Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể vẫn áp thuế quan 100% lên hàng hóa Trung Quốc từ ngày 1/11 hoặc sớm hơn, tùy thuộc vào việc Bắc Kinh có động thái tiếp theo như thế nào về đất hiếm - Đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với hãng tin CNBC ngày 14/10.
“Mọi chuyện tùy thuộc nhiều vào việc phía Trung Quốc sẽ làm gì. Chính họ đã gây ra sự leo thang căng thẳng này”, ông Greer nói.
Tuần trước, căng thẳng bất ngờ tăng nhiệt khi Trung Quốc siết chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và ông Trump đáp trả bằng lời cảnh báo áp thêm thuế quan 100% lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào Mỹ.
Cuối tuần, căng thẳng có vẻ dịu đi sau khi ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng mọi chuyện với Trung Quốc “sẽ ổn thôi”. Nhưng trong ngày thứ Ba, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung lại có một loạt dấu hiệu của sự nóng lên.
“Chúng tôi không thể chấp nhận việc Trung Quốc muốn có lá phiếu phủ quyết trong chuỗi cung ứng công nghệ cao của thế giới”, ông Jamieson nói về việc Trung Quốc gia tăng các biện pháp kiểm soát nguồn cung đất hiếm.
Căng thẳng leo thang đúng vào lúc Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến có cuộc gặp thượng đỉnh bên lề hội nghị Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào cuối tháng này ở Seoul, Hàn Quốc.
Ông Greer nói hai nhà lãnh đạo vẫn sẽ gặp nhau, nhưng kế hoạch có thể thay đổi tùy theo tình hình. “Liệu cuộc gặp có diễn ra hay không, tôi không thể nói trước, cả về phía chúng tôi hay phía Trung Quốc. Nhưng tôi nghĩ rằng việc nói chuyện là nên làm khi có thể”, ông nói.
Vị Đại diện thương mại Mỹ cho biết các quan chức Mỹ và Trung Quốc ở cấp công tác có cuộc thảo luận gần đây nhất về vấn đề đất hiếm vào hôm thứ Hai tại Washington. “Tôi nghĩ là chúng tôi sẽ giải quyết được vấn đề”, ông nói.
Vị thế thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm đang được nước này sử dụng như một lá bài trong đàm phán thương mại với Mỹ. Theo số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc kiểm soát hơn 60% hoạt động khai mỏ đất hiếm và hơn 90% hoạt động chế biến đất hiếm toàn cầu. Theo số liệu của Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS), 70% lượng đất hiếm mà Mỹ nhập khẩu đến từ Trung Quốc.
Trong một diễn biến căng thẳng khác, Trung Quốc ngày 14/10 có động thái nhằm vào hoạt động vận tải biển toàn cầu khi áp lệnh trừng phạt lên 5 chi nhánh tại Mỹ của công ty Hàn Quốc Hanwha Ocean. Lệnh trừng phạt của Bắc Kinh cấm các tổ chức và cá nhân từ Trung Quốc được giao dịch với các đơn vị này, và lý do được đưa ra là nhằm tăng cường an ninh quốc gia Trung Quốc.
Tiếp đó, trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố đang xem xét ngừng hoạt động giao dịch mặt hàng dầu ăn với Trung Quốc để trả đũa việc nước này không mua đậu tương Mỹ. Ông nói Trung Quốc có “hành động thù địch về mặt kinh tế” khi “không mua đậu tương Mỹ, dẫn tới khó khăn cho nông dân Mỹ”.
“Chúng ta có thể tự mình sản xuất dầu ăn thật dễ dàng, không phải mua từ Trung Quốc”, ông nói trong bài đăng.
Trung Quốc là nước nhập khẩu nhiều đậu tương của Mỹ nhất, với khối lượng đạt 27 triệu tấn và trị giá đạt gần 12,8 tỷ USD trong năm 2024. Nhưng từ tháng 5 năm nay, nước này đã dừng nhập đậu tương Mỹ trong bối cảnh mâu thuẫn thương mại giữa hai nước trở nên căng thẳng hơn sau khi ông Trump lên nắm quyền nhiệm kỳ thứ hai.
Thuế quan cao mà Trung Quốc áp lên hàng hóa Mỹ để trả đũa thuế quan Mỹ đã khiến cho đậu tương Mỹ trở nên đắt đỏ đối với các nhà nhập khẩu Trung Quốc. Các nhà nhập khẩu Trung Quốc vì thế đã chuyển sang mua đậu tương từ các nhà sản xuất ở khu vực Nam Mỹ.
Về mặt hàng dầu ăn, xuất khẩu dầu ăn đã qua sử dụng của Trung Quốc trong năm 2024 đạt mức cao chưa từng thấy, trong đó thị trường Mỹ chiếm tỷ trọng 43%.
