Siết chặt kiểm định khí thải: Hàng loạt phương tiện ở Hà Tĩnh “trượt” đăng kiểm

Theo thông tin từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, quy trình kiểm định được áp dụng từ ngày 1/3/2026, ô tô sản xuất trước năm 1999 phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 1 (tương đương tiêu chuẩn Euro 1). Ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016 áp dụng mức 2 (tương đương Euro 2). Ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021 áp dụng mức 3 (tương đương Euro 3). Ô tô sản xuất từ năm 2022 áp dụng mức 4 (tương đương Euro 4).

Tại Công ty cổ phần Đăng kiểm Hà Tĩnh, không khí những ngày đầu tháng 3 trở nên sôi động hơn thường lệ bởi quy trình đo khí thải mới khiến mỗi lượt xe dừng lại dây chuyền lâu hơn từ 5-10 phút.

Vừa nhận kết quả "không đạt" vì chỉ số độ khói (HSU) vượt ngưỡng, anh L.T.V - chủ một xe tải chở vật liệu xây dựng tại xã Cẩm Bình cho biết: "Trước đây, xe tôi vẫn đi đăng kiểm bình thường, chỉ cần vệ sinh qua ống xả là đạt. Nhưng nay quy trình mới đo ngặt quá, đạp ga dứt khoát chỉ trong 1 giây là máy báo kết quả ngay. Thật sự bản thân tôi không nghĩ là quy trình mới sẽ nghiêm ngặt như thế này”.

Theo đăng kiểm viên Nguyễn Việt Dũng (Công ty cổ phần Đăng kiểm Hà Tĩnh): "Thực tế, theo quy định mới, ô tô chạy xăng không chỉ đo ở tốc độ không tải thấp mà phải đo thêm ở tốc độ không tải cao. Với xe dầu diesel, quy trình đo 3 lần hợp lệ và thời gian tăng tốc động cơ không được quá 1 giây – một thử thách thực sự với những phương tiện đã có tuổi đời trên 10 năm. Quy trình mới khắt khe hơn nhằm buộc chủ xe phải bỏ tư duy “hỏng đâu sửa đó”, thay vào đó là thói quen bảo dưỡng định kỳ".

Tại Công ty cổ phần Đăng kiểm Hà Tĩnh, tỷ lệ xe không đạt chuẩn khí thải từ khi triển khai quy trình mới vào ngày 2/3 tới sáng ngày 4/3 tăng lên, đặc biệt là nhóm xe sản xuất giai đoạn 2017 - 2021. Cụ thể: trong khoảng hơn 200 phương tiện tới đăng kiểm, có gần 70 xe "trượt" kiểm định, trong đó có khoảng 50 xe nguyên nhân lỗi khí thải không đạt.

Theo ông Phạm Tuấn Anh - Phó Giám đốc Công ty cổ phần Đăng kiểm Hà Tĩnh: "Trước đây, phần kiểm tra động cơ phát thải của phương tiện mất khoảng 2-3 phút, thì hiện nay khi áp dụng quy trình mới, các phương tiện có tâm lý chủ quan sẽ rất có thể bị “trượt” đăng kiểm ngay. Việc sử dụng nhiên liệu bảo đảm chất lượng cũng rất quan trọng. Các xe đạt tiêu chuẩn Euro 4 nhưng đổ nhiên liệu không đáp ứng được phẩm cấp xe đó thì cũng sẽ ảnh hưởng tới tiêu chuẩn khí thải".

Giảng viên Lê Văn Mạnh - Khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh cho biết: "Lý do chính khiến nhiều phương tiện tại Hà Tĩnh bị từ chối cấp phép lưu hành trong quy trình mới những ngày vừa qua không chỉ nằm ở tiêu chuẩn khắt khe, mà phần lớn bắt nguồn từ sự thiếu chuẩn bị của chủ xe. Quy trình kiểm định hiện nay đòi hỏi phương tiện phải ở trạng thái vận hành tối ưu nhất. Xe cần được chăm sóc kỹ lưỡng từ những chi tiết nhỏ nhất: từ việc thay dầu, thay lọc gió, vệ sinh buồng đốt đến việc kiểm tra tỉ mỉ vòi phun và bơm cao áp. Đặc biệt, việc điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ phải khớp chính xác với quy định của nhà sản xuất – điều mà nhiều cơ sở sửa chữa bên ngoài thường bỏ qua.

Việc chủ xe sử dụng nhiên liệu kém chất lượng, dầu bôi trơn hoặc nước làm mát không đúng khuyến cáo không chỉ làm giảm hiệu suất vận hành mà còn trực tiếp khiến nồng độ phát thải vượt ngưỡng cho phép. Nếu công tác chuẩn bị không đủ bài bản, những lỗi tiềm ẩn trong động cơ sẽ ngay lập tức bị hệ thống đo lường hiện đại phát hiện, dẫn đến kết quả không đạt".

Trên thực tế, đa số chủ xe đều sẵn sàng chấp hành và thể hiện sự đồng thuận cao với quy trình kiểm định mới. Anh Nguyễn Văn Mai (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: “Mỗi kỳ đăng kiểm, xe tô tô của tôi đều vượt qua dễ dàng vì bản thân cũng có ý thức bảo vệ, bảo dưỡng xe. Tuy nhiên, nếu áp dụng theo tiêu chuẩn khí thải mới, chắc chắn tôi cũng sẽ phải có những sự để ý, theo sát hơn để điều chỉnh về phương tiện. Quy định mới hoàn toàn hướng về môi trường và chất lượng cuộc sống của chính bản thân mình và gia đình nên tôi sẵn sàng thay đổi để đáp ứng”.

Trước những thay đổi mang tính bước ngoặt này, ông Phạm Tuấn Anh - Phó Giám đốc Công ty cổ phần Đăng kiểm Hà Tĩnh cho biết, đơn vị đã chủ động triển khai các đợt tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu cho đội ngũ đăng kiểm viên. Không chỉ dừng lại ở việc làm chủ thiết bị đo hiện đại, các kiểm định viên còn được yêu cầu phải nắm vững kỹ năng tư vấn, giải thích rõ ràng cho người dân về các chỉ số phát thải mới.

Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tăng cường tối đa nhân lực để hướng dẫn chủ xe từ khâu tiếp nhận, tránh tình trạng ùn tắc do thời gian kiểm định khí thải bị kéo dài hơn so với trước. Quan điểm của đơn vị là thực hiện đúng, thực hiện đủ và tuyệt đối không có sự thỏa hiệp với những phương tiện không đạt chuẩn.