Tuy nhiên, giá dầu cao vẫn giúp Moskva duy trì nguồn lực tài chính cho chiến sự Ukraine.
Thâm hụt ngân sách tăng mạnh
Nền kinh tế Nga đang xuất hiện ngày càng nhiều dấu hiệu căng thẳng khi chi tiêu quân sự đẩy thâm hụt ngân sách lên cao, trong khi tăng trưởng chậm lại. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng những yếu tố này chưa báo hiệu một cuộc khủng hoảng tài chính hay suy thoái nghiêm trọng trong ngắn hạn.
Nguồn thu từ xuất khẩu dầu, được hưởng lợi khi giá năng lượng tăng do chiến sự tại Iran, vẫn giúp Điện Kremlin có tiền duy trì chiến dịch quân sự tại Ukraine. Tỷ lệ thất nghiệp thấp cùng các khoản hỗ trợ của chính phủ cho những vùng nghèo cũng góp phần hạn chế bất mãn trong dân chúng.
Dù vậy, thâm hụt ngân sách đang trở thành một trong những dấu hiệu rõ nhất về sức ép tài chính. Đến cuối tháng 7, thâm hụt tương đương 2,8% GDP, gần gấp đôi mục tiêu cả năm được đặt ra ban đầu. Trong khi đó, nguồn lực còn lại trong quỹ dự trữ chỉ còn khoảng 1,6% GDP, buộc chính phủ phải tăng vay trong nước.
Janis Kluge, chuyên gia tài chính Nga tại Viện Các vấn đề Quốc tế và An ninh Đức, cho biết lãi suất trái phiếu Nga có thể lên tới 17%, khiến chi phí vay ngày càng đắt đỏ. Ông cảnh báo áp lực ngân sách đang đặt ra câu hỏi về khả năng Moskva duy trì chiến tranh trong bao lâu.
Ngân hàng trung ương Nga duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát do chi tiêu thời chiến gây ra, nhưng điều này đồng thời gây khó khăn cho các doanh nghiệp dân sự, vốn không được hưởng khả năng tiếp cận tín dụng thuận lợi như ngành quốc phòng.
Người tiêu dùng bắt đầu bi quan
Theo truyền thông phương Tây, tâm lý người tiêu dùng Nga cũng suy giảm sau giai đoạn tăng trưởng mạnh năm 2023-2024, khi chi tiêu quân sự thúc đẩy sản xuất và tiền lương. Chỉ số tâm lý người tiêu dùng của Trung tâm Levada giảm xuống 94 điểm trong mùa hè, từ 116 điểm vào mùa xuân và hè năm 2025. Mức dưới 100 phản ánh tâm lý tiêu cực chiếm ưu thế.
Giá xăng tăng và tình trạng thiếu nhiên liệu do các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu khiến tác động của chiến tranh rõ rệt hơn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ cũng chịu thiệt hại do các cuộc đình công nhằm vào hai nền tảng bán lẻ trực tuyến Wildberries và Ozon.
Tuy nhiên, Chris Weafer, Giám đốc điều hành Macro-Advisory, mô tả kinh tế Nga đang ở trạng thái "ổn định có thể chấp nhận được", với người dân chủ yếu phàn nàn nhưng chưa chuyển sang hành động tiêu cực.
Tăng trưởng kinh tế Nga đã giảm từ mức hơn 4% mỗi năm trong giai đoạn 2023-2024 xuống mức chính phủ dự báo chỉ 0,6% năm nay. GDP giảm trong quý I trước khi phục hồi phần nào trong quý II.
Giá dầu giúp Moskva duy trì nguồn thu
Doanh thu xuất khẩu dầu vẫn là điểm tựa quan trọng đối với ngân sách Nga. Nguồn thu này từng giảm xuống dưới 10 tỷ USD mỗi tháng trước khi giá dầu tăng do chiến sự tại Iran. Đến tháng 6, doanh thu phục hồi lên 15,8 tỷ USD, trước khi giảm còn 13,8 tỷ USD trong tháng 7.
Torbjorn Becker thuộc Trường Kinh tế Stockholm cho rằng áp lực ngân sách Nga có thể giảm đáng kể chừng nào giá năng lượng còn duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, ông nhận định quỹ đạo hiện tại của nền kinh tế Nga là "không bền vững", dù thời điểm xảy ra khủng hoảng vẫn rất khó xác định.
Giá năng lượng tăng đang giúp Nga duy trì nguồn thu xuất khẩu quan trọng, qua đó giảm bớt sức ép tài chính trong bối cảnh nước này tiếp tục chi tiêu lớn cho chiến tranh.
Chi tiêu quốc phòng
Dòng tiền từ ngành quốc phòng đang lan tới các tỉnh có kinh tế kém hơn Moskva và St. Petersburg. Nhiều nhà máy hoạt động hết công suất, góp phần giữ tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc ở mức khoảng 2,2%.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhà máy sản xuất xe tăng Uralvagonzavod tại vùng Ural đã tăng nhân sự từ khoảng 20.000 lên hơn 38.000 người kể từ khi chiến sự bắt đầu và chuyển sang sản xuất 24 giờ. Kupol, doanh nghiệp sản xuất thiết bay không người lái và tên lửa đất đối không, cũng tăng hơn gấp đôi sản lượng trong năm 2025.
Tuy nhiên, thiếu lao động có tay nghề đang hạn chế sản xuất. Tình trạng này càng nghiêm trọng do hàng trăm nghìn người, chủ yếu còn trẻ, rời khỏi Nga vì lo ngại bị động viên quân sự và sức ép chính trị.
Điện Kremlin khẳng định ổn định kinh tế vĩ mô của Nga được bảo đảm tuyệt đối.
Những diễn biến trên cho thấy kinh tế Nga vẫn có khả năng chống chịu trong ngắn hạn, nhưng các vấn đề về nợ, thâm hụt, chi phí vay cao, thiếu lao động và đầu tư suy giảm đang ngày càng bào mòn nền tảng tăng trưởng dài hạn.
