Đặc tính vận hành khác biệt của xe điện, nhất là cơ chế phanh tái sinh, khiến không ít tài xế phía sau cảm thấy khó đoán khi quan sát và xử lý tình huống. Anh Hoàng Anh, một tài xế thường xuyên lái xe đường dài, cho biết từng trải qua cảm giác bất an khi đi sau một xe điện trên cao tốc vào giờ cao điểm. Theo anh, một số xe có thể để chế độ phanh tái sinh cao, hoặc để kiểm soát hành trình thích ứng, xe giảm tốc nhanh không khác gì phanh, nhưng đèn phanh lại không sáng, nên khó phán đoán và ứng biến.
Thực tế, đèn phanh trên xe điện không sáng khi áp dụng phanh tái sinh cao là vấn đề lớn trong ngành chế tạo ô tô cũng như giới lái xe trên toàn thế giới. Tổ chức Consumer Reports trong 2023 cũng đã thực hiện về vấn đề này trên 24 mẫu xe điện, kết quả cho thấy có đến 5 mẫu xe đèn phanh không sáng khi dùng phanh tái tạo, bao gồm Hyundai Ioniq 5, Genesis GV60, Genesis Electrified GV70, Kia EV6, Kia Niro.
Phanh tái sinh hoạt động ra sao?
Trên đa số xe điện, khi người lái nhả chân ga, môtơ có thể chuyển sang chế độ phát điện để sạc lại pin, đồng thời tạo lực hãm làm xe chậm dần. Quá trình này gọi là phanh tái sinh. Tùy từng mẫu xe và cường độ giảm tốc, hệ thống sẽ tự động quyết định việc kích hoạt đèn phanh. Theo các tiêu chuẩn an toàn quốc tế, nếu gia tốc giảm vượt một ngưỡng nhất định, đèn phanh bắt buộc phải bật kể cả khi người lái không đạp phanh. Tuy nhiên, ở mức giảm tốc nhẹ hoặc trung bình, đặc biệt khi chỉ nhả ga, đèn có thể không sáng dù vận tốc thực tế đang giảm đáng kể.
Chính đặc điểm này có thể khiến tài xế xung quanh bất ngờ. Khác với xe sử dụng động cơ đốt trong, khi việc giảm tốc rõ rệt thường đi kèm tín hiệu đèn phanh, xe điện có thể chậm lại một cách âm thầm hơn. Nếu người đi sau chỉ dựa vào đèn phanh để phản xạ, khoảng cách an toàn có thể bị thu hẹp ngoài dự tính.
Tài xế cần lưu ý điều gì?
Khi đi sau xe điện, tài xế cần duy trì khoảng cách an toàn phù hợp với tốc độ thực tế và quan sát sự thay đổi khoảng cách thay vì chỉ chờ tín hiệu đèn phanh. Kỹ năng cốt lõi này không chỉ áp dụng khi đi sau xe điện mà còn với tất cả các phương tiện khác, nhằm tạo khoảng trống an toàn để xử lý khi có sự cố bất ngờ phía trước.
Bên cạnh đó, tài xế nên hạn chế thói quen bám đuôi trong điều kiện giao thông đông hoặc khi xe phía trước có xu hướng điều chỉnh tốc độ liên tục. Trong điều kiện xuống dốc hoặc khi lưu thông ở khu vực có mật độ phương tiện cao, tài xế càng cần tăng cường quan sát tổng thể dòng xe thay vì tập trung vào một tín hiệu đèn phanh từ mỗi xe đi phía trước.
Mẹo được nhiều chuyên gia lái xe khuyên dùng là cần quan sát sự thay đổi của xe điện phía trước với các dòng xe xung quanh, thay vì chỉ nhìn vào đuôi xe trước. Ngoài ra, việc sử dụng các hệ thống hỗ trợ như cảnh báo va chạm trước hoặc kiểm soát hành trình thích ứng, nếu xe được trang bị, cũng giúp duy trì khoảng cách an toàn một cách chủ động hơn.x
