Xã hội hiện đại, các gia đình có ít con. Vì ít con nên quý con hết mực. Chẳng phải nhiều gia đình vẫn gọi “cục vàng”, “cục cưng” đó sao! Tình yêu con như vậy đã phần nào cản trở phương pháp giáo dục của đội ngũ nhà giáo nhiều kinh nghiệm, vốn nghiêm khắc nhưng đầy yêu thương.
Tom nhà chị Lành năm nay lớp 3. Cậu có nước da trắng và tính cách tinh nghịch. Thứ Hai vừa rồi, Tom bị cô giáo phạt vì lỗi nhiều bài tập không làm, lại còn hay chọc ghẹo bé Mi ngồi bên cạnh khiến Mi nhiều lần “thưa” cô. Phiền hà lớp quá thể, cô Hiền bèn yêu cầu trò Tom làm 2 bài tập. Trò không làm nổi, cô Hiền giận quá dùng thước nhựa gõ nhẹ lên tay để Tom ghi nhớ lỗi lầm mà sửa chữa. Tính tình dễ tổn thương, Tom thút thít rồi về chỗ, chỉ chực chờ về kể lại với mẹ.
Không hiểu lời của Tom sướt mướt đến mức nào mà mới sáng hôm sau, ngay đầu giờ học, mẹ Tom đã đứng nghiêm chỉnh trước cửa lớp. Chị Lành đinh ninh phen này phải làm cho cô giáo hiểu sâu sắc hơn về phương pháp giáo dục nhân văn thời đại mới. Chị tin vào trình độ tự học của mình, kết hợp với sự lọc lỏi trong nghề kinh doanh bao năm. Chứng kiến cảnh người phụ nữ “khôn khéo đủ đường” kèm theo những bóng gió về mạng xã hội, cô Hiền được một phen hú vía, chỉ biết trao đổi trong thất vọng và gượng gạo. Vì cô sợ ồn ào, cô sợ điều tiếng…
Sau khi “lĩnh chưởng” từ mẹ Tom, cô Hiền đã lặng lẽ tìm hiểu gia đình Tom qua một số bạn bè thân cận. Cô không hiểu vì sao sự việc lại đi quá xa đến vậy! Gần 20 năm trong nghề, nhiều vui, nhiều buồn nhưng chưa bao giờ cô phải nhận những lời lẽ mềm mỏng mà cay độc đến thế.
Thì ra, chị Lành là con nhà khá giả, lấy chồng sớm nhưng muộn con. Sau nhiều năm khó khăn, chị mới sinh được Tom và Tom cũng là đứa con duy nhất của gia đình có bố là con trai trưởng. Hai bên nội ngoại yêu thương, cưng nựng Tom đến nỗi một con muỗi cũng khó lòng xâm phạm đến da thịt cậu. Việc đón cậu đến trường và ra về cũng được chiếc xe 7 chỗ luôn ghé ngang sát cổng. Cô Hiền hiểu nguyên cớ, lòng thấy nhẹ như làn nước mùa thu và cô tiếp tục công việc “trồng người” của mình một cách đầy tin tưởng.
Chuyện của Tom không hiếm ở chỗ trường con tôi học và trường của các bố mẹ khác nữa. Thời hiện đại, các cậu ấm như Tom xuất hiện không hề ít. Thử thách mà cô Hiền gặp phải cũng là thử thách của hàng nghìn giáo viên trong quá trình đứng lớp. Nhiều thầy cô nhận biết rõ và rất buồn bực nhưng không thể có phương pháp tốt hơn để điều chỉnh hành vi của trò chưa ngoan.
Đem chuyện cô Hiền kể với thầy Phan Văn H. - một người có thâm niên hơn 20 năm đứng lớp ở một trường THPT trên địa bàn TP Hà Tĩnh cũ. Thầy tâm huyết, phân tích: Thực tế, việc chọn học sinh là trung tâm, chủ thể tuy rất đúng, nhưng mặt trái cũng xuất hiện từ đây. Khi học sinh là trung tâm thì vai trò của người thầy có phần bị ảnh hưởng, nhất là trong giáo dục, điều chỉnh hành vi học sinh. Ở bậc THPT - thầy bày tỏ - khi đứng trên bục giảng mà mình biết rõ phía dưới lớp, học trò chưa ngoan hiểu rằng: thầy không thể dùng biện pháp mạnh đối với học sinh... thì thầy không hề dễ chịu. Đó cũng là lí do vì sao giáo viên không dễ điều chỉnh hành vi học sinh và bạo lực học đường gia tăng, trong đó nhiều vụ việc nghiêm trọng dẫn đến tử vong.
Từ trò chuyện của thầy H., tôi càng hiểu vì sao, gần đây, rất nhiều thầy cô giáo cảm thấy áp lực hơn trong giáo dục học sinh. Các thầy cô rất hiểu tính nhân văn của Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT là chuyển từ “xử phạt” sang “giáo dục”. Tuy nhiên, thầy cô rất băn khoăn khi quy định học sinh vi phạm kỷ luật chỉ bị yêu cầu viết bản kiểm điểm, thay thế các hình thức kỷ luật nặng trước đây như khiển trách, cảnh cáo, hoặc đuổi học… Việc này hay có, dở có, tiến bộ có, nhưng cái mà thầy cô “thấm” đầu tiên là cố gắng giữ mình trước khi lỡ sai phương pháp răn đe, giáo dục học trò chưa ngoan, kể cả học trò có sử dụng bạo lực.
