Cô y tá năm xưa ở Hà Tĩnh kể chuyện băng vết thương cứu phi công Mỹ

(Baohatinh.vn) - Bà Trần Thị Sâm (SN 1943) sống cùng chồng trong căn nhà lọt thỏm giữa con ngõ nhỏ ở phường Thạch Quý (TP Hà Tĩnh). Ít ai biết rằng bà là nhân chứng lịch sử, là nhân vật chính trong một tác phẩm nổi tiếng về ký ức chiến tranh - bức ảnh “Tấm lòng người Việt Nam”.

Cô y tá năm xưa ở Hà Tĩnh kể chuyện băng vết thương cứu phi công Mỹ

Bức ảnh “Tấm lòng người Việt Nam” của nghệ sỹ nhiếp ảnh Từ Tiện. (Nguồn ảnh: internet).

18 tuổi, cô gái nhỏ bé Trần Thị Sâm đăng ký tham gia dân công hỏa tuyến ở Tổng đội 53 TNXP Hà Tĩnh, đến năm 1967 thì được chuyển sang công tác tại đơn vị K8, K10 - Đội Thanh niên quốc phòng thuộc UBND huyện Thạch Hà. Sau một thời gian phục vụ trong quân ngũ, bà được cấp trên cử đi học thêm chuyên ngành y và chính thức trở thành y tá.

Đã từng vào sinh ra tử trên những trận địa ác liệt từ Hà Tĩnh vào Quảng Bình, Quảng Trị, biết bao lần đối diện với cái chết nhưng có lẽ kỷ niệm bà Sâm nhớ nhất vẫn là lần đối mặt với tên “giặc lái” trên chính cánh đồng quê mình.

Đó là một buổi sáng ngày 19/5/1972, trận địa pháo cao xạ ở thị xã Hà Tĩnh đã bắn rơi một chiếc máy bay của Mỹ. Máy bay bốc cháy, tên phi công may mắn thoát ra khỏi khối lửa khổng lồ bằng chiếc dù “hộ mệnh”.

Nhận được tin báo, bà Sâm cùng 4 chiến sỹ nhận lệnh tham gia bắt sống giặc lái. Khi vừa thấy chiếc dù bung khỏi máy bay, bà Sâm cùng đồng đội lần theo đường bay của dù. Chiếc đài bán dẫn liên tục phát tín hiệu cầu cứu. Trên bầu trời lúc đó có 6 chiếc máy bay cùng quần thảo. Vừa bay, chúng vừa dội đạn xuống yểm trợ để tên phi công có thể chờ thang cứu hộ.

Cô y tá năm xưa ở Hà Tĩnh kể chuyện băng vết thương cứu phi công Mỹ

Bà Sâm với những kỷ vật một thời thanh xuân sôi nổi đã cống hiến hêt mình cho đất nước.

Bà Sâm nhớ lại giây phút sinh tử: “Không cho phép mình nao núng, chúng tôi tiếp tục trườn theo những luống khoai tiến gần đến tên lính dù. Tới nơi, phát hiện 1 đám đất mới vừa được xới lên, nghi là chỗ giấu thiết bị phát sóng, tôi vội xới lên và dẫm nát. Mất tín hiệu, đội bay của địch điên cuồng nhả đạn rồi tản dần”.

Khi giáp mặt, trên tay tên phi công vẫn còn lăm lăm khẩu súng lục, nằm ép sát giữa rãnh luống khoai, miệng không ngừng la hét, tinh thần vô cùng hoảng loạn. Bà Sâm và 4 dân quân nhanh chóng ập vào bắt tên phi công và dẫn hắn vào trú ẩn tại hầm chữ A.

Cô y tá năm xưa ở Hà Tĩnh kể chuyện băng vết thương cứu phi công Mỹ

“Trước khi là giặc, tên phi công cũng là một con người. Là thầy thuốc, tôi phải cứu người trước đã” - bà Sâm chia sẻ.

Tên phi công tên là Obri Nincon bị thương khá sâu ở vùng trán và má. Bà Sâm lập tức làm nhiệm vụ băng bó vết thương cứu người. Và đó cũng chính là khoảnh khắc ra đời của bức ảnh nổi tiếng “Tấm lòng người Việt Nam”. Tác giả của bức ảnh là nghệ sĩ nhiếp ảnh Từ Tiện - khi đó đang theo đoàn sáng tác trú ẩn tại hầm.

