Một nhiệm vụ đòi hỏi sự chính xác, thận trọng
"Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đang được triển khai trên cả nước. Đây là nhiệm vụ đặc biệt, ý nghĩa, thể hiện trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Tại Hà Tĩnh, công việc được triển khai tại các nghĩa trang liệt sĩ, bảo đảm chặt chẽ, chính xác trong từng khâu, nhất là lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN. Đây là công việc liên quan trực tiếp đến thân nhân, gia đình và những người đã hy sinh. Mỗi phần mộ, mẫu sinh phẩm đều phải bảo đảm yêu cầu chuyên môn và quy trình.
Ban Chỉ đạo 515 tỉnh chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện chiến dịch. Theo kết quả đến ngày 31/7/2026, toàn tỉnh có 774 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin thuộc diện cần lấy mẫu. Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã tổ chức khai quật, số hóa thông tin 774/774 phần mộ; trong đó lấy được mẫu sinh phẩm tại 297 phần mộ, đạt 38,4%.
Đến ngày 7/8/2026, toàn bộ số mẫu sinh phẩm đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội giám định ADN.
Công việc được thực hiện tại 7 nghĩa trang liệt sĩ. Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc đã khai quật, số hóa 37 phần mộ, lấy 21 mẫu sinh phẩm; Nghĩa trang Liệt sĩ Thạch Hà (xã Toàn Lưu) 9 phần mộ, lấy 8 mẫu; Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Thọ 26 phần mộ, lấy 20 mẫu; Nghĩa trang Liệt sĩ Hương Khê 84 phần mộ, lấy 45 mẫu; Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm (xã Tứ Mỹ) 554 phần mộ, lấy 166 mẫu; Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài 63 phần mộ, lấy 36 mẫu và Nghĩa trang Liệt sĩ Kỳ Anh 1 phần mộ, lấy 1 mẫu sinh phẩm.
Cùng với khai quật, lấy mẫu, việc quy tập và an táng hài cốt liệt sĩ vẫn được triển khai. Ngày 4/8, lực lượng chức năng quy tập 8 hài cốt liệt sĩ từ xã Đồng Lộc về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc, trong đó lấy 5 mẫu sinh phẩm để giám định ADN. Ngày 5/8, tiếp tục quy tập 2 hài cốt liệt sĩ từ xã Phúc Trạch về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hương Khê, trong đó lấy 1 mẫu sinh phẩm.
Để thực hiện khối lượng công việc trên, Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu Ban Chỉ đạo 515 tỉnh ban hành kế hoạch, tổ chức lực lượng gồm Tổ công tác liên ngành và Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ với 48 cán bộ, nhân viên; phối hợp với các cơ quan, đơn vị, cấp ủy, chính quyền địa phương.
Những con số trên cho thấy đây là một quá trình được tổ chức theo kế hoạch, có lực lượng, phối hợp giữa nhiều cơ quan, đơn vị. Vì thế, kết quả cần được đánh giá trong toàn bộ quá trình.
Không thể đánh giá cả quá trình từ một vài hình ảnh
Trong quá trình thực hiện chiến dịch, trên mạng xã hội xuất hiện một số hình ảnh, thông tin chưa đầy đủ, kèm theo nhận xét cho rằng việc khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ thiếu chặt chẽ hoặc có biểu hiện chạy theo thành tích, số lượng.
Những phản ánh như vậy có thể đặt ra câu hỏi. Nhưng để đi đến một nhận định về cách tổ chức thực hiện, cần có đầy đủ thông tin và căn cứ.
Một hình ảnh chỉ ghi lại một thời điểm. Trong khi đó, công việc này gồm nhiều khâu: tiếp nhận, xác minh nguồn tin; khảo sát, đối chiếu thông tin, sơ đồ mộ chí; khai quật, số hóa; lấy mẫu sinh phẩm; lập hồ sơ, bảo quản và bàn giao mẫu phục vụ giám định.
Vì vậy, tách một hình ảnh khỏi bối cảnh để kết luận cả quá trình là chưa đủ cơ sở. Muốn đánh giá việc lấy mẫu có đúng quy trình hay không phải xem quy trình, hồ sơ, cách quản lý, bàn giao mẫu và kết quả thực hiện. Nếu cho rằng có bất thường, cần chỉ rõ khâu nào, căn cứ nào và trách nhiệm thuộc về ai.
Người dân có quyền phản ánh những vấn đề mình quan tâm, đặt câu hỏi và cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng. Các cơ quan thực hiện nhiệm vụ có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và làm rõ.
Nhưng phản ánh một vấn đề khác với việc đưa ra kết luận khi chưa có đầy đủ thông tin. Đặc biệt, những nhận xét quy kết động cơ, cho rằng lực lượng thực hiện nhiệm vụ “chạy theo số lượng”, “chạy theo thành tích” phải có căn cứ cụ thể. Không thể từ một vài hình ảnh, vài chi tiết rời rạc mà suy ra động cơ của cả một tập thể hoặc đánh giá toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện.
Chiến dịch “500 ngày đêm” là nhiệm vụ đặc biệt, liên quan đến những người đã hy sinh vì Tổ quốc và thân nhân của họ. Vì vậy, mọi đánh giá về quá trình tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cần dựa trên thông tin, số liệu, hồ sơ và thực tế.
Một vài hình ảnh có thể đặt ra câu hỏi, nhưng không thể thay thế cho cả một quá trình.
