Ngày 27/9, bầu trời Bangkok cuối cùng cũng tạnh sau 48 giờ mưa liên tục, nhưng hàng nghìn người dân thủ đô Thái Lan vẫn phải đối mặt thực tế phũ phàng khi nhà họ ngập trong biển nước.
Mưa lớn liên tục nhiều ngày đã khiến hệ thống hạ tầng thoát nước của Bangkok quá tải hoàn toàn. Trong ngày 25-26/9, lượng mưa tích lũy trút xuống thành phố đã vượt mốc 300 mm, nhấn chìm nhiều tuyến phố, khiến giao thông ở thủ đô Thái Lan tê liệt.
Nước lũ bủa vây khắp các khu dân cư, tràn vào nhà dân và nhấn chìm vô số phương tiện. Nhiều khu vực rơi vào cảnh cô lập, buộc người dân phải lội nước di chuyển.
Chính quyền Đô thị Bangkok (BMA) đã ban bố tình trạng thảm họa tại thủ đô Thái Lan hôm 26/9. Hơn 200 điểm trú ẩn tạm thời được dựng lên khắp khu vực nội, ngoại thành để tiếp nhận hàng nghìn người dân sơ tán.
Arita Sanpoka, 33 tuổi, sống tại một khu dân cư bị ngập, cho biết hai người hàng xóm ngoài 80 tuổi của cô vẫn mắc kẹt trong nhà vì không thể xuống tầng dưới.
"Nước trong nhà tôi có lúc dâng đến ngang hông", Arita nói. "Toàn bộ đồ đạc hỏng hết rồi".
Cô cho hay mọi hoạt động sinh hoạt hàng ngày trở nên vô cùng khó khăn. Tầng một nhà cô đã mất điện, nhà vệ sinh không thể sử dụng vì nước vẫn tiếp tục dâng cao.
Thống đốc Bangkok Chadchart Sittipunt ngày 28/9 cho biết sau khi mưa ngớt, giới chức thành phố đang nỗ lực thoát nước nhanh nhất có thể. Tuy nhiên, ông cảnh báo nước tại các kênh rạch chính vẫn ở mức cao, một số nơi tiếp tục dâng do lũ từ các khu vực lân cận đổ về.
Ác mộng từ hiện tượng 'mưa đứng yên'
Tháng 9 là đỉnh điểm mùa mưa ở Thái Lan, nhưng nhiều người dân Bangkok cho biết đợt mưa này tồi tệ hơn rất nhiều.
"Thường thì mưa lớn chỉ kéo dài khoảng vài tiếng, nước ngập đường rồi cũng nhanh chóng rút qua cống thoát, mà ngập cũng chỉ rải rác vài nơi", phóng viên kênh Al Jazeera Tony Cheng đang có mặt tại thủ đô Thái Lan, cho biết. "Nhưng đợt mưa lần này diễn ra trên diện rộng, khắp thành phố. Đây không phải một trận lũ chớp nhoáng".
Theo lời Cheng, mưa lớn dồn dập trút xuống từ tối 24/9 và không giảm cường độ. Đây được cho là một phần nguyên nhân khiến Bangkok rơi vào cảnh lũ lụt nghiêm trọng như vậy.
Sống dọc kênh Premprachakorn ở ngoại thành, Kosin Nilset hôm 27/9 cho biết căn nhà của anh "đã bị ngập nước suốt 30 tiếng".
"Đợt này nước còn dâng cao hơn cả trận lũ lịch sử năm 2011", người đàn ông 44 tuổi vừa cầm chổi khua nước ra khỏi nhà vừa nói.
Trận lũ trên diện rộng ở Thái Lan hồi năm 2011 từng cướp đi sinh mạng của hơn 500 người và tàn phá hàng triệu ngôi nhà.
Phó giáo sư, tiến sĩ Thon Thamrongnawasawat, chuyên gia môi trường và hải dương học thuộc Đại học Kasetsart ở Bangkok, nhận định những gì vừa diễn ra ở thủ đô Thái Lan là hiện tượng "mưa đứng yên" kéo dài, khi các khối mây mang mưa liên tục hình thành và xoay vòng qua cùng một khu vực suốt hơn 30 tiếng.
