Trong văn hoá của người Việt, lì xì đầu năm được xem là một nét đẹp với mong muốn đem lại nhiều may mắn, tài lộc. Bên cạnh đó, dịp Tết đến xuân về, nhiều người có nhu cầu sử dụng tiền lẻ để đi lễ, chùa cầu may, cầu bình an. Nắm bắt tâm lý đó, từ đầu tháng 12 âm lịch, nhiều tài khoản mạng xã hội ở Hà Tĩnh đã công khai đăng tải dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ hưởng chênh lệch.
Với từ khóa “đổi tiền mới, đổi tiền lẻ” trên các nền tảng mạng xã hội Facebook, Tiktok, Instagram, Google… người dùng không khó để bắt gặp các bài viết về dịch vụ này. Điểm chung của các tài khoản là đều cam kết đổi tiền với nhiều mệnh giá khác nhau, tiền mới, nguyên seri, nguyên cọc,…
Tài khoản facebook có tên Đ.A.N giới thiệu trú tại huyện Thạch Hà chia sẻ bài viết với nội dung: “Gần Tết rồi mọi người ơi, em nhận đổi tiền mới, tiền lẻ để anh chị em đi chùa, đi lễ, mừng tuổi… Đổi càng sớm, phí càng rẻ; đổi càng nhiều, phí càng rẻ”.
Để tăng tương tác cho bài viết, chủ tài khoản còn đính kèm thêm nhiều hình ảnh với các xấp tiền mệnh giá từ 10.000 đồng, 20.000 đồng đến 100.000 đồng, 200.000 đồng… Bài viết nhanh chóng nhận được sự quan tâm của đông đảo người dùng.
Một tài khoản khác có tên T.T.L cũng cam kết uy tín, chất lượng khi đăng tải bài viết đổi tiền lì xì. Để kích thích tâm lý người xem, tài khoản này nhấn mạnh: “Đổi càng gần tết phí càng tăng cao, ai muốn đổi rẻ thì đổi ngay bây giờ”. Phía dưới bài viết còn gắn thẻ nhiều từ khoá với mục đích tăng tương tác, thu hút người xem. Theo tìm hiểu, mức chênh lệch đổi tiền lẻ dao động từ 5-10% tuỳ vào từng mệnh giá và số tiền.
Thực tế, hành vi đổi tiền lẻ lấy phí là hành vi vi phạm pháp luật đã được các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo. Dù vậy, mỗi dịp Tết, dịch vụ này “đến hẹn lại lên”. Đây không chỉ là hành vi bất hợp pháp mà còn tiềm ẩn nguy cơ lưu hành tiền giả, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Chị Nguyễn Thị Tr. (TP Hà Tĩnh) chia sẻ: “Công việc bận rộn nên khi thấy các bài đăng tải đổi tiền lẻ, tôi cũng muốn đổi một vài mệnh giá nhỏ để thuận tiện cho việc đi lễ, mừng tuổi đầu năm. Dù mất phí chênh lệch nhưng bù lại việc trao đổi nhanh gọn nên tôi vẫn thoải mái chấp nhận. Để đảm bảo an toàn tôi thường liên hệ với người quen hoặc các tài khoản chính chủ”.
Trao đổi về nội dung này, Luật sư Lê Minh Hải - Giám đốc Hãng Luật Thành Sen - Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh cho biết, việc đổi tiền lẻ, tiền mới để hưởng phí chênh lệch là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính từ 20 - 40 triệu đồng đối với cá nhân, từ 40 - 80 triệu đồng đối với tổ chức.
Cũng theo Luật sư Lê Minh Hải, hiện nay pháp luật chỉ quy định về việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông tại Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 02/12/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Theo quy định tại thông tư này, chỉ có các chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, sở giao dịch Ngân hàng Nhà nước; tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước mới có thẩm quyền thực hiện thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho các tổ chức, cá nhân. Vì vậy, hành vi đổi tiền mà phát sinh thu phí, thu lời không thuộc trường hợp được phép đổi tiền theo quy định là hành vi vi phạm quy định của pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng.
Đáng nói, hiện nay các thủ đoạn lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội hết sức tinh vi. Người dân khi sử dụng dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ qua mạng không chỉ phải mất phí chênh lệch cao mà còn có nguy cơ trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nhiều trường hợp sau khi chuyển khoản xong bị chặn liên lạc, đổi thiếu tiền hoặc vô tình tiếp tay cho hành vi lưu hành tiền giả, tiền không nguyên vẹn...
Thời điểm này, các ngân hàng thương mại và quỹ tín dụng Nhân dân trên địa bàn Hà Tĩnh đã chủ động nắm bắt nhu cầu, tổ chức công tác điều hoà, lưu thông và cung ứng tiền mặt nhằm đảm bảo nhu thanh toán tăng cao trong dịp tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025.
Người dân cần nêu cao tinh thần cảnh giác khi thực hiện các giao dịch, tránh tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật; chỉ sử dụng các dịch vụ đổi tiền của ngân hàng, công ty tài chính hoặc các cơ sở kinh doanh được cấp giấy phép hoạt động hợp pháp.
