Sau cuộc gặp giữa đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Tổng thống Nga Vladimir Putin tuần trước, Moskva đã đồng ý nối lại đàm phán hòa bình với Ukraine do Mỹ làm trung gian từ tháng 11 nhằm chấm dứt xung đột.
Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov cho biết cuộc đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine sẽ diễn ra tại Abu Dhabi sau ngày 4/11. Ông chưa công bố ngày cụ thể, cho biết thời điểm này còn phụ thuộc vào tình hình chiến trường và diễn biến chung.
Nỗ lực tổ chức cuộc gặp ba bên bắt đầu từ đầu tháng 9, khi đặc phái viên Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump, tới Kiev và Moskva, tìm cách thúc đẩy chấm dứt chiến sự Nga - Ukraine trước cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ.
Ông Putin ban đầu từ chối đàm phán ba bên với phía Ukraine, trước khi thay đổi lập trường tuần trước.
"Họ có cảm giác Nga nghiêm túc với cuộc gặp tại Abu Dhabi", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói ngày 27/10, đề cập đến cuộc điện đàm giữa lãnh đạo Na Uy, Phần Lan và Tổng thống Putin trước đó cùng ngày.
Kỳ vọng của Nga
TASS ngày 28/10 dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov cho hay Moskva đang chuẩn bị cho các cuộc đàm phán sắp tới về xung đột Ukraine.
Nga chưa chốt thành phần phái đoàn tham gia, nhưng ông Ushakov nói các nhân sự chủ chốt đã được xác định. Trợ lý Tổng thống Nga không kỳ vọng đạt tiến triển đáng kể tại cuộc gặp ở Abu Dhabi và gọi đây là "vòng thăm dò".
Trong cuộc phỏng vấn phát sóng ngày 22/10, Tổng thống Putin cho biết đàm phán ba bên cần tập trung vào các thỏa thuận an ninh dài hạn và hướng tới thỏa thuận hòa bình cuối cùng, thay vì một lệnh ngừng bắn "ngắn hạn".
Theo các nguồn ngoại giao được Telegraph dẫn lời, Nga cũng muốn đưa các nước châu Âu vào tiến trình đàm phán hòa bình về Ukraine nhằm đạt được nhượng bộ về sự mở rộng của NATO. Tổng thống Putin vốn xem đây là "nguyên nhân gốc rễ" dẫn đến cuộc chiến hiện nay.
Moskva có thể yêu cầu NATO đưa lực lượng hiện diện tại các nước thành viên ở châu Âu trở về mức năm 1997, trước khi các quốc gia thuộc khối Đông Âu cũ gia nhập liên minh, theo các nguồn tin. Điều này sẽ đồng nghĩa với việc NATO sẽ không triển khai quân đồn trú ở Ba Lan, Estonia, Latvia, Litva cũng như Phần Lan, quốc gia láng giềng với Nga vừa gia nhập liên minh năm 2023.
Thứ trưởng Ryabkov cho hay Nga đang "đối thoại chặt chẽ và tích cực" với chính quyền ông Trump liên quan đến đàm phán.
"Chúng tôi kỳ vọng nỗ lực của Tổng thống Mỹ và nhóm cộng sự trong vấn đề Ukraine sẽ cho phép các bên thực sự bàn về một giải pháp lâu dài, đáng tin cậy, bảo đảm các lợi ích cốt lõi của Nga và phù hợp với Hiến pháp của chúng tôi", ông nói.
Mong muốn của Ukraine
Trong khi đó, Tổng thống Zelensky cho biết cuộc gặp sắp tới nên tập trung thảo luận về các bước đầu tiên nhằm hạ nhiệt xung đột cùng những ưu tiên hàng đầu của Ukraine, đặc biệt là về an ninh, và rộng hơn là chấm dứt cuộc chiến này.
"Chúng tôi hy vọng đạt được kết quả về vấn đề năng lượng, an ninh hàng hải, trao đổi tù binh và thảo luận về khả năng tổ chức cuộc gặp ba bên ở cấp lãnh đạo", ông nói.
