Giữ ở thế không thể gây áp lực
Nhà lãnh đạo Mỹ đang đối mặt với những đòi hỏi cấp bách, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp diễn ra và một cuộc chiến dai dẳng ở Trung Đông. Trong khi đó, nhà lãnh đạo Trung Quốc đang chuẩn bị bước vào nhiệm kỳ thứ 4.
Đối với Chủ tịch Tập Cận Bình, sự khác biệt về thực tế chính trị tạo cho ông lợi thế để duy trì thỏa thuận đình chiến mà hai nước đạt được năm ngoái. Một cuộc chiến thương mại mới sẽ tác động đến người tiêu dùng Mỹ ngay trước cuộc bầu cử - rủi ro mà ông Trump khó có thể chấp nhận.
Nền kinh tế Trung Quốc cũng đang gặp khó khăn, nhưng ông Tập không phải chịu trách nhiệm trước cử tri nào, vì thế ông có đủ kiên nhẫn để kéo dài thời kỳ hòa dịu theo các điều kiện của mình.
Ông Tập có thể suy tính rằng, việc tận dụng sở thích của ông Trump về ngoại giao lãnh đạo sẽ giúp bảo vệ quan hệ song phương trước những vấn đề nóng như Đài Loan, và cuộc cạnh tranh nhằm thống trị lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Giữ ông Trump ở thế không thể gây áp lực sẽ giúp ông Tập có thêm thời gian để xử lý nền kinh tế trì trệ vì khủng hoảng bất động sản, tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên cao và tình trạng sản xuất dư thừa.
Điều này cũng giúp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thêm thời gian củng cố hàng ngũ lãnh đạo quân đội, sau giai đoạn lung lay vì chống tham nhũng. Trung Quốc có thêm thời gian để tiếp tục mở rộng sức mạnh công nghiệp, công nghệ và quân sự, để chuẩn bị cho một cuộc đối đầu với Mỹ trong tương lai.
Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có lợi mỗi khi sự chú ý của ông Trump chuyển sang nơi khác. Với tình trạng Mỹ tranh cãi với các đồng minh truyền thống và khó rút khỏi cuộc chiến ở Iran, Tổng thống Trump phải giảm bớt chú ý khỏi châu Á, điều chuyển binh lính và lực lượng khỏi Thái Bình Dương.
“Đối với ông Tập, ông Trump mang lại cơ hội cho Trung Quốc, vì vậy ưu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc là có thêm thời gian”, ông Suisheng Zhao - giám đốc điều hành Trung tâm Trung Quốc tại Đại học Denver, nhận định.
Bảo vệ ổn định chiến lược
Kể từ lần đầu gặp ông Trump tại Mar-a-Lago hơn 9 năm trước, ông Tập đã có một khoảng thời gian đặc biệt dài để quan sát và đánh giá đối thủ chủ chốt của mình.
Trong những năm thuộc nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, ông Tập phần nào tỏ ra nhượng bộ Mỹ. Năm 2018, Chính phủ Trung Quốc đồng ý mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ của Mỹ nhằm bù đắp thâm hụt thương mại, dù Bắc Kinh chưa bao giờ thực hiện đầy đủ thỏa thuận đó.
Năm ngoái, ông Tập đã đảo ngược tình thế.
Đối mặt với các mức thuế đối ứng của ông Trump, Trung Quốc không lùi bước mà đáp trả bằng nhiều mức thuế cao ngất. Sau đó, ông Tập tung ra át chủ bài bằng cách hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Bị dồn vào thế khó, chính quyền Tổng thống Trump kêu gọi đình chiến.
Điều đó cho thấy Bắc Kinh không chỉ chống đỡ được sức ép của Mỹ mà còn đảo ngược tình thế và buộc Washington phải nhượng bộ. Kết quả là Bắc Kinh ngày nay trở nên tự tin hơn và coi mình là đối trọng ngang hàng hơn với Washington, các nhà phân tích nhận định.
“Chính quyền Mỹ nghĩ rằng họ có thể sử dụng sức ép đơn phương để buộc Trung Quốc nhượng bộ. Điều đó đã không xảy ra. Trên thực tế, điều ngược lại đã xảy ra”, ông Scott Kennedy, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế ở Washington, nói.
Lập luận của ông Tập là hai siêu cường cần đặt ra những giới hạn cạnh tranh, để tránh điều mà ông cảnh báo có thể trở thành một cuộc đụng độ thảm khốc. Vì mục tiêu đó, ông thúc đẩy công thức mà ông gọi là “sự ổn định chiến lược mang tính xây dựng”.
Điều này nghĩa là Bắc Kinh muốn Washington chấp nhận những giới hạn về phạm vi mà Mỹ có thể thách thức Trung Quốc.
Hồi tháng 7, khi Ủy ban Truyền thông liên bang Mỹ đề xuất cấm robot hình người do Trung Quốc sản xuất, Bộ Thương mại Trung Quốc đã viện dẫn khái niệm này để đề nghị Washington rút lại hạn chế, nhằm duy trì “ổn định chiến lược”.
Các nhà phân tích Mỹ coi khẩu hiệu này là nỗ lực nhằm khiến Washington thừa nhận sức ảnh hưởng của Trung Quốc và lùi bước. Trung Quốc có thể áp dụng lập luận như vậy với bất kỳ hạn chế mới nào của Mỹ trong xuất khẩu chip hoặc bán vũ khí cho đảo Đài Loan (Trung Quốc).
Dự kiến ông Trump sẽ đích thân đón ông Tập trên đường băng tại căn cứ liên hợp Andrews ở bang Maryland, khi máy bay của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hạ cánh ngày 23/9.
Nhà Trắng sẽ tổ chức quốc yến đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện. Đây là bữa tiệc cấp nhà nước đầu tiên mà Mỹ tổ chức kể từ khi đón Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla của Anh vào tháng 4.
“Ông Tập muốn được công chúng Trung Quốc nhìn nhận là một nhà lãnh đạo thế giới được kính trọng, có ảnh hưởng và có vai trò quan trọng, thể hiện ở việc được Nhà Trắng thết đãi trọng thể”, GS Minxin Pei - chuyên gia nghiên cứu về Trung Quốc tại Đại học Claremont McKenna, nói.
