Sau khi một cơ sở thuộc tập đoàn Severstal, nhà sản xuất thép lớn nhất Nga, bị Ukraine tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa hồi đầu năm nay, tỷ phú Alexei Mordashov đã quyết định triển khai một hệ thống phòng không để bảo vệ nhà máy lớn nhất của họ ở ngoại ô Moskva.
Những người am hiểu vấn đề cho biết đây là một trong những ví dụ cho thấy nỗ lực tự bảo vệ mình của các tập đoàn tư nhân Nga, trong lúc Ukraine leo thang tập kích bằng UAV vào các cơ sở lọc dầu, hạ tầng trọng điểm sâu trong lãnh thổ.
Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng tự nguyện thực hiện điều này, khiến Tổng thống Vladimir Putin ngày 24/8 ký sắc lệnh cho phép chính phủ tạm trưng dụng những cơ sở kinh tế không thực hiện các biện pháp bảo đảm an ninh, trong đó có phòng chống UAV.
Sau sắc lệnh của Tổng thống Putin, các doanh nghiệp Nga đã áp dụng nhiều cách để tự trang bị hệ thống phòng không bảo vệ cơ sở của mình. Một số công ty trả tiền cho Bộ Quốc phòng Nga để thuê các tổ hợp phòng không và nhân sự trực tiếp vận hành chúng.
Những doanh nghiệp khác chọn giải pháp ít tốn kém hơn là thuê kỹ sư từ các công ty quốc phòng để xây dựng hệ thống phòng không riêng, trong đó có drone đánh chặn UAV như loại mà Ukraine đã sử dụng, một nguồn tin cho biết.
Theo hãng thông tấn TASS, trong nửa đầu năm nay, các doanh nghiệp Nga đã chi hơn 440 triệu ruble (khoảng 5,2 triệu USD) cho các tổ hợp chống UAV, cao gấp 7 lần cùng kỳ năm ngoái. Con số thực tế có thể cao hơn do họ không bắt buộc phải báo cáo khoản chi cho khí tài đối phó UAV.
Ukraine gần đây đẩy mạnh sản xuất UAV và có thể mở các đợt tấn công quy mô lớn vào sâu trong lãnh thổ Nga. Theo Rochan Consulting, công ty tư vấn chuyên về lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan, kể từ tháng 3, UAV Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu Nga khoảng 200 lần và đánh trúng ít nhất 36 trung tâm hậu cần, trong đó có kho hàng của Ozon và Wildberries.
Wildberries bắt đầu lắp lưới thép xung quanh một số nhà kho của họ để chống UAV. "Tuy nhiên, lưới chống UAV không hiệu quả đối với các đợt tấn công quy mô lớn. UAV đầu tiên có thể bị lưới chắn chặn lại, nhưng những chiếc sau đó sẽ lao qua lỗ thủng trên lưới để đánh trúng mục tiêu", Petr Kozlov, biên tập viên báo RG của Nga, nhận định.
UAV của Ukraine có kích thước tương đối lớn và việc đánh chặn chúng bằng drone chuyên dụng, vốn dựa vào trọng lượng của bản thân thay vì dùng đầu đạn để phá hủy mục tiêu, "thiếu hiệu quả và nguy cơ gây cháy", chuyên gia Nga về phòng chống UAV Andrey Bednarsky cho biết.
Luật pháp Nga hiện chưa cho phép sử dụng drone đánh chặn mang đầu đạn để bảo vệ các cơ sở dân sự, do nguy cơ chúng có thể gây thương vong cho người dân ở khu vực lân cận.
Bên cạnh các hệ thống phòng không, một số doanh nghiệp Nga đã triển khai hệ thống tác chiến điện tử để đối phó UAV. "Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp tối ưu. Biện pháp đáng tin cậy nhất là bắn hạ UAV khi nó đang bay, thay vì cố gắng đánh lừa hệ thống định vị hay làm mù thiết bị quang học của chúng", Kozlov cho biết.
Lãnh thổ rộng lớn trở thành một trong những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của Nga, khi các đơn vị phòng không của quân đội bị dàn mỏng, khó bảo vệ toàn diện. Điều này khiến chính phủ Nga quyết định đưa phòng chống UAV thành trách nhiệm chung của mọi người, kể cả các doanh nghiệp tư nhân, thay vì chỉ giao phó cho quân đội.
Giới chức Nga hồi đầu tháng 9 ra sắc lệnh cho phép nhân viên bưu chính mang theo vũ khí để đối phó UAV, song chưa nêu rõ cụ thể loại nào. Các nhân viên an ninh tư nhân cũng có thể được trang bị khí tài phù hợp để đối phó UAV.
Các công ty Nga đang tìm kiếm nhân viên an ninh có khả năng tuần tra khu vực, quan sát bầu trời, phát hiện và bắn hạ UAV. Một bảng tin tuyển dụng tại khu vực Moskva đưa ra mức lương khởi điểm 240.000 ruble (gần 3.000 USD) cùng các khoản thưởng theo hiệu suất công việc cho nhiệm vụ này.
Trong khi đó, công việc bảo vệ cầu Crimea, nối giữa bán đảo cùng tên với vùng Krasnodar, có thể mang lại mức thu nhập gấp đôi, lên tới khoảng 6.000 USD. Một số vị trí yêu cầu ký hợp đồng một năm với Bộ Quốc phòng Nga và đảm bảo người được tuyển dụng sẽ không cần ra tiền tuyến.
Ukraine cũng gặp phải những vấn đề tương tự Nga. Trong trường hợp phòng không Ukraine cạn tên lửa đánh chặn, chủ các doanh nghiệp nước này có thể được yêu cầu cung cấp thiết bị tác chiến điện tử, song chúng sẽ được quân đội vận hành và tích hợp vào hệ thống phòng không chung của quốc gia.
Theo chính trị gia Nga Oleg Tsarev, việc trao cho các doanh nghiệp tư nhân cơ hội để tự bảo vệ cơ sở của mình là điều đúng đắn. Một UAV Ukraine có giá 1.000-5.000 USD, trong khi chi phí khắc phục thiệt hại tại nhà máy lọc dầu bị tập kích có thể lên tới hàng trăm triệu USD.
"Chủ doanh nghiệp được lắp đặt hệ thống phòng không sẽ có thể bảo vệ cơ sở của mình với chi phí thấp hơn, nhanh hơn và không cần đến ngân sách", ông Tsarev nói.
