Trên cánh đồng tập trung thôn Thượng Nguyên (xã Thạch Kênh, Thạch Hà), anh Lê Thế Hùng giám sát chiếc drone phun thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) cho hơn 3,5 mẫu lúa của gia đình. Anh Hùng chia sẻ: “Diện tích lớn thế này tôi không thể phun tay như trước, thuê người cũng khó và tốn kém. Hai vụ gần đây, drone giúp tôi không phải lội ruộng, mỗi sào chỉ mất 3-5 phút phun, tiết kiệm khoảng 30% lượng thuốc sử dụng mà vẫn kiểm soát sâu bệnh hiệu quả. Quan trọng nhất là tôi không phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc, giảm thiểu độc hại”.
Không chỉ các hộ gia đình mà nhiều hợp tác xã (HTX) cũng đang tích cực áp dụng công nghệ tiên tiến này để nâng cao hiệu quả sản xuất. Anh Lê Bằng Tấn - Giám đốc HTX Nông nghiệp Đồng Tiến (phường Đồng Môn, TP Hà Tĩnh) cho biết: “Tôi đã sử dụng drone để phun thuốc trừ sâu cho lúa của HTX gần 2 năm nay. Quy trình phun được tự động hóa, máy bay bay theo sơ đồ lập sẵn, tiếp xúc đồng đều trên diện tích rộng. Thời gian phun rút ngắn khoảng 70% so với phương pháp thủ công. Đặc biệt, vỏ bao bì thuốc được thu gom tập trung, xử lý đúng quy trình".
Những năm gần đây, nhờ đẩy mạnh chuyển đổi, tích tụ ruộng đất và xây dựng các cánh đồng lớn, việc ứng dụng drone vào sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là tại các địa phương có trình độ thâm canh cao như huyện Cẩm Xuyên, Kỳ Anh, Can Lộc,... Theo lãnh đạo UBND xã Kỳ Phú (huyện Kỳ Anh), toàn xã đã tập trung, chuyển đổi được gần 150 ha diện tích canh tác, hình thành các vùng sản xuất tập trung theo hướng “một giống, một thời vụ, một quy trình kỹ thuật”. Nhờ quy hoạch ruộng đất thành các thửa lớn, việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất trở nên thuận lợi hơn rất nhiều.
Trong 2 năm trở lại đây, nhiều vùng sản xuất lúa lớn của xã đã sử dụng công nghệ phun thuốc bằng drone, mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp tiết kiệm công lao động, giảm chi phí sản xuất. Hiện nay, giá dịch vụ phổ biến là 30.000 đồng/sào khi nông dân tự mua thuốc, hoặc 55.000 đồng/sào nếu dùng thuốc của đơn vị phun.
Nắm bắt nhu cầu thực tế, nhiều người dân đã mạnh dạn đầu tư thiết bị bay không người lái, vừa phục vụ đồng ruộng gia đình, vừa cung ứng dịch vụ cho các hộ khác. Năm 2023, cùng với chính sách hỗ trợ ứng dụng khoa học kỹ thuật của địa phương, anh Nguyễn Đình Trường (xã Thạch Xuân, Thạch Hà) đã đầu tư mua thiết bị bay không người lái và tham gia các khóa đào tạo để mở dịch vụ phun thuê cho bà con.
Anh Trường cho biết: “Riêng đối với dịch vụ phun thuốc BVTV, mỗi vụ tôi thực hiện trên diện tích hơn 500 ha ở huyện Thạch Hà, Can Lộc, Cẩm Xuyên… với giá 30.000 đồng/sào, chưa bao gồm tiền thuốc. Nhờ công nghệ hiện đại, các hạt thuốc được phun ra dưới dạng sương mù giúp thẩm thấu tốt, tăng hiệu quả diệt trừ sâu bệnh mà lại tiết kiệm thuốc, hiệu suất phun vượt trội hơn. Mặc dù tiết kiệm chi phí về lâu dài, nhưng chi phí đầu tư ban đầu cho máy khá cao (trên 300 triệu đồng/máy - PV), phải học hỏi thường xuyên để nâng cao kỹ thuật bay và sử dụng công nghệ lập trình”.
Để cung ứng dịch vụ cho các thành viên của HTX, anh Đặng Thái Hòa (xã Thạch Bình, TP Hà Tĩnh) cho biết: “Tôi đã đầu tư 1 máy bay phun thuốc không người lái, 2 máy gặt đập liên hợp, 2 máy cày. Vào mỗi vụ sản xuất, tôi sẽ thực hiện cung ứng dịch vụ cho các thành viên trong HTX Nông nghiệp Đồng Tiến để hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển sản xuất. Đồng thời, tôi cũng tham gia cung ứng dịch vụ cho bà con nông dân trên địa bàn TP Hà Tĩnh và các vùng lân cận. Thiết bị này có thể đạt công suất hơn 30 ha/ngày, giúp nông dân tiết kiệm rất nhiều thời gian".
Những năm trở lại đây, Hà Tĩnh chú trọng khuyến khích bà con tích tụ ruộng đất, áp dụng cơ giới hóa đồng bộ vào sản xuất và quản lý dịch hại cây trồng. Thực tế cho thấy, việc thực hiện chủ trương của tỉnh về chuyển đổi, tích tụ ruộng đất, xây dựng những cánh đồng lớn đã tăng cường thúc đẩy cơ giới hóa, tự động hóa sản xuất nông nghiệp, trong đó có việc ứng dụng drone.
Ngoài chức năng phun thuốc, máy bay nông nghiệp còn hỗ trợ nông dân trong các công việc khác như rải phân bón và gieo hạt giống một cách nhanh chóng và hiệu quả. Theo đánh giá của ngành chuyên môn, thiết bị này phù hợp với các địa hình (miền núi, đồng bằng,…); giảm thiểu độc hại từ thuốc BVTV do người phun không cần tiếp xúc với thuốc; phù hợp ứng dụng trên diện tích rộng, sản xuất cánh đồng mẫu lớn,... Nhờ đó, thiết bị drone đang dần trở thành “trợ thủ” đắc lực cho bà con nông dân, góp phần thay đổi diện mạo đồng ruộng Hà Tĩnh, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại.
Theo khuyến cáo của Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi tỉnh, nông dân và chủ cung ứng dịch vụ cần lưu ý sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc "4 đúng", thuốc có trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam, được đăng ký phòng trừ đúng đối tượng dịch hại trên cây trồng; phun thuốc đúng nồng độ, liều lượng khuyến cáo. Khi pha thuốc vào máy, cần đeo bảo hộ, tránh đổ tràn ra ngoài. Đồng thời, cài đặt độ cao, tốc độ và lưu lượng phun phù hợp với từng loại cây trồng và loại thuốc.
