Từ giảng đường Ngoại thương đến danh mục 100 triệu USD
Trong phần The Root của Future Economy Summit (FES) mới diễn ra trong chặng hành trình ở Thành phố Hồ Chí Minh - anh Bùi Đức Anh được giới thiệu là đại diện duy nhất của Việt Nam trong lĩnh vực tài chính – công nghệ được vinh danh tại Forbes 30 Under 30 châu Á 2026. Khi xuất hiện, anh mở lời giản dị: Cảm ơn mọi người đã dành một buổi chủ nhật để đến trò chuyện, và đề nghị một format trao đổi gần gũi thay vì một bài thuyết trình một chiều.
Đằng sau sự gần gũi đó là một hồ sơ đáng chú ý. Sinh năm 1996 tại Hà Nội, Đức Anh là cựu sinh viên K53 chương trình Chất lượng cao ngành Kinh tế đối ngoại, Trường Đại học Ngoại thương. Ngay từ thời sinh viên, anh đã giành ngôi Quán quân cuộc thi Ứng viên Tài năng 2017 và giải Nhì cuộc thi Khởi nghiệp Kawai Startup Program. Sau khi tốt nghiệp, anh được tuyển vào chương trình Quản trị viên tập sự của Standard Chartered Bank, rồi chuyển sang mảng chiến lược doanh nghiệp tại One Mount Group, trước khi bước vào lĩnh vực đầu tư mạo hiểm từ năm 2021 - bắt đầu tại Venturra Capital, nơi anh tham gia quản lý danh mục gồm 12 startup trong lĩnh vực Consumer Internet.
Từ đầu năm 2025, anh đảm nhiệm vai trò Investment Principal tại Kasikorn Business-Technology Group (KBTG) - nhánh công nghệ của Kasikornbank, một trong những ngân hàng lớn nhất Thái Lan - làm việc tại TP.HCM. Tại đây, anh phụ trách danh mục đầu tư quy mô 100 triệu USD, tập trung vào các công ty giai đoạn Hạt giống (Seed) và Series A trong lĩnh vực AI và an ninh mạng tại Đông Nam Á và Hoa Kỳ, đồng thời làm cầu nối đưa các startup Mỹ mở rộng sang Đông Nam Á.
"Ý tưởng xuất sắc không nhất thiết phải chưa từng ai nghĩ ra"
Mở đầu phần chia sẻ, Bùi Đức Anh phản biện một quan niệm phổ biến: nhiều người tin rằng một ý tưởng tuyệt vời phải là ý tưởng chưa ai từng nghĩ ra hay thực hiện. Theo anh, phần lớn các công ty thành công trên thế giới không phải là người đầu tiên làm một điều gì đó - họ chỉ là những người giải quyết vấn đề tốt hơn, thấu hiểu khách hàng hơn, đưa ra trải nghiệm tốt hơn, hoặc đơn giản là có một mô hình kinh doanh bền vững hơn để sống sót trong dài hạn.
Anh đúc kết một ý tưởng đáng giá thường hội tụ ba yếu tố: thứ nhất, nó giải quyết một vấn đề thực sự của khách hàng, đủ lớn và khách hàng sẵn sàng chi trả; thứ hai, nó có thể chuyển hóa thành một sản phẩm, dịch vụ có khả năng lặp lại và mở rộng quy mô; thứ ba, và cũng cực kỳ quan trọng, là tính thời điểm - thời điểm thị trường sẵn sàng đón nhận, công nghệ đủ chín và hành vi khách hàng phù hợp để ý tưởng cất cánh.
Tổng kết lại, theo anh, sự khác biệt không nằm hoàn toàn ở ý tưởng mà ở cách thực thi: "Chỉ cần chúng ta làm tốt hơn người khác, thấu hiểu khách hàng hơn và đưa ra một sản phẩm hoàn thiện hơn, thì như thế đã là quan trọng rồi."
Đầu tư vào con người, không phải vào ý tưởng
Đây là thông điệp đậm nét nhất trong phần chia sẻ của Bùi Đức Anh. Khi đánh giá một startup, theo anh, điều quan trọng hơn việc nhìn vào ý tưởng là nhìn vào những con người thực hiện ý tưởng đó:
"Ý tưởng thì hoàn toàn có thể thay đổi, sản phẩm có thể thay đổi, thị trường có thể thay đổi, rất nhiều thứ có thể thay đổi. Chỉ có đúng một thứ không bao giờ thay đổi - đó chính là người thực hiện hóa ý tưởng đó."
