Cân nhắc cấm hay sử dụng amiang trắng an toàn, có kiểm soát?

(Baohatinh.vn) - Từ bài toán về kinh tế và sức khỏe, nhiều chuyên gia khẳng định không nhất thiết phải cấm amiang trắng vì hoàn toàn có thể sử dụng một cách an toàn.

Paracelsus nói rằng chỉ liều lượng mới quyết định một thứ có phải là chất độc hay không và câu chuyện gây tranh cãi về sợi amiang trắng có trong tấm lợp fibro xi măng.

Tác nhân gây rủi ro về sức khoẻ và liều lượng

Gần 500 năm trước, nhà vật lý và hoá học người Thụy Sĩ Paracelsus trình bày nguyên lý cơ bản của độc học: “Tất cả mọi thứ đều độc hại và không có gì là không độc; chỉ liều lượng mới quyết định một thứ có phải là chất độc hay không.” Nó có nghĩa là độc tính của một chất phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm liều lượng mà một người tiếp xúc, phương thức tiếp xúc và thời gian tiếp xúc.

Tháng 4 năm 2017, cậu học sinh 16 tuổi tại bang South Carolina, Mỹ đã tử vong ngay tại lớp học do hai giờ trước đó cậu đã uống một chai lớn nước ngọt Mountain Dew, một cốc cà phê latte, và một lon nước tăng lực. Nghiên cứu được công bố trong Tạp chí Hội tim mạch Mỹ vào năm 2017 đã cho thấy các loại nước tăng lực có nguy cơ đe doạ sức khoẻ một cách nghiêm trọng vì chỉ một lon nước tăng lực cũng có thể khiến huyết áp và hoạt động điện tim thay đổi một cách đáng kể.

Câu chuyện gây tranh cãi về sợi amiang trắng

Mặc dù đã được sử dụng tại Việt Nam để sản xuất tấm lợp fibro xi măng từ hơn 60 năm qua nhưng sợi amiang trắng đang bị quy kết là tác nhân gây ung thư. Các tổ chức vận động hành lang ban hành lệnh cấm khẳng định amiang trắng là chất được Tổ chức Ung thư Quốc tế IARC xếp vào Nhóm I trong Danh mục các chất gây ung thư. Đây là nhóm gồm 120 chất khác nhau như chì, thuỷ ngân, và các tác nhân thường gặp như tia bức xạ mặt trời, thuốc lá, khí thải xe cộ, thịt hun khói, cá khô, bụi gỗ...

Cân nhắc cấm hay sử dụng amiang trắng an toàn, có kiểm soát?

Sợi amiang trắng được làm ướt trước khi đưa vào sản xuất tấm lợp.

Sợi amiang trắng là nguyên liệu đầu vào quan trọng trong ngành sản xuất tấm lợp fibro xi măng nên việc cấm nhập khẩu và sử dụng sợi amiang trắng sẽ khiến hàng loạt các nhà máy sản xuất tấm lợp fibro xi măng đứng trước nguy cơ buộc phải đóng cửa, hàng ngàn công nhân bị mất việc.

Với kinh nghiệm thực tế sử dụng hơn 60 năm qua cùng rất nhiều các nghiên cứu khoa học tại Việt Nam đã chứng minh không tìm thấy trường hợp nào bị ung thư do phơi nhiễm với amiang trắng, các chuyên gia cho rằng không nhất thiết phải cấm vì loại sợi này hoàn toàn có thể sử dụng một cách an toàn. Các loại sợi công nghiệp hay các loại bụi silic đều tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, tuy nhiên, chúng phụ thuộc vào ba yếu tố: kích thước, liều lượng tiếp xúc và thời gian tồn tại trong cơ thể. Năm 2014, qua các nghiên cứu, Cơ quan Bảo vệ Môi trường của Mỹ (EPA) đã đưa ra mức an toàn không gây ung thư đối với amiang trắng là là 9 × 10 -5 sợi/cc hay 9 sợi/m 3 .

Amiang là tên gọi chung của các nhóm sợi khoáng trong đó nhóm sợi màu nâu và xanh đã bị cấm sử dụng dưới mọi hình thức trên toàn thế giới vì chúng có cấu tạo dạng thẳng, nhám, hình kim, khi vào phổi sẽ gây ra các khối u trung biểu mô. Nhóm sợi màu trắng có dạng xoắn, xốp mềm, được hình thành từ nhiều tiểu sợi và nghiên cứu đã chứng minh chúng bị đào thải ra khỏi phổi sau 3 – 14 ngày. Sợi amiang trắng là loại sợi duy nhất vẫn đang được sử dụng tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ như Mỹ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, các nước trong khu vực ASEAN...

