Cơ hội cho du lịch Việt Nam khi thêm 41 cửa khẩu nhập cảnh bằng e-visa

Việt Nam bổ sung 41 cửa khẩu cho phép nhập cảnh bằng thị thực điện tử, nâng tổng số lên 83 điểm, được kỳ vọng giải tỏa áp lực cho các sân bay lớn và mở đường đón dòng khách chi tiêu cao bằng đường biển, đường bộ.

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 389, bổ sung 41 cửa khẩu quốc tế cho phép người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh bằng thị thực điện tử (e-visa). Danh sách này bao gồm 4 cửa khẩu đường hàng không, 11 cửa khẩu đường bộ và 26 cửa khẩu đường biển, nâng mạng lưới chấp nhận e-visa lên con số 83 trên cả nước.

Điểm nhấn của nghị quyết lần này là sự xuất hiện của các sân bay mang tính chiến lược và mạng lưới cảng biển trải dài từ Bắc vào Nam, tạo thành vành đai khép kín đón khách quốc tế.

Trong 4 cửa khẩu hàng không mới, sân bay Long Thành (Đồng Nai) và Gia Bình (Bắc Ninh) gây chú ý vì tính chất "đón đầu". Sân bay quốc tế Long Thành đang trong giai đoạn nước rút để dự kiến khai thác chuyến bay đầu tiên vào năm 2026, được quy hoạch là "siêu sân bay" giảm tải cho Tân Sơn Nhất.

Trong khi đó, sân bay Gia Bình, được Bộ Công an khởi công tháng 12/2024, dự kiến hoàn thành cuối năm 2025. Sân bay có mô hình phục vụ các nhiệm vụ của Trung đoàn Không quân Công an, đảm bảo an ninh kết hợp phát triển kinh tế xã hội, tương tự mô hình của Cảng hàng không Phan Thiết.

Hai sân bay còn lại là Vinh (Nghệ An) và Chu Lai (Quảng Nam cũ) giúp kết nối trực tiếp du khách đến các di sản miền Trung mà không cần trung chuyển qua Nội Bài hay Tân Sơn Nhất.

Trao đổi với VnExpress, ông Vũ Văn Tuyên, Tổng giám đốc Công ty Du lịch Travelogy, nhận định chính sách này là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang hiện đại hóa hạ tầng để "trải thảm đỏ" đón khách.

Theo ông Tuyên, việc bổ sung sân bay Chu Lai hay Vinh vào danh sách e-visa sẽ giúp các công ty lữ hành dễ dàng thiết kế các tour bay thẳng (charter) đưa khách từ Đông Bắc Á hoặc Đông Nam Á đến thẳng các khu nghỉ dưỡng tại Đà Nẵng, Nghệ An. Điều này giúp du khách tiết kiệm từ 3 đến 5 tiếng chờ đợi nối chuyến, giảm mệt mỏi và gia tăng thời gian trải nghiệm dịch vụ.

Ngoài hàng không, mở rộng e-visa lớn nhất lần này nằm ở hệ thống 26 cửa khẩu đường biển. Theo Cục Du lịch Quốc gia, đây là bước đi chiến lược để đón đầu làn sóng du lịch tàu biển (cruise) đang phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch. Khách du lịch tàu biển thường đến từ Mỹ, châu Âu, Australia với mức chi tiêu cao, thời gian lưu trú ngắn nhưng yêu cầu thủ tục nhanh gọn.

Việc e-visa được chấp nhận rộng rãi tại các cảng biển địa phương thay vì chỉ tập trung ở một vài cảng lớn như trước đây sẽ giúp các hãng tàu tự tin đưa thêm nhiều điểm dừng chân mới vào hải trình xuyên Việt.

Nhóm 11 cửa khẩu đường bộ mới được bổ sung được giới chuyên môn đánh giá sẽ kích cầu mạnh mẽ loại hình du lịch caravan (tự lái xe) và phượt xuyên biên giới. Ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển Du lịch châu Á, cho rằng các cửa khẩu này phần lớn nằm ở các tỉnh biên giới phía Bắc và miền Trung, nơi có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ nhưng trước đây ít khách quốc tế do thủ tục xin visa tại cửa khẩu (visa on arrival) phức tạp hoặc chưa áp dụng e-visa. Chính sách mới giúp khơi thông dòng khách từ Lào, Thái Lan và Trung Quốc đi đường bộ sang Việt Nam, thúc đẩy kinh tế vùng biên.

Lợi ích thấy rõ nhất của việc mở rộng mạng lưới e-visa là khả năng phân luồng khách ngay từ "cửa ngõ".

Thực tế nhiều năm qua, tình trạng quá tải tại sân bay Tân Sơn Nhất hay Nội Bài vào mùa cao điểm luôn là nỗi ám ảnh với du khách quốc tế, khi thời gian chờ làm thủ tục nhập cảnh có thể kéo dài hàng giờ đồng hồ. Việc có thêm các điểm nhập cảnh mới cho phép du khách hạ cánh hoặc cập bến gần hơn với điểm đến mong muốn.

Ví dụ, khách muốn thăm Hội An có thể bay thẳng Chu Lai; khách muốn khám phá hang động Quảng Trị, Nghệ An có thể nhập cảnh qua cảng Cửa Lò hoặc cửa khẩu Nậm Cắn. Sự phân tán này không chỉ giảm áp lực cho các đô thị lớn mà còn lan tỏa nguồn thu du lịch về các địa phương, giúp cân bằng sự phát triển kinh tế xã hội.

