Hướng dẫn hỗ trợ nhà ở tại khu vực nguy cơ rủi ro thiên tai cao

Bộ Xây dựng vừa ban hành hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện một số nội dung triển khai hợp phần thứ nhất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 - 2030 tại Văn bản số 8017/BXD-KHTC

Một trong những nội dung đáng chú ý là Bộ Xây dựng hướng dẫn hỗ trợ cải thiện nhà ở dân cư nông thôn theo hướng an toàn, kiên cố, thích ứng biến đổi khí hậu. Ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, đối tượng chính sách, các hộ dân sống tại các khu vực có nguy cơ rủi ro thiên tai cao và dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu.

Theo hướng dẫn, mục tiêu của chương trình là hỗ trợ nhà ở, bảo đảm hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo có nhà ở an toàn, ổn định, có khả năng chống chịu tác động của thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nghèo bền vững.

Phạm vi áp dụng tại 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đối tượng áp dụng là các hộ gia đình nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo (trong thời gian tối đa 36 tháng); các hộ gia đình sống tại khu vực bị ảnh hưởng bởi bão, ngập lụt (áp dụng theo quy định tại hướng dẫn này).

Đối với các loại hình thiên tai khác, áp dụng theo Nghị định số 20/2021/NĐ-CP ngày 15/3/2021 của Chính phủ quy định chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội và Nghị định số 76/2024/NĐ-CP ngày 1/7/2024 sửa đổi, bổ sung một số Điều của Nghị định số 20/2021/NĐ-CP.

Đối với các hộ gia đình không thuộc khu vực có nguy cơ rủi ro thiên tai cao và dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu, áp dụng theo tiêu chí quy định tại Quyết định số 55/QĐ-BXD ngày 20/1/2025 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng về hướng dẫn tiêu chí nhà tạm, nhà dột nát.

Nhà ở hỗ trợ phải bảo đảm yêu cầu nào?

Hướng dẫn của Bộ Xây dựng nêu rõ: Điều kiện được hỗ trợ là hộ gia đình chưa có nhà ở kiên cố hoặc có nhà ở kiên cố nhưng chưa có sàn sử dụng cao hơn mức ngập lụt thường xuyên xảy ra tại khu vực nhà ở. Bên cạnh đó, hộ gia đình chưa được hưởng hỗ trợ theo các chương trình, chính sách hỗ trợ nhà ở của Nhà nước hoặc các tổ chức chính trị - xã hội khác.

Nhà ở phòng, tránh bão, ngập lụt phải được xây dựng trên đất ở không có tranh chấp, không có nguy cơ sạt lở và phải đảm bảo yêu cầu về quy mô, diện tích, kết cấu.

Cụ thể, đối với nhà xây mới, trường hợp vị trí có mức ngập lụt thường xuyên từ 2m trở lên phải xây dựng nhà ở quy mô tối thiểu hai tầng và diện tích sử dụng tối thiểu của tầng 1 là 30m²; diện tích tối thiểu của sàn tầng 2 là 15m²; phải cao hơn mức ngập lụt thường xuyên. Đối với hộ đơn thân, diện tích tối thiểu tương ứng lần lượt là 18m² và 10m².

Trường hợp xây dựng nhà mới một tầng, diện tích sử dụng tối thiểu là 30m² (đối với hộ đơn thân, nhà ở có diện tích không thấp hơn 18m²), kết hợp sàn phòng, tránh bão, ngập lụt.

Yêu cầu đối với sàn phòng, tránh bão, ngập lụt là phải cao hơn mức ngập lụt thường xuyên và có diện tích tối thiểu 15m² (đối với hộ đơn thân, diện tích xây dựng sàn tối thiểu 10m²), có bố trí cầu thang lên sàn phù hợp.

Trường hợp vị trí có mức ngập lụt thường xuyên dưới 2m, có thể xây dựng nhà một tầng nhưng nền nhà phải cao hơn mức ngập lụt thường xuyên và diện tích sử dụng tối thiểu là 30m²; đối với hộ đơn thân không thấp hơn 18m².

Đối với trường hợp cải tạo, nhà ở phải xây dựng được sàn phòng tránh bão, ngập lụt cao hơn mức ngập lụt thường xuyên (với yêu cầu như đề cập ở trên).

Về kết cấu nhà ở, hướng dẫn của Bộ Xây dựng nêu rõ: Các bộ phận nền - móng, khung - tường, mái và sàn phòng tránh bão, ngập lụt của căn nhà phải được làm từ các loại vật liệu có chất lượng tốt, không sử dụng vật liệu tạm, mau hỏng hoặc dễ cháy.

Nhà ở phải có sàn sử dụng cao hơn mức ngập lụt thường xuyên tại vị trí xây dựng. Niên hạn sử dụng của nhà ở phải từ 20 năm trở lên, kể từ ngày được UBND cấp xã tổ chức nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng.

Tận dụng vật liệu tại chỗ nhằm giảm giá thành xây dựng

Theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng, việc hỗ trợ các hộ gia đình xây mới và cải tạo, sửa chữa nhà ở được thực hiện theo Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn quản lý, sử dụng, thanh toán, quyết toán kinh phí chi thường xuyên ngân sách Nhà nước thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì thực hiện. Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành liên quan tổ chức giám sát, đánh giá quá trình thực hiện chính sách.

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm chủ trì tổ chức thực hiện chính sách; kiểm tra, giám sát, tổng hợp kết quả thực hiện và chịu trách nhiệm trong việc lập, phê duyệt đề án gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp.

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo Sở Xây dựng hoặc cơ quan chuyên môn nghiên cứu, thiết kế tối thiểu 3 mẫu nhà ở phòng tránh bão, ngập lụt phù hợp với phong tục, tập quán của địa phương, kèm dự toán kinh phí và dự trù vật liệu chủ yếu để người dân tham khảo khi xây dựng nhà ở.

UBND cấp xã có trách nhiệm rà soát, lập danh sách các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo đủ điều kiện hỗ trợ; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc xây dựng, sửa chữa nhà ở bảo đảm yêu cầu về diện tích và chất lượng theo quy định.

Các tổ chức, đoàn thể chính trị - xã hội như Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia hỗ trợ các hộ gia đình xây dựng nhà ở; huy động nguồn lực từ cộng đồng và hộ gia đình để bổ sung kinh phí hỗ trợ, tận dụng vật liệu tại chỗ nhằm giảm giá thành xây dựng nhà ở.