Nhà khí tượng học người Mỹ Matthew Cappucci hôm nay công bố ảnh vệ tinh của Planet Labs cho thấy hậu quả của trận lũ quét kinh hoàng xảy ra sáng 26/8 tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc, nằm cách thủ đô Kathmandu của Nepal khoảng 64 km về phía bắc.
Ảnh vệ tinh cho thấy sông Trishuli trên lãnh thổ Nepal đã mở rộng hơn gấp 5 lần sau khi lũ quét từ thượng nguồn tràn xuống và mực nước tại một số khu vực dâng từ 15 đến 30m. Sông Trishuli là một phụ lưu được hình thành khi sông Kyirong Tsangpo hợp lưu với sông Lhende Khola, bắt nguồn từ huyện Gyirong, Tây Tạng.
Theo Cappucci, với lượng nước tràn xuống hạ lưu như vậy, thảm họa bắt đầu từ một vụ sạt lở cực lớn, có sức mạnh tương đương trận động đất 5,2 độ, với khối băng tuyết trên dãy Himalaya sụp xuống sông Lhende Khola.
Năng lượng của khối băng sụp xuống tương đương 950 tấn thuốc nổ TNT, đủ để phá vỡ một con đập, giải phóng những dòng nước cuồn cuộn, trong đó phần lớn là nước tan từ lượng tuyết tích tụ trên núi qua nhiều năm, tức nước từ hồ băng.
Hiện chưa rõ nước lũ bắt nguồn từ hồ băng nào nằm dọc sông Lhende Khola. Khu vực Shigatse ở Tây Tạng, Trung Quốc có một số hồ băng lớn, mỗi hồ nằm trong một lưu vực nội lưu, nghĩa là nước trong hồ không có đường thoát tự nhiên ra bên ngoài, trừ khi có một lực cực mạnh đẩy ra.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cũng cho biết hiện tượng sụp sông băng đã gây ra hoạt động địa chấn và những tác động "thảm khốc" ở khu vực hạ lưu tại Nepal và Tây Tạng.
"Hiện tượng này ban đầu được cho là trận động đất mạnh 4,4 độ. Tuy nhiên, phân tích bổ sung từ các trạm địa chấn lân cận, sóng địa chấn chu kỳ dài và hình ảnh vệ tinh cho thấy thực chất là một vụ sụp sông băng và dòng chảy bùn đá, không phải động đất", USGS cho biết, thêm rằng rung chấn từ vụ sạt lở có cường độ 5,2 độ.
Dường như khối băng khổng lồ từ một trong những sông băng đã dịch chuyển hoặc vỡ ra, tạo đường thoát để nước từ hồ băng tràn vào một hoặc nhiều thung lũng sông.
Nước lũ đã ào ạt chảy về phía nam theo sông Trishuli, qua huyện Rasuwa thuộc tỉnh Bagmati của Nepal, cuồn cuộn dọc thung lũng sông và nhấn chìm gần như mọi khu dân cư dọc tuyến đường cao tốc Pasang Lhamu.
Với dòng lũ quét dâng cao và chảy mạnh như vậy, hàng trăm người tại khu vực cửa khẩu Gyirong và loạt ngôi làng gần biên giới Nepal gần như không nhận được bất kỳ cảnh báo nào và cũng không có cơ hội thoát thân.
Ít nhất 160 người đã thiệt mạng, gồm 157 người ở Nepal và ba người ở Trung Quốc. Hơn 1.000 người vẫn mất tích, trong đó có du khách từ nhiều quốc gia. Tại những khu vực bị ảnh hưởng, nhân viên cứu hộ cứu nạn phải lội qua lớp bùn lầy dày để tìm kiếm những người còn sống sót đang bị vùi lấp.
