Chỉ còn hơn một tháng nữa sẽ tổ chức lễ cưới nhưng chị Đ.M.T. (28 tuổi, xã Kim Hoa) và chồng sắp cưới vẫn chưa đi khám sức khoẻ (KSK) tiền hôn nhân như dự định ban đầu. Dù đã nhiều lần bàn bạc nhưng cả hai vẫn trì hoãn vì vấn đề tâm lý.
Chị T. chia sẻ: “Tôi với chồng đều còn trẻ, sức khỏe cảm thấy bình thường nên tự trấn an chắc không có vấn đề gì. Nhưng thật lòng, tôi vẫn sợ nếu đi khám và phát hiện bệnh lý nào đó sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch tổ chức lễ cưới”. Tâm lý “ngại khám” như chị T. đang khá phổ biến ở nhiều bạn trẻ. Không ít người cho rằng, KSK tiền hôn nhân là việc riêng tư, khó nói. Số khác lại lo tốn thời gian, chi phí hoặc sợ kết quả khám ảnh hưởng đến tâm lý trước khi kết hôn.
Trái ngược với tâm lý né tránh, vợ chồng chị T.K.H. và anh T.N.T. (phường Hà Huy Tập) xem việc KSK tiền hôn nhân là bước chuẩn bị cần thiết trước khi xây dựng gia đình. Chính quyết định ấy đã giúp chị H. phát hiện sớm hội chứng buồng trứng đa nang - nguyên nhân có thể gây khó khăn trong việc mang thai nếu không điều trị kịp thời.
Bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh tư vấn về việc khám sức khoẻ tiền hôn nhân cho các cặp đôi.
Chị H. kể lại: “Trước khi cưới khoảng 3 tháng, tôi quyết định đi khám dù không nghĩ mình có vấn đề sức khỏe. Thế nên, lúc bác sĩ thông báo có dấu hiệu buồng trứng đa nang, tôi rất hoang mang. Nhờ phát hiện sớm, tôi đã được tư vấn điều chỉnh chế độ sinh hoạt, dùng thuốc và theo dõi sức khỏe trước khi mang thai. Sau hơn một năm kết hôn, vợ chồng tôi đã có em bé khỏe mạnh. Tôi thấy thật đúng đắn vì mình đã đi khám sớm, nếu để lâu có khi việc điều trị sẽ khó khăn và áp lực hơn nhiều”.
Thực tế, KSK tiền hôn nhân không đơn thuần là phát hiện bệnh lý mà còn là bước chuẩn bị cần thiết giúp các cặp đôi đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe trước khi xây dựng gia đình và sinh con.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Diệu - Trưởng Đơn vị Hỗ trợ sinh sản - Nam học, Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh cho biết: “Bệnh viện đã ghi nhận nhiều cặp vợ chồng sau kết hôn một thời gian mới đi kiểm tra vì chậm con hoặc thai kỳ gặp bất thường, khi đó mới phát hiện các bệnh lý như: rối loạn nội tiết, hội chứng buồng trứng đa nang, giãn tĩnh mạch tinh, viêm nhiễm đường sinh sản kéo dài hoặc mang gen bệnh di truyền… Nếu được khám và tư vấn trước hôn nhân, phần lớn trường hợp có thể được theo dõi, điều trị hoặc chủ động dự phòng hiệu quả hơn. Hiện nay, số lượng các cặp đôi chủ động KSK tiền hôn nhân tại bệnh viện đang có xu hướng tăng, đặc biệt ở nhóm người trẻ có kế hoạch mang thai sớm sau kết hôn”.
Tại Hà Tĩnh, thời gian qua, các trạm y tế xã, phường đã tổ chức tư vấn, khám sàng lọc sức khỏe tiền hôn nhân cho thanh niên trong độ tuổi kết hôn. Theo Chi cục Dân số tỉnh Hà Tĩnh, trong tổng số các cặp kết hôn mỗi năm, gần 70% cặp đôi được KSK tiền hôn nhân tại địa phương. Tuy nhiên, việc khám ở tuyến cơ sở chủ yếu mới dừng ở kiểm tra một số chỉ số cơ bản, tư vấn sức khỏe sinh sản và tuyên truyền kiến thức dân số nên chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu tầm soát chuyên sâu.
Trong khi đó, tại một số cơ sở y tế trên địa bàn, các gói KSK tiền hôn nhân đã được triển khai với quy trình đảm bảo riêng tư, tích hợp tư vấn tâm lý và nhiều hạng mục chuyên sâu. Tuy nhiên, do tâm lý e ngại hoặc chủ quan, nhiều người trẻ vẫn chưa thực sự chủ động tiếp cận các dịch vụ này.
Ông Phan Trường Sang - Chi cục trưởng Chi cục Dân số tỉnh Hà Tĩnh nhấn mạnh: “Không ít bạn trẻ vẫn xem KSK tiền hôn nhân là chuyện nhạy cảm hoặc chỉ cần thiết khi có dấu hiệu bệnh lý. Trong khi thực tế, đây là việc làm rất văn minh, thể hiện trách nhiệm với bản thân, người bạn đời và cả thế hệ tương lai.
Do vậy, Chi cục Dân số tỉnh sẽ tiếp tục hướng dẫn các cơ sở y tế phối hợp triển khai hoạt động ngoại khóa về sức khỏe sinh sản cho học sinh, thanh niên; lồng ghép hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi về tư vấn, KSK trước khi kết hôn vào các hoạt động tại địa phương. Đồng thời, chú trọng tập huấn, nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác dân số để việc tư vấn, hướng dẫn ngày càng hiệu quả.
Các địa phương cần tăng cường phối hợp với ngành dân số, y tế và tổ chức đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động thanh niên chủ động tiếp cận dịch vụ KSK tiền hôn nhân; từng bước hình thành thói quen kiểm tra sức khỏe trước khi kết hôn, góp phần nâng cao chất lượng dân số và xây dựng gia đình bền vững”.