Anh lập luận rằng rất nhiều công ty thành công ngày nay khác xa ý tưởng ban đầu, nên điều cần nhìn là đội ngũ sáng lập có đủ khả năng thích nghi, thay đổi chính ý tưởng của mình để tạo ra một sản phẩm giải quyết nhu cầu có thật hay không. Bên cạnh yếu tố con người, anh nêu ba tiêu chí bổ trợ khi đánh giá một công ty giai đoạn đầu: dung lượng thị trường (thị trường có đủ lớn và tăng trưởng hai chữ số không, hay chỉ là thị trường mà đội ngũ "tin rằng" có thật); lợi thế cạnh tranh dài hạn (đến từ network effect, dữ liệu khách hàng, sự thấu hiểu người dùng hay một công nghệ đột phá); và một mô hình bền vững - chứ không phải mô hình "các nhà sáng lập trả tiền để mua khách hàng".
Trả lời câu hỏi về việc Việt Nam cần gì để xuất hiện những startup vươn tầm khu vực và toàn cầu, Bùi Đức Anh chỉ ra bốn điểm nghẽn.
Thứ nhất là thị trường vốn. Anh ghi nhận những năm gần đây có nhiều tín hiệu tích cực ở các vòng đầu như angel và hạt giống, nhưng ở các vòng sau như Series A, Series B - khi công ty thực sự cần nhiều nguồn lực để mở rộng - thị trường vốn còn khá mỏng. Dòng vốn thực sự kiên nhẫn, đi cùng founder với tầm nhìn dài hạn, vẫn đang thiếu.
Thứ hai là tham vọng. Theo anh, nhiều startup Việt không khởi sự với niềm tin mình có thể đạt tầm khu vực, toàn cầu. Anh cho rằng đẳng cấp khu vực hay toàn cầu không nên chỉ là một "nhãn dán" trong quá trình phát triển, mà phải đến ngay từ thời điểm tạo ra sản phẩm - nhắm tới một tệp khách hàng lớn hơn, bán ra khu vực, thế giới ngay từ đầu. Điểm đáng mừng, anh nói, là khi AI đã được "thương mại hóa" rộng rãi như hiện nay, nhiều startup công nghệ Việt đã làm được điều này.
Thứ ba là khả năng thương mại hóa. Các nhà sáng lập, kỹ sư Việt Nam rất giỏi về chuyên môn và công nghệ, nhưng vẫn gặp khó khi bài toán chuyển sang gọi vốn, xây dựng mô hình kinh doanh và chiến lược mở rộng ra khu vực.
Thứ tư là sự kết nối trong hệ sinh thái. Anh nhấn mạnh ở các hệ sinh thái phát triển, startup, quỹ đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu, vườn ươm và các tập đoàn lớn cùng trao đổi con người, dòng vốn và kiến thức liên tục - và đó chính là thứ Việt Nam có thể làm tốt hơn.
Những lĩnh vực tạo nên thế hệ doanh nghiệp mới
Khi được hỏi về các lĩnh vực sẽ tạo nên thế hệ doanh nghiệp Việt Nam trong mười năm tới, Bùi Đức Anh nhiều lần cẩn trọng nhấn mạnh đây chỉ là ý kiến cá nhân, không phải khuyến nghị đầu tư.
Anh nêu ba hướng. Một là AI ứng dụng theo ngành dọc - thay vì đua xây dựng foundation model với các "big tech" toàn cầu (điều anh cho là gần như bất khả thi ở thời điểm hiện tại), Việt Nam có thể giải các bài toán rất cụ thể, "local", nơi mình hiểu thị trường, hiểu khách hàng và có lợi thế dữ liệu: AI trong chẩn đoán hình ảnh y tế, trong đánh giá rủi ro tín dụng (credit scoring), trong giáo dục. Hai là tài chính xanh - với vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam có thể đi đầu ở các sản phẩm gắn với ESG, chuyển đổi xanh, tín chỉ carbon và kiểm soát khí thải. Ba là physical AI gắn với sản xuất — khi lương lao động tăng và công nghệ phát triển, bài toán kết hợp robotic với AI trong thực tế vật lý (chứ không chỉ trong phòng thí nghiệm) sẽ là yếu tố then chốt để tăng năng suất. Anh cũng nhắc thêm một hướng thứ tư: tài chính chuỗi cung ứng, giúp hàng triệu doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi toàn cầu tiếp cận được vốn lưu động nhờ công nghệ thu thập dữ liệu và đánh giá rủi ro tín dụng.
