Trên những ngọn đồi xanh
Hàng chục năm qua, ông Trần Văn Nhung (thôn 1, xã Vũ Quang) đã gắn bó sinh kế, thu nhập, cuộc sống của gia đình mình với 28 ha đất rừng sản xuất và xúc tiến tái sinh rừng. Đối với con người yêu lao động như ông, nguồn tư liệu sản xuất này còn quý hơn cả vàng nên các thành viên trong gia đình đã không quản ngại ngày đêm, mưa nắng, ngày ngày đổ mồ hôi, công sức trên từng gốc cây, trên mỗi lưng đồi. Nhờ vậy, màu xanh luôn được duy trì trên lâm phần được giao, góp phần làm cho núi đồi nơi biên cương thêm giàu sức sống.
Ông Nhung chia sẻ: “Chúng tôi luôn gắn bó máu thịt với rừng bởi nó mang đến môi trường trong lành, việc làm thường xuyên, niềm vui mỗi ngày và của ăn của để cho gia đình. Vì vậy, sau khi thu hoạch 4 ha keo trồng 6 năm tuổi, tôi đã gấp rút tái sản xuất chu kỳ mới. Kinh nghiệm cho thấy, đây là thời điểm phù hợp nhất trong năm để xuống giống bởi cơ bản đã hết mưa bão lớn, độ ẩm ướt trong đất cao nên cây dễ phát triển, dễ chăm sóc. Mặt khác, hiện đang lúc nông nhàn dễ thuê lao động và thời tiết mát mẻ nên hiệu suất lao động cao hơn các mùa khác”.
Sau tháng Tám âm lịch, theo kinh nghiệm, thiên tai hầu hết đã đi qua cũng là lúc người trồng rừng sản xuất ở Hà Tĩnh rậm rịch bước vào thực hiện vụ trồng rừng chính trong năm. Không khí thi đua lao động sản xuất diễn ra sôi nổi, khẩn trương trên khắp các triền núi, ngọn đồi, vườn ươm giống và được lan tỏa khắp nhiều địa phương trong toàn tỉnh; trong đó, nổi bật nhất là các xã có nhiều rừng và đất lâm nghiệp ở huyện cũ: Hương Sơn, Hương Khê, Vũ Quang, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh… Mỗi cây giống được cắm xuống nền đất rừng tươi xốp đều mang theo niềm tin, sự kỳ vọng về những cánh rừng xanh tốt, giàu trữ lượng trong tương lai.
Ông Nguyễn Mạnh Tài - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Hương Khê cho biết: “Năm nay, trên lâm phần chúng tôi quản lý dự kiến sẽ trồng mới khoảng 1.500-1.600 ha keo, tràm trên diện tích rừng sản xuất đã đến chu kỳ khai thác và đến thời điểm này đã thực hiện khoảng 60-65% kế hoạch. Số diện tích còn lại bà con đang gấp rút để xuống giống trong những tháng cuối năm. Để đảm bảo tiến độ thời vụ, kỹ thuật, chất lượng, hiệu quả, ngoài việc theo dõi biến động rừng để đôn đốc bà con, kiểm soát tình hình tái sản xuất, chúng tôi cũng đã bám sát các văn bản chỉ đạo, định hướng của Sở NN&MT để hỗ trợ người dân”.
Với mục tiêu giữ cho đại ngàn luôn xanh tươi và đảm bảo tỷ lệ bao phủ rừng đạt 52%, năm nay, toàn tỉnh có kế hoạch trồng mới hơn 9.000 ha rừng sản xuất (chủ yếu là keo, tràm) để thay thế toàn bộ diện tích đã đến kỳ thu hoạch và 300 ha rừng phòng hộ, đặc dụng (bằng cây bản địa như lim, lát, táu, mỡ…) để làm giàu rừng. Đến thời điểm này, các địa phương đã trồng được khoảng 7.000 ha, số còn lại sẽ được trồng trong những tháng cuối năm này. Các chủ rừng hiện đang dọn dẹp thực bì, sửa sang lại đường vận xuất, san sửa mặt bằng một số nơi, chuẩn bị cây giống, vật tư, đào hố, bón phân lót...