Trong quá khứ, amiang bị sử dụng một cách bừa bãi trong cuộc chạy đua công nghiệp dưới các điều kiện làm việc thiếu an toàn vệ sinh lao động. Tại Nhật Bản, trước năm 1975, một lượng lớn amiăng bao gồm amiăng nâu và xanh được sử dụng dưới dạng xịt trực tiếp lên trần, tường và các khung sắt kết cấu trong các toà nhà là nguyên nhân khiến nước này đang phải gánh chịu hậu quả của hàng ngàn ca bệnh ung thư.

Úc là một ví dụ điển hình với số ca tử vong do ung thư trung biểu mô cao thứ hai trên thế giới. Amiang xanh được khai thác tại Úc từ những năm 1930 đến năm 1966 và nước này sử dụng amiang nâu cho đến giữa những năm 1980.

Ngành công nghiệp amiăng của nước Mỹ phát triển từ năm 1858, và các loại amiang đều bị cấm sử dụng vào năm 1989. Nhưng đến năm 1991, Tòa thượng thẩm Hoa Kỳ đã hủy bỏ lệnh cấm đối với amiăng trắng vì không có chứng cứ rõ ràng về tác hại của amiăng trắng đồng thời loại sợi này vẫn là nguyên liệu không thể thay thế trong nhiều sản phẩm, đặc biệt là trong công nghiệp ô tô, vũ trụ và quốc phòng.

Hiện nay, trên toàn lãnh thổ Nga đang có tới 38.000 người đang làm việc trong ngành công nghiệp khai thác và sản xuất các loại vật liệu từ amiăng trắng. Amiăng trắng của Nga được sử dụng trong nước và xuất khẩu tới 30 nước trên thế giới. Sợi amiăng trắng ở Nga được khai thác tại 02 mỏ: mỏ amiăng ở thị trấn Asbest (tỉnh Sverdlov) và mỏ amiăng ở thị trấn Yasniy (tỉnh Orenburg). Đây đều là những mỏ amiang trắng có tuổi đời trăm năm và ngành công nghiệp này đã tạo dựng nên một thành phố có nền kinh tế phát triển vượt bậc. Theo khẳng định của bác sĩ trưởng Thị trấn Yasniy với đoàn khảo sát của Chính phủ Việt Nam năm 2017, trong 70 năm qua, chưa có người lao động hoặc người dân sống trong thành phố này bị ung thư bởi amiăng, mặc dù khoảng cách từ mỏ amiăng Orenburg tới khu dân cư rất gần, chỉ khoảng 10 km.

Cân nhắc cấm hay sử dụng amiang trắng an toàn, có kiểm soát?

Những ngôi nhà làm từ sản phẩm tấm fibro xi măng ở Orenburg – Nga

Mỗi quốc gia đều đặt ra các quy định để kiểm soát nồng độ sợi và đảm bảo an toàn lao động. Tại Mỹ, nồng độ tối đa là được cho phép là 0,1 sợi/ml trong một ca làm việc, Ấn Độ cho phép 1,0 sợi/ml, tại Nga là 2,0 sợi/ml. Việt Nam áp dụng mức nồng độ tối đa cho phép tương tự như Mỹ là 0,1 sợi/ml. Quy định của các nước trong khối ASEAN khác như Philippines là 2,0 sợi/ml; Indonesia là 1,0 sợi/ml; Thái Lan là 5,0 sợi/ml. Có thể nói quy định nồng độ amiang trắng trong không khí tại nơi làm việc của Việt Nam tương đương với chuẩn của Mỹ và nghiêm ngặt hơn so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới.

Lời kết

Thực tế, các sản phẩm tấm lợp fibro xi măng chứa lượng sợi amiang trắng rất nhỏ, chỉ từ 8 – 10%, còn lại là xi măng chiếm 90%. Theo PGS.TS Lương Đức Long – Nguyên Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng, các sợi amiang trắng có cấu trúc rỗng nên chất kết dính như xi-măng sẽ lấp đầy các sợi này, tạo ra sự liên kết rất bền vững, chặt chẽ, khó phá hủy và rất khó để phát tán ra môi trường.

