Kết thúc năm 2024, thị trường ghi nhận doanh số từ các hãng thành viên VAMA, Hyundai và VinFast tổng khoảng 494.289 xe. Trong đó, xe điện từ thương hiệu nội địa chiếm khoảng 19,7% lượng xe bán ra.
Tuy nhiên khi bước qua quý I năm nay, thị phần của ôtô điện đã chiếm hơn 40% số xe mới bán ra. Điều này cho thấy sự bùng nổ của cả ngành công nghiệp ôtô thuần điện tại Việt Nam.
Vậy đâu là lý do khiến những chiếc ôtô năng lượng mới này nhanh chóng chiếm được lòng tin từ người dùng?
Người giàu hay người "bình dân" đang mua xe điện?
Trước đây, nhiều ý kiến cho rằng nhóm khách hàng chính của các hãng xe điện là những gia đình doanh nhân, những người mong muốn trải nghiệm một sản phẩm công nghệ mới.
"Xe điện là đồ chơi đắt đỏ", lời nhận xét quen thuộc về xe điện thường xuất hiện trên các diễn đàn ôtô, công nghệ cách đây 2-3 năm.
Tuy nhiên chỉ sau thời gian ngắn, xe điện đã trở nên "dễ mua" hơn. Tại Việt Nam, những chiếc ôtô thuần điện cũng có giá bán không hề cao so với các mẫu xe chạy xăng quốc tế. Chỉ trong thời gian ngắn, xe điện đã trở nên phổ biến với nhiều đối tượng. Dù phục vụ cá nhân hay gia đình, thị trường hiện đã có đủ mẫu xe đáp ứng đa dạng nhu cầu.
Gần đây, xe điện mới xuất hiện tại Việt Nam ngày càng nhiều, và rẻ. Bằng lợi thế về động cơ và chi phí vận hành, xe điện dần thay thế ôtô xăng khi đặt trên bàn cân "cơm áo gạo tiền". Từ đó, những chiếc xe điện mở ra cơ hội cho chính nó, trong ngách taxi dịch vụ.
Dạo quanh các tuyến đường ở TP.HCM hay Hà Nội, những chiếc VinFast VF 5, e34 hay BYD M6, Wuling MiniEV dần xuất hiện cùng biển số vàng, trở thành taxi, xe trung chuyển hay ôtô dịch vụ của nhiều công ty vận tải.
Kết thúc quý I, VinFast xuất xưởng và bán ra hơn 35.100 xe. Trong đó, VF e34 và VF 5 - chiếm đến hơn 30,4% doanh số (10.700 chiếc) là những lựa chọn phổ biến của xe cá nhân, Xanh SM và những công ty dịch vụ vận tải. Có thể thấy chỉ bằng một phép tính nhẩm, ta cũng có thể nhận ra sự thành công của xe điện ở thị trường dịch vụ.
Nếu như xe dịch vụ có thể thiết lập các khu vực trạm sạc riêng, thì nhóm khách hàng cá nhân lại rất nhạy cảm với hạ tầng trạm sạc công cộng. Việt Nam không có chính sách phát triển hệ thống trạm sạc "quốc gia" cho xe điện, nên hạ tầng sạc là câu chuyện riêng của các hãng nếu muốn bán xe.
Đó là lý do khiến giai đoạn đầu xe điện được định vị cho nhóm khách hàng giàu có, có nhà mặt đất để tiện việc lắp đặt trạm sạc. Chỉ khi hệ thống trạm sạc của VinFast bùng nổ, những khách hàng cá nhân ở nhiều mức thu nhập mới có thể dễ dàng tiếp cận với xe điện và khiến thị trường này trở nên sôi động.
Hãng xe điện nào thành công ở Việt Nam?
Sự thật khó để bàn cãi là thành công của xe điện tại Việt Nam phần lớn nhờ vào VinFast. Hãng ôtô nội địa đã đóng góp doanh số khổng lồ, áp đảo toàn bộ các thương hiệu thuần điện khác.
Như đã nhắc ở phía trên, xe điện VinFast chiếm hơn 40% lượng ôtô bán ra thị trường trong quý I. Trên đường phố, chỉ cần đảo mắt tại một ngã 4, nhìn đâu cũng có thể thấy ôtô mang logo cánh chim xuất hiện. Có thể nói chính VinFast đã đưa xe điện tiến gần hơn với người dùng Việt.
Vậy sự thành công của VinFast đến từ đâu?
Ai cũng cho rằng VinFast bán được xe nhờ hạ tầng trạm sạc. Điều đó hoàn toàn đúng, nhưng chưa thật sự đủ.
Khi mua ôtô điện, người dùng lo ngại nhất chính là vấn đề địa điểm, thời gian và chi phí sạc. Và lợi thế về số lượng trạm sạc dày đặc đã giúp xe điện VinFast tạo lòng tin với khách hàng, từ đó tăng doanh số bán.
Tuy nhiên, sự thành công của thương hiệu nội địa thực tế đến từ chiến lược kinh doanh. VinFast thật sự đã đưa ra những bước đi "khôn ngoan" và phù hợp với thị trường. Hiếm có hãng xe nào lại chọn xây dựng trạm sạc, trước cả khi chính thức ra mắt xe. Nhờ đó khi vừa mở bán, VinFast đã giải quyết luôn câu hỏi "sạc ở đâu?" của người dùng.
Ngoài câu chuyện trạm sạc, VinFast cũng đưa ra các "quân bài" - những sản phẩm thuần điện - một cách có chủ đích.
Năm 2023 khi TMT Motors giới thiệu chiếc xe điện mini Wuling miniEV thu hút tệp những người trẻ tuổi độc thân, VinFast đã nhanh chóng ra mắt VF 3, cạnh tranh 1-1 với đối thủ.
Trong năm 2025 khi thị trường xe điện dịch vụ đón tiếp MG G50 hay BYD M6 ở phân khúc MPV, VinFast lại "tiếp chiêu" với Limo Green. Việc tung ra những "vũ khí" đúng thời điểm cùng với lợi thế về trạm sạc đã giúp VinFast giành chiến thắng trên cuộc đua thu hút khách.
Nhìn chung, với ngân sách dù thấp hay cao, người Việt hiện vẫn có đủ lựa chọn nếu muốn sử dụng ôtô điện. Đây cũng tiếp tục là điểm dừng chân của nhiều hãng xe mới, đa phần từ Trung Quốc như BYD, GAC, Chery hay sắp tới là Zeekr. Với sự xuất hiện của nhiều "ông lớn", người Việt sẽ càng có cơ hội tiếp cận với nhiều mẫu xe điện hơn, ở đa dạng tầm giá và phân khúc.
Tuy vậy thẳng thắn mà nói, xe điện dù ngày càng được ưa chuộng nhưng sẽ không phải là sản phẩm thay thế hoàn toàn xe động cơ đốt trong. Những khách hàng với nhu cầu và thói quen sử dụng khác nhau sẽ lựa chọn xe xăng, xe điện, xe hybrid hay sắp tới là xe hybrid cắm sạc PHEV.
