Bí ẩn ngôi làng 5.000 năm tuổi bị chôn vùi dưới cát

Bị vùi lấp dưới cát biển suốt nhiều thiên niên kỷ, ngôi làng cổ này lưu giữ những dấu tích đời sống đáng kinh ngạc.

Trên quần đảo Orkney, ngoài khơi phía Bắc Scotland, có một ngôi làng đá tồn tại từ khoảng 5.000 năm trước. Đó là Skara Brae, khu định cư thời đồ đá mới được bảo tồn tốt đến mức các nhà khảo cổ có thể hình dung khá rõ cách con người tổ chức cuộc sống trước cả khi những kim tự tháp Ai Cập nổi tiếng được xây dựng. Nơi đây hiện được xem là một trong những khu làng tiền sử được bảo tồn tốt nhất Tây Âu.

Skara Brae được phát hiện một cách tình cờ vào mùa đông năm 1850, sau khi một cơn bão lớn quét qua vùng ven biển Orkney, làm bong lớp cỏ và cát phủ trên một gò đất. Những bức tường đá cổ dần lộ ra, thu hút sự chú ý của chủ đất William Watt. Các cuộc khai quật ban đầu phát hiện một số ngôi nhà, nhưng phải đến những năm 1920 và 1930, nhiều công trình khác mới được làm lộ diện. Các nghiên cứu sau đó xác định khu định cư có niên đại khoảng 3100–2500 trước Công nguyên.

z8442812262834-e6934bb14a44d441ae3f584b354c84fd.jpg
Toàn cảnh khu định cư Skara Brae bên vịnh Skaill, quần đảo Orkney. Ảnh: thelegacytrove.com

Điều khiến Skara Brae đặc biệt là kiến trúc nhà ở bằng đá được thiết kế khá hoàn chỉnh. Những ngôi nhà có tường đá dày, nằm trong các gò đất tích tụ từ rác thải sinh hoạt và vật liệu xây dựng, giúp cách nhiệt trước khí hậu lạnh giá. Các căn nhà được kết nối bằng những lối đi thấp, một số có mái che. Mỗi ngôi nhà thường có một phòng chính với lò sưởi ở trung tâm, hai chiếc giường đá hai bên và một chiếc tủ đá lớn đặt đối diện cửa ra vào.

Đáng kinh ngạc hơn, nhiều món đồ nội thất vẫn nằm nguyên vị trí sau hàng nghìn năm. Những chiếc giường, kệ chứa đồ, hốc tường và bể đá nhỏ cho thấy cư dân Skara Brae đã biết tổ chức không gian sống rất khoa học. Một số căn nhà còn có hộp đá chống thấm được đặt âm xuống sàn, có thể từng dùng để chứa mồi câu cá.

Nội thất đá bên trong một ngôi nhà cổ tại Skara Brae, với lò sưởi, giường và kệ chứa đồ. Ảnh: deutschlandfunk.de
Nội thất đá bên trong một ngôi nhà cổ tại Skara Brae, với lò sưởi, giường và kệ chứa đồ. Ảnh: deutschlandfunk.de

Cư dân nơi đây chủ yếu sống bằng nông nghiệp, săn bắt và đánh cá. Các nhà khảo cổ tìm thấy xương gia súc, cừu, lợn, dấu tích cá, hạt lúa mạch, quả táo dại và quả phỉ. Những hiện vật khác như đồ gốm, công cụ, trang sức, hạt chuỗi và vật thể chạm khắc cho thấy cộng đồng này không chỉ biết lao động mà còn có đời sống văn hóa phong phú. Đặc biệt, hai vật thể giống xúc xắc được tìm thấy gợi ý rằng người tiền sử cũng có những trò chơi giải trí.

Khoảng năm 2500 trước Công nguyên, Skara Brae dần bị bỏ hoang. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định: có thể do những thay đổi môi trường, sự dịch chuyển của cộng đồng hoặc quá trình biến đổi xã hội. Sau khi cư dân rời đi, cát và trầm tích tiếp tục phủ lấp các công trình, vô tình bảo vệ chúng qua hàng nghìn năm. Ngày nay, Skara Brae là một phần của Di sản thế giới Heart of Neolithic Orkney được UNESCO công nhận năm 1999, trở thành cánh cửa hiếm hoi giúp nhân loại nhìn lại cuộc sống thường ngày của những cộng đồng châu Âu thời tiền sử.

kienthuc.net.vn

Đọc thêm

Podcast truyện ngắn: Trong lớp học nghiêng

Podcast truyện ngắn: Trong lớp học nghiêng

Câu chuyện "Trong lớp học nghiêng" kể về tình cảm cô trò vùng cao gian khó, nơi những món quà 20/11 mộc mạc tiếp thêm động lực cho những giáo viên cắm bản.
Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Có những điều tưởng đã quen thuộc, vậy mà mỗi khi trời trở lạnh, ta lại thấy nhớ. Nhớ bữa cơm nóng bên gia đình, nhớ chén nước chè xanh và những lời mẹ dặn dò mỗi khi đi xa.
Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!