Đọc thêm

Giá điện giảm 2%: Giảm áp lực chi phí, góp sức kiềm chế lạm phát

Giá điện giảm 2%: Giảm áp lực chi phí, góp sức kiềm chế lạm phát

Tập đoàn Điện lực Việt Nam quyết định giảm giá bán lẻ điện bình quân 2% từ ngày 1/11/2026. Điều chỉnh này không chỉ giúp người dân, doanh nghiệp Hà Tĩnh tiết giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần ổn định giá cả hàng hóa trên thị trường, kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.
Kỳ vọng khi 2 tuyến tránh QL 1 ở Hà Tĩnh được mở rộng lên 4 làn xe cơ giới

Kỳ vọng khi 2 tuyến tránh QL 1 ở Hà Tĩnh được mở rộng lên 4 làn xe cơ giới

Việc đầu tư mở rộng 2 tuyến tránh góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trên quốc lộ 1, giảm chi phí vận tải, thời gian lưu thông và nâng cao năng lực thông hành, hiệu quả khai thác, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương hàng hóa, thu hút đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của Hà Tĩnh.
“Đầu kéo” đưa công nghiệp Hà Tĩnh tăng trưởng

“Đầu kéo” đưa công nghiệp Hà Tĩnh tăng trưởng

Công nghiệp chế biến, chế tạo và sản xuất, phân phối điện tiếp tục là hai động lực quan trọng đưa chỉ số sản xuất công nghiệp toàn tỉnh tăng trưởng tích cực. Để duy trì đà tăng trưởng, Hà Tĩnh tiếp tục khơi thông các nguồn lực, tạo thêm những động lực phát triển mới.
Đề xuất tính giá bán lẻ điện sinh hoạt theo giờ: Cần thí điểm và xây dựng lộ trình phù hợp

Đề xuất tính giá bán lẻ điện sinh hoạt theo giờ: Cần thí điểm và xây dựng lộ trình phù hợp

Đề xuất tính giá bán lẻ điện sinh hoạt theo giờ thu hút sự quan tâm của người dân Hà Tĩnh. Đại biểu Quốc hội và người dân cho rằng cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu kỹ lưỡng, xây dựng lộ trình thí điểm áp dụng giá điện sinh hoạt theo khung giờ rồi mới tính tới việc triển khai rộng rãi.
Định hình tầm vóc mới cho cực tăng trưởng Vũng Áng

Định hình tầm vóc mới cho cực tăng trưởng Vũng Áng

Từ những quyết sách mới về quy hoạch, mở rộng không gian phát triển, sự xuất hiện của các dự án quy mô lớn tại Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh tiếp tục tập trung nguồn lực, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa khu kinh tế này thành trung tâm công nghiệp - năng lượng - logistics của khu vực và cả nước.
Chỉ số sản xuất công nghiệp của Hà Tĩnh tăng hơn 42%

Chỉ số sản xuất công nghiệp của Hà Tĩnh tăng hơn 42%

Công nghiệp Hà Tĩnh khởi sắc trong 10 tháng qua với chỉ số sản xuất toàn ngành tăng 42,17% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ công nghiệp chế biến - chế tạo và sản xuất - phân phối điện.
Xuất khẩu Hà Tĩnh trước áp lực "về đích"

Xuất khẩu Hà Tĩnh trước áp lực "về đích"

Năm 2026, Hà Tĩnh đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 2,2 tỷ USD, tăng 10% so với năm 2025. Song, kết quả 10 tháng vẫn chưa đạt như kỳ vọng, tạo sức ép trong chặng cuối năm.
Giữ nhịp sản xuất điện trước áp lực phụ tải cuối năm

Giữ nhịp sản xuất điện trước áp lực phụ tải cuối năm

Nhu cầu điện phục vụ sản xuất - kinh doanh tăng cao dịp cuối năm đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm nguồn cung an toàn, liên tục. Các nhà máy điện tại Hà Tĩnh tập trung duy trì độ khả dụng của tổ máy, linh hoạt phương án vận hành, tận dụng thời cơ phát điện.
Doanh nghiệp Hà Tĩnh tăng tốc giai đoạn "nước rút"

Doanh nghiệp Hà Tĩnh tăng tốc giai đoạn "nước rút"

Chủ động thích ứng với biến động thị trường, linh hoạt triển khai các giải pháp điều hành, tăng tốc sản xuất, kinh doanh, cộng đồng doanh nghiệp Hà Tĩnh đang nỗ lực về đích kế hoạch năm 2026.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!