Ở góc độ doanh nghiệp, chính sách này mở ra không gian sáng tạo sản phẩm mới.

Với mạng lưới cửa khẩu rộng khắp nước, doanh nghiệp lữ hành có thể thiết kế tour đa dạng hơn như kết hợp nhiều vùng, nhiều loại hình (biển, núi, đồng bằng, biên giới, sông nước, cruise, road-trip, rail-tour). Điều này không chỉ giúp kéo dài thời gian lưu trú, mà còn kích thích chi tiêu và tiêu dùng dịch vụ tại nhiều địa phương, lan tỏa lợi ích kinh tế, xã hội.

Các tour du lịch kết hợp đa phương tiện (multimodal tourism) như bay đến Vinh, đi đường bộ sang Lào, rồi nhập cảnh lại Việt Nam qua cửa khẩu khác bằng e-visa (do e-visa Việt Nam hiện cho phép xuất nhập cảnh nhiều lần trong 90 ngày) sẽ trở nên khả thi và hấp dẫn hơn.

Ông Tuyên cho rằng khách cao cấp, những người ưa thích sự riêng tư và các trải nghiệm độc lạ, sẽ là nhóm hưởng lợi lớn nhất. Họ có thể tiếp cận những vùng đất hoang sơ, ít người bằng du thuyền cá nhân hoặc các chuyến bay chuyên cơ tới các sân bay nhỏ mà không gặp rào cản pháp lý về thị thực.

Theo các chuyên gia, việc mở "cửa" về mặt pháp lý chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ là sự đồng bộ về hạ tầng và nhân lực.

Ông Phạm Hải Quỳnh lo ngại về áp lực kiểm soát an ninh khi số lượng cửa khẩu tăng lên nhanh chóng. Tại các cửa khẩu nhỏ hoặc mới bổ sung, hệ thống máy quét hộ chiếu, đường truyền dữ liệu và phần mềm xử lý e-visa cần được trang bị đồng bộ với hệ thống quốc gia để tránh tình trạng "nghẽn mạng" hoặc xử lý thủ công gây chậm trễ.

Bên cạnh đó, hình ảnh người cán bộ xuất nhập cảnh là ấn tượng đầu tiên của du khách về Việt Nam. Do đó, việc đào tạo ngoại ngữ, thái độ phục vụ chuyên nghiệp cho lực lượng tại 41 điểm mới này là yêu cầu cấp bách, tránh tình trạng "chính sách thoáng nhưng con người chưa thông".

Hạ tầng du lịch tại các điểm đến mới cũng là bài toán khó. Nhiều cửa khẩu đường bộ hoặc cảng biển nằm ở các khu vực xa trung tâm, thiếu vắng hệ thống khách sạn cao cấp, nhà hàng đạt chuẩn hay các dịch vụ giải trí về đêm.

Nếu không nhanh chóng đầu tư nâng cấp đường giao thông kết nối từ cửa khẩu vào nội địa và các trạm dừng nghỉ, du khách có thể sẽ chỉ coi đây là điểm "đi qua" chứ không phải điểm "đến", làm giảm hiệu quả kinh tế của chính sách. Ông Tuyên khuyến nghị các địa phương có cửa khẩu mới cần chủ động quy hoạch lại giao thông, biển chỉ dẫn đa ngôn ngữ và có chính sách thu hút đầu tư dịch vụ phụ trợ ngay từ bây giờ.

Nghị quyết 389 được xem là mảnh ghép hoàn thiện cho chính sách thị thực thông thoáng mà Việt Nam theo đuổi từ sau đại dịch.

Trước đó, từ tháng 8/2023, Việt Nam đã áp dụng chính sách cấp thị thực điện tử cho công dân tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ, với thời gian lưu trú lên đến 90 ngày và cho phép xuất nhập cảnh nhiều lần. Với việc mở rộng lên 83 cửa khẩu, Việt Nam đang sở hữu chính sách visa cởi mở bậc nhất khu vực, cạnh tranh trực tiếp với Thái Lan hay Malaysia, theo Cục Du lịch Quốc gia.

Theo ông Tuyên của Travelogy, việc có nhiều cửa khẩu nhập cảnh bằng e-visa thuận lợi là "cửa mở", để thực sự biến Việt Nam thành điểm đến hấp dẫn với khách quốc tế cao cấp (high-spending), cần thêm các chính sách, đầu tư khác.

Theo đó, du lịch Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh phân khúc dịch vụ cao cấp như nghỉ dưỡng hạng sang, resort và spa sang trọng, du lịch chăm sóc sức khỏe, golf, du thuyền cũng như các trải nghiệm riêng tư, độc lạ.

Ngành du lịch cần nâng cao chất lượng dịch vụ, đào tạo nguồn nhân lực, dịch vụ chuyên nghiệp, đạt chuẩn quốc tế. Phát triển các sản phẩm du lịch "đậm chất Việt" cũng là hướng đi mà ngành cần hướng tới, nếu muốn mang lại cho du khách những trải nghiệm khác biệt và ấn tượng, giúp họ giới thiệu Việt Nam với thế giới hoặc quay lại nhiều lần.

Trong bối cảnh ngành du lịch đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2025, thực tế 10 tháng đã đón hơn 17 triệu lượt, việc khơi thông thêm 41 cửa khẩu e-visa này được kỳ vọng sẽ là đòn bẩy để Việt Nam không chỉ đạt mà còn vượt các chỉ tiêu tăng trưởng, ''định vị lại thương hiệu quốc gia như một điểm đến an toàn, thuận tiện và đa dạng trải nghiệm'', ông Tuyên nói.