“Hồi sinh” những cánh rừng
Sau 2 cơn bão lớn Kajiki và Bualoi, anh Lê Thế Hùng (thôn 1, xã Vũ Quang) có hơn 10 ha keo mới trồng được hơn 1 năm tuổi bị xô đổ, hư hại từ 20-30%. Để bảo vệ tài sản cũng như giữ màu xanh cho đại ngàn, ngay sau mưa bão, gia đình anh đã nhanh chóng huy động tối đa nhân lực, vật tư để “cứu rừng”; trong đó, tập trung dùng cọc dựng thân cây đứng thẳng, cắt bỏ những cành và cây hư hại nặng, tỉa bớt cành lá, dùng đất vun gốc, dọn vệ sinh, thực bì… Hiện, rừng đang phục hồi tốt, thân cây đã bắt đầu đâm chồi non, lá úa vàng đã được thay thế bằng sắc xanh, dự kiến mùa xuân tới sẽ khép tán và sinh trưởng bình thường.
Hàng nghìn hộ dân có rừng bị thiệt hại sau bão cũng đang gấp rút vào cuộc để “hồi sinh” những ngọn đồi. Anh Nguyễn Văn Nghệ (thôn Mỹ Sơn, xã Cẩm Duệ) chia sẻ: “Ngoài 4 ha keo tràm trồng 7 năm tuổi bị hư hại 90%, gia đình tôi còn có 3 ha keo dưới 4 năm tuổi và 2 ha thông trồng hơn 20 năm bị hư hại nhẹ. Đến thời điểm này, tôi đã cơ bản tận thu xong gỗ rừng trồng, đang dọn dẹp thực bì, chuẩn bị cây giống, vật tư để tái sản xuất ở những vùng đã cắt trắng và trồng xen dặm kết hợp chăm sóc ở những vị trí có khả năng phục hồi”.
Sau 2 trận cuồng phong liên tiếp, núi đồi Hà Tĩnh đã trở nên tan hoang, trong đó có hơn 14 nghìn ha rừng của các tổ chức và hơn 15 nghìn ha rừng của các hộ dân bị hư hại. Đáng nói, hàng chục nghìn ha bị “xóa sổ” phải trồng lại. Hiện nay, các cấp, ngành, chủ rừng đang đẩy mạnh tốc độ tận thu, dọn thực bì, trồng dặm bổ sung và trồng thay thế. Dự kiến, khoảng 1 tháng nữa, các cánh rừng hư hại nhẹ sẽ cơ bản phục hồi và đến cuối năm thì những cánh rừng bị “xóa sổ” sẽ cơ bản được trồng mới thay thế.
Ông Nguyễn Ngọc Lâm - Giám đốc Ban Quản lý Rừng phòng hộ Nam Hà Tĩnh cho biết: “Chúng tôi có 5.316 ha rừng bị thiệt hại do bão lớn, trong đó có 3.808 ha bị nặng. Vì vậy, đối với vùng do người dân tự bỏ vốn trồng, chúng tôi đã hướng dẫn, khuyến khích bà con đẩy nhanh tiến độ thu gom lâm sản, tái sản xuất vụ tiếp gắn với phục hồi rừng ở những diện tích bị hư hại nhẹ. Rừng sản xuất trồng trên đất phòng hộ, đơn vị chủ động xây dựng phương án tận thu, chăm sóc, trồng dặm để Sở NN&MT phê duyệt thực hiện. Còn rừng phòng hộ thì đang đánh giá, soát xét, nghiên cứu trồng bổ sung các loại cây bản địa phù hợp với điều kiện lập địa”.
Hiện nay, căn cứ vào tình hình thực tiễn, ngành lâm nghiệp tham mưu, xây dựng các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương, chủ rừng tập thể và người dân tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để trồng rừng hiệu quả, đúng quy trình, đảm bảo các quy định hiện hành. “Để bảo vệ và phát triển rừng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất rừng lâm nghiệp, ổn định sinh kế, tăng thu nhập cho người dân, ngành đã chủ động xây dựng kế hoạch, phương án để khôi phục, trồng rừng thay thế đối với những diện tích đã đến kỳ khai thác và bị thiên tai tàn phá” - ông Lê Hữu Tuấn, Trưởng phòng Sử dụng và Phát triển rừng (Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh) nhấn mạnh.