Đối thoại trực tiếp: sở hữu trí tuệ, "đỉnh cao" và những Steve Jobs Việt Nam
Phần hỏi đáp của The Root cho thấy đúng tinh thần kết nối đa chiều của FES. TS. Ngô Đức Thuần, tiến sĩ về quản trị tài sản trí tuệ — bổ sung rằng một ý tưởng chỉ thực sự trở thành tài sản khi được chuyển hóa thành các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, từ đó mới định giá và gọi vốn được. Bùi Đức Anh đồng tình, đồng thời nói thẳng góc nhìn của nhà đầu tư sẽ "xôi thịt hơn một chút": rốt cuộc, sản phẩm phải bán được, lặp lại được và chứng minh được trên thị trường.
Khi một khán giả hỏi anh sẽ làm gì để duy trì "đỉnh cao" ở tuổi 30, Bùi Đức Anh từ chối hình ảnh đó: "Em đang không ở một cái đỉnh cao nào cả. Đây chỉ là một chuyến tàu thôi" - và còn rất nhiều chuyến tàu phía trước. Bí quyết, theo anh, là luôn giữ được sự tò mò: tất cả những người anh ngưỡng mộ đều có điểm chung là đào sâu vào mọi vấn đề, muốn hiểu đến tận gốc rễ "tại sao nó lại như thế".
Với câu hỏi của một sinh viên lấy cảm hứng từ đề thi Ngữ văn THPT - "làm sao để có những Steve Jobs Việt Nam" - anh trả lời rằng một Steve Jobs hay Elon Musk sẽ là hệ quả của một hệ sinh thái bền vững, nơi nhà khoa học, nhà kinh doanh, dòng vốn, vườn ươm và những tập đoàn lớn của Việt Nam cùng chung tay, chứ không phải một cá nhân xuất hiện đơn lẻ.
Và khi được hỏi ba điều làm nên vị thế hôm nay cùng lời khuyên cho sinh viên, anh nhấn mạnh hai yếu tố: may mắn, và những con người anh gặp trên hành trình - bởi "một con người thì không thể nào bằng nhiều con người cộng lại". Lời khuyên thực tế nhất anh dành cho người trẻ là hãy chủ động trong các mối quan hệ, gạt bỏ nỗi sợ để kết nối với những người đi trước: "Điều tệ nhất có thể xảy ra khi mình nói chuyện với những người hơn mình, đó là cùng lắm họ không trả lời." Anh kể chính mình từng nghĩ các anh chị thành công là điều gì xa vời, cho đến khi thực sự nhắn tin và nhận ra "phải tám mươi phần trăm là họ trả lời".
Thông điệp đọng lại: Thoải mái với sự bất định
Lời gửi gắm cuối cùng của Bùi Đức Anh - người mới chỉ 30 tuổi - dành cho thế hệ trẻ là một bài học anh học được khi làm việc với các nhà đầu tư và lãnh đạo trong ngành: hãy thoải mái với việc mình không biết mình đang đi đến đâu, hãy chấp nhận sự bất định.
Anh lý giải rằng chúng ta thường tin những người thành công luôn hiểu rõ họ đang làm gì, nhưng thực tế phần lớn họ cũng không nắm 100% dữ kiện khi đưa ra quyết định. Điều quan trọng là khi đã quyết định thì hãy vững tin và bắt tay làm; dù kết quả là thành công hay thất bại, đó cũng là một "input" để học hỏi và để những quyết định sau tốt hơn. Trong thời đại mà ai cũng có thể tiếp cận kiến thức nhờ AI, theo anh, người thành công nhất không còn là người nhớ nhiều hay biết nhiều nhất, mà là người dám tiếp tục đi tới ngay cả khi con đường phía trước còn chưa rõ ràng.
FES 3 xin cảm ơn đơn vị đồng tổ chức: Công ty Chứng khoán SSI, Công ty CP The Moneyverse Vietnam, Trường Đại học FPT TP Hồ Chí Minh Công ty Zoom Media, Business Economics Club (BEC) và FPT Innovation Path Club (FIP).
