Sáng 10/12, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua các Luật, nghị quyết về giáo dục-đào tạo.
Toàn quốc sẽ sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa, bỏ bằng THCS
Với 437/445 đại biểu tham gia biểu quyết, chiếm 92,39%, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục.
Điểm đáng chú ý của Luật là kể từ ngày 1/1/2026, học sinh sẽ được miễn phí sách giáo khoa, đồng thời toàn quốc sẽ sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông.
Luật cũng quy định văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân là văn bản thể hiện dưới dạng giấy hoặc số được cấp cho người học khi tốt nghiệp trung học phổ thông; người học hoàn thành chương trình giáo dục, chương trình đào tạo và đạt chuẩn đầu ra của trình độ tương ứng trong giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học.
Về văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân, luật chính thức bỏ cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở; còn lại các văn bằng: bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, bằng trung học nghề, bằng trung cấp, bằng cao đẳng, bằng cử nhân, bằng thạc sỹ, bằng tiến sỹ, văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu của một số ngành, lĩnh vực đặc thù.
Như vậy, sắp tới, học sinh học hết chương trình giáo dục tiểu học, chương trình giáo dục trung học cơ sở, đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ được hiệu trưởng nhà trường xác nhận học bạ việc hoàn thành chương trình trung học cơ sở hoặc tương đương.
Học sinh học hết chương trình giáo dục trung học phổ thông, đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, được dự thi, đạt yêu cầu thì được hiệu trưởng nhà trường cấp bằng tốt nghiệp trung học phổ thông. Trường hợp học sinh không dự thi hoặc thi không đạt yêu cầu thì được hiệu trưởng nhà trường cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông.
Giấy này được sử dụng để đăng ký dự thi lấy bằng tốt nghiệp trung học phổ thông khi người học có nhu cầu hoặc để theo học giáo dục nghề nghiệp và sử dụng trong trường hợp cụ thể theo quy định của pháp luật.
Tạo đột phá trong đổi mới giáo dục nghề nghiệp
Với 433/439 đại biểu tham gia biểu quyết, chiếm 91,54%, Quốc hội thông qua Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).
Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) gồm 9 chương, 45 điều, giảm 34 điều so với Luật Giáo dục nghề nghiệp hiện hành.
Luật sửa đổi nhiều điểm mới. Luật hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng mở, linh hoạt, liên thông, tạo cơ hội học tập suốt đời cho mọi công dân thông qua việc bổ sung mô hình Trung học nghề và mở rộng đối tượng tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp.
Luật quy định trung học nghề được xác định cùng bậc học với trung học phổ thông, tích hợp giữa kiến thức cốt lõi của chương trình trung học phổ thông và chuyên môn nghề nhằm giúp người học hoàn thiện trình độ học vấn phổ thông. Việc bổ sung mô hình Trung học nghề nhằm tăng cường định hướng nghề nghiệp cho thanh thiếu niên ngay từ bậc học phổ thông, tăng số lượng học sinh sau trung học cơ sở, trung học phổ thông vào học giáo dục nghề nghiệp.
Luật cũng có các quy định mang tính đột phá trong đổi mới chương trình, tổ chức đào tạo và bảo đảm chất lượng giáo dục nghề nghiệp thông qua việc quy định chuẩn chương trình, cơ sở đào tạo; quản lý đăng ký hoạt động trên nền tảng dữ liệu số; hoạt động công nhận kiến thức hoặc kỹ năng đã tích lũy của người học để tham gia các chương trình học tập khác.
Bên cạnh đó, Luật tăng cường sự gắn kết giữa các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp thông qua việc cụ thể hóa các chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp và quy định cơ chế hình thành Quỹ đào tạo nhân lực của doanh nghiệp.
Xây dựng mô hình tự chủ toàn diện trong giáo dục đại học
Với 411/440 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 86,89%, Quốc hội thông qua Luật Giáo dục đại học (sửa đổi). Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.
Một trong những nội dung trọng tâm là mở rộng quyền tự chủ đại học. Chính phủ đã tiếp thu ý kiến để thể chế hóa quan điểm tự chủ nhưng không "tự lo", đảm bảo Nhà nước và cơ sở giáo dục đại học cùng chia sẻ trách nhiệm phát triển hệ thống. Quy định mới hướng tới xây dựng mô hình tự chủ toàn diện, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm định chất lượng.
Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Giáo dục đại học (sửa đổi). (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Về đại học vùng, dự thảo luật được chỉnh sửa theo hướng tăng hiệu quả quản trị, làm rõ chức năng điều phối chiến lược và rà soát giảm khâu trung gian theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW. Với trường đại học thành viên, Chính phủ hoàn thiện quy định về địa vị pháp lý, đảm bảo sự thống nhất giữa mô hình tổ chức của Đại học Quốc gia, đại học vùng và hệ thống giáo dục đại học nói chung, theo tinh thần tinh gọn bộ máy và tăng hiệu quả vận hành.
Luật làm rõ việc đào tạo bác sĩ nội trú, chuyên khoa 1 và chuyên khoa 2 là đào tạo chuyên sâu sau đại học theo hướng nghề nghiệp, không thuộc các trình độ học thuật thạc sĩ hay tiến sĩ. Bộ Y tế sẽ hướng dẫn, tổ chức và quản lý các chương trình này. Việc quy phạm hóa đảm bảo kế thừa mô hình đào tạo hiệu quả nhiều năm qua và đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế.
Luật cho phép các trường đại học hợp tác với doanh nghiệp và viện nghiên cứu để triển khai các giải pháp công nghệ, đồng thời yêu cầu cơ sở giáo dục đại học thực hiện chuyển đổi số trong toàn bộ hoạt động quản trị và đào tạo.
Mở đường cho đột phá giáo dục
Với 419/431 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 88,58%, Quốc hội thông qua dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Quốc hội cũng thông qua dự thảo Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 với 429/445 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 90,70%.
Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, gồm 9 điều, tập trung vào 5 nhóm chính sách then chốt hướng tới đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Quốc hội cho phép các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học được tự chủ quyết định mức thu nhập tăng thêm cho nhà giáo, viên chức và người lao động từ nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước được để lại, phù hợp với quy chế chi tiêu nội bộ và kết quả hoạt động của đơn vị.
Ở nhóm chính sách về phát triển chương trình giáo dục, nghị quyết quy định thống nhất một bộ sách giáo khoa toàn quốc, do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định áp dụng từ năm học 2026-2027. Đến năm 2030, Nhà nước sẽ hoàn thành cung cấp miễn phí sách giáo khoa, ưu tiên người học ở vùng khó khăn. Bên cạnh đó, Nhà nước bảo đảm lộ trình miễn học phí và giáo trình giáo dục quốc phòng-an ninh tại giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Chính phủ cũng mở rộng hợp tác với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp để phát triển chương trình đào tạo gắn với thị trường lao động và đổi mới sáng tạo.
Nghị quyết quy định Nhà nước ưu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục, đầu tư hạ tầng và nền tảng số dùng chung, đảm bảo kết nối toàn ngành. Đến năm 2030, các cơ sở giáo dục đại học cơ bản hoàn thiện hạ tầng số đồng bộ.
Với Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035, Quốc hội phê duyệt kinh phí thực hiện chương trình giai đoạn 2026-2030 là 174.600 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách trung ương 100.000 tỷ đồng, vốn đối ứng địa phương 45.100 tỷ đồng, vốn đối ứng của các trường đại học và cao đẳng 20.400 tỷ đồng, vốn huy động khác 9.100 tỷ đồng./.
