Đưa doanh nghiệp thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Sau 18 tháng triển khai nhiệm vụ đột phá phát triển khoa học (KH), công nghệ (CN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) theo Nghị quyết 57, các bộ, ngành đã thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ, sự chủ động và tư duy đột phá; công tác chỉ đạo, điều hành và hoạch định chiến lược KH, CN, ĐMST ở cấp vĩ mô đã đạt được những kết quả tích cực trên nhiều phương diện; có sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy hoàn thiện thể chế, biến thể chế thành “lợi thế cạnh tranh” để kiến tạo môi trường ĐMST. Các bộ, ngành đã chủ động kiến nghị tháo gỡ các điểm nghẽn, rào cản. Định hướng nghiên cứu KHCN đã từng bước chuyển dịch từ hàn lâm thuần túy sang định hướng làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và ứng dụng thực tiễn.

Một số tỉnh, thành đã có kết quả bước đầu dựa trên đặc thù, thực tiễn của địa phương để phát triển sản phẩm; tập trung vào các nhóm: tối ưu hóa lợi thế nông - lâm - ngư nghiệp; bảo tồn và gia tăng giá trị tài nguyên bản địa; công nghệ phục vụ dịch vụ và du lịch; chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nông trại đến thương mại số; làm chủ khâu gen, giống và bao tiêu đầu ra. Đồng thời xác định nhiệm vụ, sản phẩm KH, CN, ĐMST gắn với thế mạnh. Trong đó, tỉnh Hà Tĩnh định hướng phát triển các sản phẩm trong lĩnh vực ĐMST, vật liệu, công nghiệp công nghệ.

Quá trình thực hiện vẫn còn những tồn tại như: việc triển khai nhiệm vụ KH, CN, ĐMST ở một số địa phương còn chậm; sản phẩm đăng ký chưa gắn chặt với điều kiện thực tiễn, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển của địa phương; liên kết giữa Nhà nước, viện, trường và doanh nghiệp còn thiếu chặt chẽ; tiến độ giải ngân nguồn lực cho KH, CN, ĐMST còn thấp; tư duy hoạch định chính sách của các bộ, ngành ưu tiên tính “thống nhất”, “đồng bộ” và “dùng chung” trên toàn quốc, triệt tiêu không gian cho sự phát triển KH, CN mang tính đặc thù…

Tại phiên họp, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đã thảo luận, chỉ rõ những điểm nghẽn, khó khăn, thách thức chưa được tháo gỡ và đề xuất, kiến nghị cụ thể để tạo ra chuyển biến thực chất, góp phần thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng, khả năng thương mại hóa và mức độ đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội làm thước đo đánh giá kết quả. Trong đó, trung ương tập trung phát triển công nghệ chiến lược, hạ tầng lõi và giải quyết các bài toán lớn của quốc gia; các địa phương tập trung vào những sản phẩm có khả năng phát huy lợi thế riêng, tạo giá trị gia tăng và đóng góp trực tiếp cho phát triển địa phương.

Các bộ, ngành lựa chọn từ 1 đến 3 bài toán lớn thuộc lĩnh vực quản lý để tập trung giải quyết, hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu, ứng dụng đến thương mại hóa. Trong đó, ưu tiên các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công nghiệp chế biến chế tạo, vật liệu mới, năng lượng mới, giao thông thông minh, công nghệ sinh học, truy xuất nguồn gốc, du lịch thông minh.

Thủ tướng đề nghị đưa doanh nghiệp thành trung tâm của hệ sinh thái ĐMST, tham gia ngay từ khâu xác định bài toán, lựa chọn công nghệ, đầu tư, sản xuất và phát triển thị trường; viện nghiên cứu, trường đại học tập trung cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao; nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, xây dựng tiêu chuẩn, cơ chế đặt hàng, tạo môi trường thử nghiệm và hỗ trợ thị trường ban đầu cho các sản phẩm công nghệ.

Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy nhanh xây dựng kiến trúc tổng thể quốc gia về hạ tầng số, dữ liệu và hệ thống trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm; tập trung hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện các cơ chế, chính sách về tài chính, đặt hàng nghiên cứu, đầu tư mạo hiểm, thương mại hóa tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu, phát triển công nghệ mới.

Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng thực hiện các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai thực chất, hiệu quả và tạo chuyển biến rõ nét.