) và 3 cơn bão lớn. Theo số liệu lịch sử, trong giai đoạn El Nino, số ngày xuất hiện bão cuồng phong giảm khoảng 60%, đồng thời cường độ chung của các hệ thống bão cũng yếu hơn.
Giám đốc Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ thuộc NOAA - ông Ken Graham lưu ý: “Dù El Nino thường có xu hướng kìm hãm sự hình thành của bão tại lưu vực Đại Tây Dương, vẫn còn nhiều yếu tố không chắc chắn về diễn biến của từng mùa bão. Chỉ cần một cơn bão cũng có thể khiến cả mùa bão trở nên vô cùng tồi tệ”. Ông đồng thời kêu gọi người dân tại các khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng của bão chủ động chuẩn bị các biện pháp ứng phó.
Các cơn bão ở Đại Tây Dương nằm trong số những thảm họa thiên nhiên gây thiệt hại về người và của nghiêm trọng nhất thế giới. Riêng tại Mỹ, từ năm 1980 đến năm 2024, bão đã khiến 7.211 người thiệt mạng, tương đương trung bình 160 người mỗi năm, đồng thời gây tổn thất kinh tế khoảng 1.550 tỷ USD. Con số này bao gồm thiệt hại từ các cơn bão lịch sử như Katrina (2005), Maria (2017) và Helene (2024).
Đông Bắc Thái Bình Dương (khu vực gần Hawaii)
Trong giai đoạn El Nino, số lượng bão hình thành quanh Hawaii thường gia tăng. Vào năm ngay sau khi El Nino kết thúc, nhiều cơn bão cũng có xu hướng di chuyển vào khu vực này hơn.
Australia và Nam Thái Bình Dương
Trong giai đoạn diễn ra El Nino, số lượng bão hình thành dọc bờ biển Australia giảm xuống.
Tuy nhiên, các cơn bão không hoàn toàn biến mất. Thay vào đó, khu vực hình thành bão dịch chuyển về phía Đông, sang vùng Nam Thái Bình Dương và ngay phía Đông Đường đổi ngày quốc tế.
Những thay đổi này có liên quan đến sự dịch chuyển của nhiệt độ bề mặt biển và các điều kiện khí quyển, vốn thay đổi vị trí và cường độ tùy theo từng giai đoạn khí hậu.
Châu Á và khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương
Trong các năm xuất hiện hiện tượng El Nino, tổng số cơn bão tại Tây Bắc Thái Bình Dương không thay đổi đáng kể, nhưng vị trí hình thành của chúng lại dịch chuyển. Số lượng bão hình thành ở phía Tây vùng biển gần châu Á giảm xuống, trong khi số bão xuất hiện ở phía Đông gần Đường đổi ngày quốc tế tăng lên.
Những khu vực ít hoặc không có thay đổi
Tây Nam và Bắc Ấn Độ Dương dường như không ghi nhận những biến động đáng kể về số lượng bão trong giai đoạn El Nino.
