Dáng mẹ tảo tần trong ráng chiều chạng vạng. Ảnh Internet
Chạy suốt dọc bờ biển cong như vòng lưng của mẹ là những quả đồi bát úp đầy sim. Và chỉ có cây sim mọc cằn mới trụ lại được với nắng gió, đá sỏi đất này. Nghe nói đến sim, ta đã nghĩ đến sự chắt chiu, tần tảo, sự kiên nhẫn, bền bỉ hoang sơ. Sim như sinh ra để chín treo những túi mật không mỡ màng nhưng lại mòng mọng. Tôi lại liên tưởng mẹ miền Trung với những đồi sim tím.
Mẹ miền Trung của tôi ít khi nói về sương gió bởi gió sương đã ngấm vào trong đầm đậm miếng trầu, trong vị chát chè xanh, trong bữa tép kho đồng, trong gia vị “gừng cay muối mặn”. Mẹ cũng đơn sơ mộc mạc, chân tình. Cũng chín từ ngọn lửa than, lửa rơm. Ít tỉa tót cầu kỳ nhưng bao giờ cũng có nhân có cạnh như chiếc bánh đúc, bát xôi đều từ gạo mà ra, đều tự nặn nhào vuông tròn theo bàn tay mẹ.
Quê nghèo quanh năm chịu thiên tai, nắng gió, mẹ cũng phải thường xuyên tránh lũ... Ảnh: Văn Chung
Thương lắm mẹ miền Trung, người không chít khăn mỏ quạ hay choàng khăn rằn nhưng lại có áo tơi che chắn. Áo tơi đã dính chặt cả đời mẹ, bện chặt với đời mẹ. Áo tơi đã chằng lợp bao nhớ thương, bao tủi hờn.
Cứ lớp lớp, đan xen, cứ nấc dần từng nút, cứ ngỡ buông buông mà kín đáo xoắn xuýt vào nhau khâu khâu luồn kim se chỉ. Áo tơi như quà tặng của ruộng vườn chằm lợp nắng mưa, chằm lợp bao nỗi chìm thân phận, chằm lợp bao tháng ngày bươn chải. Mẹ cúi xuống để gieo mạ như gieo hy vọng.
Mẹ miền Trung ơi! Con chưa bao giờ nghe mẹ than thở một điều gì. Ru con mà cũng chính là để ru mình. Chỉ có mẹ mới thương cả từng sợi rơm con cúi, mẹ quen vun đắp, quen gìn giữ từ cái nón mê đội chóp vại cà, từ cái nồi đất sứt mẻ để rang thính.
Cũng có lúc tôi thấy mẹ tôi buồn - buồn từ trong mắt mẹ, nét buồn rạn chân chim, nét buồn lẫm chẫm như vạt nắng trên sân gạch xanh rêu. Ở đó có cây cau ngấn từng đốt mỏi mòn, có vại nước mưa trong suốt quanh năm. Với mẹ cái gì cũng trong, cũng ấm, cũng ao ước vẹn tròn. Mẹ ít soi gương (và cũng chẳng gương nào soi thấu đời mẹ!) như đáy giếng nước khơi đêm đêm đánh thức vòm trời…
Từ trong hoạn nạn, mẹ rưng rưng nhận lấy những tình cảm, sẻ chia của đồng bào. Ảnh: Giang Nam
Thương lắm mẹ miền Trung trong những ngày lũ lụt. Cái cột, cái kèo vẹo xiêu, cái thúng, cái mủng, nhẹ trôi chìm trong xoáy nước. Gia tài mẹ có gì nhiều nhặn đâu, tất cả đã dồn vào cho đàn con, tất cả đều chỉ ở cây cối quanh trong vườn. Gia tài mẹ có gì đâu là mớ tép, là con cá bống quẫy đuôi lách chách búng vào chiều lạnh để ăn cái đậm đà phù sa chân ruộng.
Mẹ bòn mót, chắt lọc để bữa cơm có thêm tiếng xuýt xoa hôi hổi nóng của bát canh rau tập tàng, để được mời lên đặt xuống. Gia tài của mẹ có gì đâu, là sợi dây trầu bền bỉ leo từng ngấn thân cau giờ như ngấn lụt. Mái tranh ngấm mưa thì đã mục, mái ngói ngấm nước thì đã bục.
Và mái trời đâu chỉ còn chở che mà xé toang mái rách, mà rạch đêm sấm chớp. Chỉ còn lại mái ấm cuộc đời, mái ấm tình người là muôn đời, muôn thuở bền chặt…
