Tháng tư khởi nguồn ký ức

Nhân dân Sài Gòn đổ ra đường, nồng nhiệt chào đón Quân giải phóng tiến vào thành phố. Ảnh: Hứa Kiểm/TTXVN

Tháng tư khởi nguồn mùa hạ, tháng tư khởi nguồn ký ức. Một tháng tư đất trời bồi hồi và lòng người Việt Nam nhớ những năm tháng hào hùng của dân tộc.

Dẫu đã 46 năm đi qua nhưng dư âm của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước vẫn còn vang vọng đến hôm nay. Một cuộc trường chinh dài hơn 20 năm với bao khắc khoải lo âu, hy vọng đợi chờ, quyết tâm chiến thắng và sẵn sàng hy sinh. Cả dân tộc chung một ý chí, toàn dân một ước nguyện giải phóng miền Nam thống nhất đất nước:

Những buổi vui sao cả nước lên đường

Xao xuyến bờ tre, từng hồi trống giục

Xóm dưới làng trên, con trai con gái

Xôi nắm cơm đùm ríu rít theo nhau

Súng nhỏ súng to chiến trường chật chội

Tiếng cười hăm hở, đầy sông đầy cầu…

(Đường ra mặt trận - Chính Hữu)

Những năm tháng ấy, biết bao chàng trai, cô gái đã vẫy tay chào tạm biệt quê hương, tạm biệt người thân yêu để ra đi, bổ sung quân cho các chiến trường mong sớm có ngày toàn thắng, ca khúc khải hoàn.

Từ tháng 3/1975, Chiến dịch Tây Nguyên được mở màn bằng chiến thắng Buôn Ma Thuột 10/3 giáng cho kẻ địch một đòn bất ngờ; chiến dịch Huế - Đà Nẵng cuối tháng 3/1975 tạo đà cho thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử kết thúc cuộc trường chinh “hai mươi năm, mưa nắng đêm ngày, hành quân không nghỉ”. Chiến dịch Hồ Chí Minh được bắt đầu từ 26/4 đến 30/4 đã giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, thu non sông về một mối.

46 năm đã trôi qua nhưng trong ký ức của bao nhiêu người Việt Nam, đặc biệt là những cựu chiến binh, không khí tháng tư năm ấy vẫn còn náo nức, rộn ràng và đầy hào sảng. Tin chiến thắng dội về các làng quê làm nức lòng các tầng lớp nhân dân, từ cụ già đến em nhỏ. Chiếc ra-đi-ô và loa phát thanh của làng trở thành tâm điểm tập trung chú ý của bao nhiêu người. Các bà, các chị làm đồng, các tiểu thương ở chợ cũng xôn xao chuyện giải phóng miền Nam.

Đến những đứa trẻ như tôi ngày ấy cũng hóng theo người lớn nghe chuyện quân ta đánh trận này, trận nọ rồi truyền miệng nhau ngày thắng lợi sắp đến gần. Những tờ báo Nhân dân, Quân đội vẽ những đường mũi tên đỏ chỉ hướng quân ta tiến công dán trên tường nhà bác hàng xóm có sức hấp dẫn và cuốn hút lạ kỳ.

Tháng tư cũng là thời điểm mà các cựu chiến binh gặp gỡ, ôn lại ký ức chiến tranh hào hùng (Trong ảnh: Các cựu tù Phú Quốc ở Đức Thọ và Can Lộc gặp gỡ nhau giữa những ngày tháng tư lịch sử). Ảnh: Anh Hoài

Sau này gặp gỡ nhiều cựu chiến binh và đọc nhiều bài báo, tôi biết với họ, đó là những thời khắc “một ngày bằng hai mươi năm”, hồi hộp vào trận đánh sinh tử, quyết định vận mệnh của dân tộc. Hồi ấy cả lớp học sinh chuyên Văn của Trường Cấp II Năng khiếu Nghệ Tĩnh chúng tôi ai cũng thuộc lòng bài thơ “Nhật ký” của Hoàng Nhuận Cầm mà thầy giáo ra đầu đề cảm thụ văn học:

Sáng: Bình minh ấy là bình minh kỷ niệm

Chiều: Hoàng hôn như lạ lại như quen

Tối: tắc kè ném lưỡi vào đêm

Có ngủ được đâu

Nằm nghe lá thở

Nằm nghe súng nổ

Đánh giặc lần đầu ai chả thế

Thôi sáng rồi, vẫn tiếng gà xóm mẹ

Cuốn võng vào theo tiếng súng mà đi

Hoàng Nhuận Cầm, Phạm Tiến Duật, Lê Anh Xuân… đều là những nhà thơ - chiến sĩ. Đang ở giảng đường đại học, theo tiếng gọi của Tổ quốc, họ đã gác bút nghiên lên đường ra trận. Cũng như cả thế hệ thanh niên ngày ấy, với họ, “đường ra trận mùa này đẹp lắm/ Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây”.

