Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 15/9, xuất khẩu của Canada sang Trung Quốc đạt 21,74 tỷ CAD (khoảng 15,63 tỷ USD), trong sáu tháng đầu năm 2026, tăng 30,1% so với cùng kỳ năm trước.
Số liệu được công bố trong báo cáo của Hội đồng Kinh doanh Canada - Trung Quốc và Viện Trung Quốc thuộc Đại học Alberta ngày 14/9. Đây là giá trị xuất khẩu cao nhất mà Canada ghi nhận trong nửa đầu năm kể từ năm 1997.
Năng lượng và khoáng sản dẫn dắt tăng trưởng
Các sản phẩm năng lượng chiếm 35,8% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Trung Quốc và tăng 81,8% so với cùng kỳ năm trước. Quặng kim loại cùng khoáng sản phi kim loại chiếm 22,6%, tăng 29%.
Dầu thô là mặt hàng đóng góp lớn nhất khi kim ngạch xuất khẩu tăng hơn gấp đôi, lên 5,96 tỷ CAD. Riêng mặt hàng này đóng góp khoảng 3,2 tỷ CAD vào mức tăng chung. Xuất khẩu quặng đồng và tinh quặng đồng cũng tăng thêm 949 triệu CAD, đạt 2,64 tỷ CAD.
Ông Zhou Mi, nhà nghiên cứu tại Học viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc, nhận định đà tăng phản ánh sự bổ trợ giữa nguồn cung của Canada và nhu cầu về năng lượng, khoáng sản thiết yếu của Trung Quốc. Xu hướng này còn được thúc đẩy bởi mong muốn cải thiện quan hệ từ cả Ottawa và Bắc Kinh.
Theo ông Zhou, đa dạng hóa đối tác thương mại từ lâu đã là mục tiêu của Canada, nhưng chiến lược này đang được đẩy nhanh khi rủi ro trong quan hệ với Mỹ ngày càng gia tăng.
Ông Zhao Minghao, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ thuộc Đại học Phúc Đán, cho rằng chính phủ của Thủ tướng Mark Carney đang lựa chọn cách tiếp cận thực dụng hơn với Bắc Kinh. Việc cải thiện quan hệ với Trung Quốc được Ottawa xem là một biện pháp giảm rủi ro từ sự phụ thuộc quá lớn vào Mỹ.
Ottawa tìm cách giảm phụ thuộc vào Mỹ
Căng thẳng giữa Washington và Ottawa leo thang kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025. Ông Trump từng công khai bày tỏ mong muốn sáp nhập Canada, đồng thời liên tiếp tăng thuế đối với hàng hóa từ nước láng giềng.
Sau khi đàm phán thương mại Mỹ - Canada đổ vỡ vào cuối tháng 8, Washington áp mức thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Ottawa sau đó triển khai các biện pháp đáp trả từ đầu tháng 9.
Theo ông Zhao, căng thẳng gần đây phần lớn bắt nguồn từ nỗ lực của Mỹ nhằm hạn chế Canada tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc, điều mà Ottawa coi là sự can thiệp vào chủ quyền của nước này.
Trong bối cảnh trật tự quốc tế đang biến động, Canada cũng tìm cách củng cố vị thế của một cường quốc tầm trung thông qua việc mở rộng quan hệ với Liên minh châu Âu, Hàn Quốc, Australia và các nền kinh tế khác. Năng lượng và khoáng sản thiết yếu được xem là lợi thế quan trọng giúp Ottawa giảm sức ép từ Washington.
Thủ tướng Carney đặt mục tiêu tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu của Canada sang các thị trường ngoài Mỹ trong vòng 10 năm tới, trong đó Trung Quốc có thể giữ vai trò đáng kể.
Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi đầu tháng 9, ông Corey Hogan, Thư ký nghị viện của Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên thiên nhiên Canada, đánh giá hai nước còn nhiều dư địa hợp tác năng lượng. Ottawa cũng bày tỏ sẵn sàng tăng cường trao đổi thông tin và chính sách với Bắc Kinh nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai bên.
Dự án mở rộng đường ống Trans Mountain đang hỗ trợ Canada thực hiện chiến lược này khi tạo tuyến vận chuyển dầu thô trực tiếp tới khu vực châu Á - Thái Bình Dương mà không phụ thuộc vào hệ thống đường ống qua Mỹ.
Theo số liệu của Bộ Tài nguyên thiên nhiên Canada, Trung Quốc hiện là khách hàng lớn nhất đối với lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển qua tuyến này, chiếm khoảng 60% tổng số chuyến hàng.