Ông cho rằng cường độ đợt mưa này là do tác động kép từ hiện tượng siêu El Nino và tình trạng nóng lên toàn cầu, khiến khí quyển tích tụ lượng hơi nước lớn hơn nhiều so với bình thường.
Thon giải thích theo nguyên lý vật lý cơ bản, nhiệt độ tăng thêm 1°C sẽ giúp khí quyển giữ thêm khoảng 7% hơi nước, từ đó gia tăng nguy cơ xảy ra những trận mưa dữ dội.
Mặt khác, ông cho biết tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi gió mùa tại vùng vịnh Thái Lan đạt tốc độ hơn 40 km/h, tạo ra những con sóng cao trên một mét và đẩy mực nước biển dâng cao, cản trở đáng kể khả năng thoát nước lũ của Bangkok.
Nghịch lý 'siêu hầm' chống ngập
Hệ thống thoát nước của Bangkok được chia làm hai phần chính là các đường ống, kênh rạch, được ví như những "mạch máu nhỏ" và các hầm siêu thoát nước đóng vai trò như "động mạch".
Hệ thống thoát nước này được Bangkok đầu tư xây dựng sau trận lũ lịch sử năm 2011, nổi bật là các siêu hầm thoát nước, với mục tiêu cốt lõi là ứng phó với dòng nước lũ từ thượng nguồn đổ về thủ đô.
"Trận lũ năm 2011 đã thúc đẩy Bangkok xây hơn 4 hầm thoát nước lớn, cùng nhiều dự án khác đang lên kế hoạch với chi phí đắt đỏ", Seree Supratid, giám đốc Trung tâm Biến đổi Khí hậu và Thiên tai thuộc Đại học Rangsit, Thái Lan, nói. "Nhưng mọi tính toán đã sụp đổ trong trận lũ lụt vừa qua".
Seree cho hay các "siêu hầm" chống ngập này được thiết kế để đón lũ sông từ phía bắc chứ không tối ưu cho những đợt mưa dai dẳng ngay trong lòng nội đô. Trong khi đó, đợt mưa quá lớn cuối tuần qua đã đẩy rác thải, bùn đất và dầu mỡ vào các cống rãnh nhỏ, gây tắc nghẽn, từ đó nước không thể chảy tới hầm ngầm, dù các máy bơm công suất lớn vẫn hoạt động.
Lượng mưa dồn dập vượt quá 300 mm đã khiến hệ thống thoát nước của nhiều khu vực ở Bangkok quá tải, dù không có nước lũ từ thượng nguồn đổ về. Vì vậy, Seree kêu gọi giới chức thủ đô đánh giá lại toàn diện rủi ro ngập lụt, thay vì tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào các hạ tầng thoát nước truyền thống.
Tiến sĩ Thon và chuyên gia Seree cũng chỉ ra ba nhóm giải pháp lớn cần thay đổi để Bangkok ứng phó tốt hơn với những đợt mưa cực đoan trong tương lai.
Theo hai chuyên gia, hệ thống cảnh báo sớm cần được nâng cấp và các hình thức thông báo khẩn cấp khác cần vận hành theo thời gian thực, đảm bảo thông tin đến được với người dân trước khi ngập lụt xảy ra, thay vì chỉ tới khi các tuyến đường và khu dân cư đã chìm trong nước.
Ngoài ra, Bangkok không thể phụ thuộc hoàn toàn vào các siêu hầm thoát nước, mà phải kết hợp đồng bộ hệ thống thoát nước đô thị với vùng ven biển, có tính đến hướng gió mùa, mực nước biển và các phương án phân lũ có hệ thống.
Cuối cùng, chính quyền thủ đô cần chuyển dịch chính sách quản lý thiên tai sang thế chủ động hơn.
"Công tác chuẩn bị nhân lực, thiết bị và phương án hỗ trợ cần dựa trên kịch bản xấu nhất để kịp thời ứng phó trước khi thời tiết cực đoan gây ra những thiệt hại nặng nề hơn", hai chuyên gia nhấn mạnh.
Theo Bangkok Post, National Thailand, AFP, Reuters