“Lúc đó tôi không nghĩ gì nhiều, bản năng của người thầy thuốc thôi thúc, thấy bệnh nhân là phải cứu đã còn tội trạng thì xét sau. Trước khi coi hắn là giặc, hắn cũng là một con người, tôi không thể nhìn hắn đau đớn với vết thương đang chảy máu được” - bà Sâm chia sẻ.

Cô y tá năm xưa ở Hà Tĩnh kể chuyện băng vết thương cứu phi công Mỹ

Hạnh phúc ở tuổi xế chiều bên người bạn đời, cũng là người bạn chiến đấu cũ.

Sau khi băng bó vết thương, giao tên giặc cho lực lượng làm nhiệm vụ, bà Sâm quay về với công việc của mình mà không hay biết rằng, khoảnh khắc với hành động đẹp đẽ, nhân văn đó đã đi vào lịch sử. Vì những lý do khách quan, bức ảnh gần như bị lãng quên. Hơn 20 năm sau khi bức ảnh ra đời, mất nhiều công sức, người ta mới tìm ra bà Sâm chính là cô y tá xinh đẹp, dũng cảm năm xưa.

“Thời điểm đó, tôi đã nghỉ hưu và đang buôn bán gạo ở chợ tỉnh. Một cán bộ ủy ban huyện Thạch Hà dẫn nhiếp ảnh gia Từ Tiện đến gặp tôi tại chợ. Khi được xem bức ảnh, tôi như nghẹn lại, nước mắt cứ thế trào ra. Một cảm xúc không diễn tả được” – bà Sâm xúc động nhớ lại.

Cô y tá năm xưa ở Hà Tĩnh kể chuyện băng vết thương cứu phi công Mỹ

Cuộc sống bình dị, không nhiều người biết đến bà là “linh hồn” của một tác phẩm nổi tiếng về ký ức chiến tranh.

Năm 1995, bức ảnh “Tấm lòng Việt Nam” của nghệ sĩ nhiếp ảnh Từ Tiện đã giành huy chương vàng đồng hạng tại triển lãm những bức ảnh chưa được công bố nhân dịp kỷ niệm 30 năm thành lập Hội Nghệ sỹ nhiếp ảnh Việt Nam.

Cô y tá năm xưa giờ đã gần 80 tuổi. Bà sống cuộc sống bình dị bên chồng con và các cháu. Bạn đời của bà cũng chính là người bạn chiến đấu cũ, vì mê nhau ở lòng quả cảm mà nên duyên chồng vợ.

Cô y tá năm xưa ở Hà Tĩnh kể chuyện băng vết thương cứu phi công Mỹ

Bức ảnh không chỉ như một lời nhắc nhở thế hệ con cháu về quá khứ hào mà còn là biểu tượng của tính nhân văn, tấm lòng bao dung của con người Việt Nam.

Không có quá nhiều người biết câu chuyện về nữ y tá và tên lính dù năm xưa. Ở tuổi xế chiều, những vết thương cũ khiến sức khỏe của bà giảm sút, nhưng kỷ niệm về những năm tháng thanh xuân cống hiến cho đất nước vẫn còn in đậm trong ký ức bà.

Bức ảnh ghi lại khoảnh khắc năm xưa được bà treo trang trọng ở phòng khách của gia đình. Nó không chỉ nhắc nhớ thế hệ con cháu về một thời máu lửa của chiến tranh mà hơn hết, đó là biểu tượng của sự nhân văn, lòng bao dung cao cả, là hiện thân của “Tấm lòng người Việt Nam”.

Chủ đề CHIẾN THẮNG 30/4 VÀ QUỐC TẾ LAO ĐỘNG 1/5

Đọc thêm

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Một đời theo Đảng, trọn nghĩa người lính

Một đời theo Đảng, trọn nghĩa người lính

80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, hơn 34 năm trong quân ngũ, cụ Đặng Tưng (104 tuổi, ở thôn Hồng Tiến, xã Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) đã đi qua những năm tháng chiến tranh gian khổ. Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng trao cho cụ không chỉ là sự ghi nhận của Đảng đối với cống hiến của người đảng viên kiên trung mà còn gợi nhắc câu chuyện về trách nhiệm giữ gìn lời thề đảng viên.
Sức sống mới ở miền quê Hoa Tân

Sức sống mới ở miền quê Hoa Tân

Từ vùng quê còn nhiều khó khăn, thôn Hoa Tân, xã Kỳ Hoa (Hà Tĩnh) hôm nay đã đổi thay với đường làng sạch đẹp, những ngôi nhà khang trang...
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!