Từ một thuật ngữ được dùng ban đầu cho mục đích bán hàng, "mã lực" dần trở nên phổ biến trong ngành công nghiệp ôtô toàn cầu. Thậm chí ngay cả ở thời buổi ngập tràn xe điện như hiện nay, người ta vẫn diễn đạt và so sánh sức mạnh động cơ thông qua số mã lực.
Bán hàng bằng mã lực
Khoảng cuối thế kỷ 18, con người vẫn sử dụng ngựa như công cụ lao động phổ biến nhất. Loài động vật 4 chân này xuất hiện trong xe kéo, máy xay, máy bơm nước và là ví dụ sống động về sức mạnh cũng như khối lượng công việc mà một cỗ máy có thể thực hiện.
James Watt là nhà phát minh người Scotland và được biết đến rộng rãi với công trình cải tiến máy hơi nước, từ đó đặt nền móng cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất.
Khi muốn bán động cơ hơi nước, James Watt đã phải tìm cách để giúp các ông chủ hiểu được sức mạnh cỗ máy mà họ dự định chi tiền.
"Mã lực" hay "horsepower" trong tiếng Anh đã ra đời từ bối cảnh đó. Ở thuở sơ khai, một mã lực được định nghĩa là công cần thiết để ngựa có thể nâng khối lượng 550 pound lên cao một foot trong thời gian một giây.
Với cách tính này - vốn áp dụng ban đầu tại Mỹ, giá trị một mã lực tương đương khoảng 746 W - đơn vị chuẩn để biểu diễn công suất theo hệ SI. Còn nếu áp dụng theo hệ mét, một mã lực sẽ tương đương với khoảng 735 W.
Thuật ngữ "bất tử"
Các thông tin hiện tại cho rằng "mã lực" xuất hiện vào khoảng năm 1782, nghĩa là thuật ngữ này đã tồn tại gần 250 năm.
Sở hữu tuổi đời hơn 2 thế kỷ, mã lực cũng là thuật ngữ được các hãng xe ưu ái sử dụng, dù W mới là đơn vị chuẩn biểu diễn công suất trong hệ SI. Lý do cũng khá đơn giản, minh họa sức mạnh động cơ bằng mã lực giúp xe trông có vẻ "mạnh" hơn nhiều so với W hay kW.
Như đã đề cập phía trên, một mã lực tương đương khoảng 746 W theo cách tính sơ khai của James Watt, điều này đồng nghĩa khoảng 1,34 kW mới bằng một đơn vị "sức ngựa". Do đó nếu quảng cáo một mẫu xe bằng đơn vị mã lực, chiếc xe sẽ "khỏe" hơn nhiều trên các tờ catalogue.
Tesla Model S Plaid là ví dụ điển hình. Mẫu sedan hiệu năng cao từng là flagship trong đội hình hãng xe điện Mỹ sở hữu cấu hình 3 motor điện, công suất tối đa 750 kW. Tuy nhiên nếu diễn đạt thông số này bằng đơn vị mã lực, Tesla Model S Plaid sẽ là một chiếc xe điện mạnh hơn 1.000 mã lực.
Việc các hãng xe sử dụng mã lực làm đơn vị đo công suất trong thời gian dài cũng khiến khách hàng quen thuộc. Một câu trả lời với đơn vị kW sẽ gây ra ít nhiều bối rối với những khách hàng đang quan tâm chiếc xe sắp mua mạnh bao nhiêu mã lực.
Tuy nhiên, cách sử dụng thuật ngữ "mã lực" cũng tạo ra những tình huống dễ gây hiểu lầm cho khách hàng. Trong các tài liệu nước ngoài, sức mạnh động cơ ôtô có thể biểu đạt bằng kW, hoặc HP và đôi khi là PS.
HP là viết tắt của horsepower, vốn chỉ mã lực. PS cũng dùng để chỉ mã lực, vốn là viết tắt của Pferdestärke - mang nghĩa "sức ngựa" trong tiếng Đức.
Những rắc rối bắt đầu từ đây khi 1 HP tương đương 746 W, nhưng 1 PS lại chỉ xấp xỉ 735 W. Chẳng hạn, thông số của BMW M5 Sedan trên website của BMW tại Đức thể hiện thông số 727 PS, nhưng website dành cho thị trường Mỹ ghi nhận mức công suất 717 HP cho mẫu sedan.
Dù có khác biệt về thông số theo đơn vị mã lực, cả 2 sau quy đổi đều giống nhau và bằng 535 kW. Đây là lý do W mới được cho là đơn vị đo công suất chuẩn theo hệ SI, đóng vai trò cơ sở để quy đổi sang các đơn vị công suất khác như HP, BHP hay PS.
Dù vậy, bất kể W hay kW có thể "chuẩn" đến mức nào, mã lực vẫn đang và có thể sẽ tiếp tục duy trì vị thế số một trong tương lai khi các hãng xe muốn tìm cách thể hiện sức mạnh động cơ. Sau gần 250 năm tồn tại, mã lực có lẽ sẽ vẫn là một thuật ngữ "bất tử" trong ngành công nghiệp ôtô thế giới.