Tâm thế ra trận, tâm thế được chiến đấu giải phóng miền Nam thống nhất đất nước là tâm thế chung của dân tộc. Chờ mong ngày toàn thắng là tâm trạng chung của toàn dân. Hàng triệu bà mẹ phấp phỏng sắp được đón những người con yêu dấu trở về. Cả dân tộc cùng đập chung nhịp đập mong chờ.

Một gia đình ở thị xã Hà Tĩnh thời kỳ đó lấy tên người bố có tên Việt, đã đặt tên 7 đứa con của mình thành một câu: Việt, Nam, Hoàn, Toàn, Hòa, Bình, Hạnh, Phúc. Một xóm ở xã Phù Việt (nay là xã Việt Tiến, Thạch Hà) được đặt là xóm Thống Nhất. Những cái tên: Thắng Lợi, Toàn Thắng… được đặt cho rất nhiều hợp tác xã, nhiều thôn xóm trong cả tỉnh. Ước mơ của hàng triệu người đã thành hiện thực. Khi quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập, tướng ngụy Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vào trưa 30/4, cả dân tộc vỡ òa niềm hạnh phúc.

Nụ cười và nước mắt hòa vào nhau. Trên đường phố, đường làng, người ta ôm nhau nhảy lên sung sướng. Tháng tư năm ấy đã đi vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc, mở ra con đường đi lên xây dựng đất nước ta “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như sinh thời Bác Hồ hằng mong muốn.

Tháng tư năm nay, đất nước ta vừa đi qua 3 “trận đánh” và cơ bản đã chiến thắng “giặc Covid-19”. Tâm thế “trường kỳ kháng chiến, không ngại gian khổ, hy sinh” là tâm thế của cả dân tộc, đặc biệt là lực lượng trên tuyến đầu chống dịch. Những cụm từ “mỗi người dân là một pháo đài”, “chuyển từ thời bình sang thời chiến”, “bao vây, ngăn chặn”… được sử dụng rất thích hợp trong từng thời điểm, cho đến khi “dịch tan”.

Không tiếng súng nổ, không có những xe tăng, đại bác, súng ống… nhưng phương sách Việt Nam đối phó với “giặc dịch” là phương sách, tư duy của một dân tộc đã đi qua nhiều cuộc chiến, với quyết tâm không chịu thất bại. Không nhiều những cuộc chia ly, những cảnh chờ đợi ngày đoàn tụ như thời chiến nhưng những hy sinh thầm lặng của các lực lượng trên tuyến đầu như chiến sĩ biên phòng, quân đội, y, bác sĩ cũng không khác những chiến sĩ bộ đội, thanh niên xung phong, dân quân du kích… ngày ấy.

Các lực lượng trên tuyến đầu vẫn đang hy sinh thầm lặng trong cuộc chiến chống dịch Covid-19

Họ không về tết, không được đoàn tụ gia đình, không được đón những hạnh phúc bình thường với gia đình. “Hậu phương” hết lòng động viên, cổ vũ “tiền tuyến”. Thực hiện mục tiêu kép “vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế”, chúng ta đã bước đầu thành công và luôn tư thế “sẵn sàng chiến đấu”.

Tháng tư năm nay, được tiếp thêm năng lượng từ truyền thống hào hùng của cha anh, các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam, trong đó có tuổi trẻ Hà Tĩnh cũng đang gắng sức tô đẹp non sông, đất nước, làm giàu cho quê hương. Mỗi mô hình kinh tế, mỗi hoạt động tình nguyện vì cộng đồng khắp mọi miền quê trong phong trào xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh là một “chiến công” trong thời bình.

Hình ảnh những chiếc áo xanh tình nguyện của tuổi trẻ trên khắp các làng quê, phố phường đã mang lại niềm tin về sức sống trường tồn của dân tộc, làm cho tháng tư thêm đẹp, thêm tươi xanh hiền hòa.

Ai cũng cảm nhận rõ hồng ân mà lớp lớp tiền nhân đã chiến đấu, hy sinh để mang lại cho thế hệ hôm nay, chính vì vậy mà trong các lĩnh vực: học tập, công tác, lao động sản xuất, họ đều nỗ lực hết mình, sáng tạo không ngừng, bền bỉ dựng xây đất nước.

Hình ảnh những chiếc áo xanh tình nguyện của tuổi trẻ trên khắp các làng quê, phố phường đã mang lại niềm tin về sức sống trường tồn của dân tộc, làm cho tháng tư thêm đẹp, thêm tươi xanh hiền hòa.