Tổng thống Ukraine mong muốn các nhóm đàm phán cấp chuyên viên sẽ thống nhất được những biện pháp thiết thực hoặc đạt tiến triển trong đàm phán.
Dù vậy, một quan chức cấp cao Ukraine nói với Kyiv Independent rằng cuộc gặp đầu tiên khó đạt kết quả, bởi các bên cần tìm lại tiếng nói chung sau thời gian dài ngừng đàm phán.
Hồi tháng 1, các nhà đàm phán Mỹ, Nga, Ukraine lần đầu gặp trực tiếp ba bên tại khách sạn Emirates Palace ở thủ đô Abu Dhabi của UAE để thúc đẩy đối thoại và tìm giải pháp chính trị cho xung đột Ukraine. Tuy nhiên, sau 2 ngày đàm phán, các bên không đạt được thỏa thuận nào và chiến sự sau đó tiếp tục tăng nhiệt.
Ukraine kỳ vọng sau khi đàm phán ba bên được nối lại ở Abu Dhabi sau gần 10 tháng gián đoạn, các cuộc gặp tiếp theo sẽ được tổ chức thường xuyên và mỗi lần đều đạt được một số kết quả nhất định. Quan chức này cho biết trao đổi tù binh và ngừng bắn trong từng lĩnh vực, trong đó có cơ sở hạ tầng năng lượng, là những ưu tiên hàng đầu.
Thách thức
Ngay cả khi các cuộc đàm phán được nối lại như dự kiến, các bên vẫn phải đối mặt với những bất đồng từng khiến các cuộc thương lượng trước đây đình trệ, đặc biệt là vấn đề Donbass và các thỏa thuận an ninh đi kèm với việc chấm dứt chiến tranh, theo Tim Zadorozhnyy, nhà phân tích của Kyiv Independent.
"Vùng Donbass, khu vực gồm hai tỉnh Donetsk và Lugansk có vị trí chiến lược ở miền đông Ukraine, vẫn là trọng tâm của các cuộc đàm phán", Zadorozhnyy nhận định.
Điện Kremlin nhiều lần bác bỏ lệnh ngừng bắn và yêu cầu Ukraine rút quân khỏi những khu vực còn lại ở Donbass mà họ đang kiểm soát. Ngược lại, Ukraine đã kêu gọi thực thi một lệnh ngừng bắn theo hình thức "đóng băng" tiền tuyến hiện tại, đồng nghĩa họ vẫn giữ được "vành đai pháo đài" gồm loạt thành phố chiến lược ở phía tây tỉnh Donetsk.
Trong các cuộc đàm phán trước đây, phía Mỹ từng đề xuất thiết lập vùng phi quân sự tại Donbass. Tuy nhiên, Nga và Ukraine sau đó chưa tìm thấy tiếng nói chung về đề xuất này.
Tổng thống Zelensky cho biết các đặc phái viên Mỹ một lần nữa nêu vấn đề Donbass trong các cuộc thảo luận với nhóm đàm phán Ukraine và Nga. Moskva vẫn không từ bỏ yêu cầu về lãnh thổ ở Donetsk trong điều kiện tổng thể để chấm dứt chiến tranh.
"Nga gắn vấn đề lãnh thổ với việc chấm dứt chiến tranh, các bảo đảm an ninh và những hình thức có thể áp dụng cho các bảo đảm này", ông Zelensky nói.
Ông Zelensky cho biết thay vì rút quân khỏi các thành phố pháo đài ở Donetsk, Ukraine sẵn sàng thảo luận phương án lập vùng đệm hoặc vùng phi quân sự ở hai bên chiến tuyến như một giải pháp thỏa hiệp.
Tuy nhiên, Zadorozhnyy cho rằng do bất đồng về quyền kiểm soát lãnh thổ chưa được giải quyết, cuộc gặp ba bên ở Abu Dhabi nhiều khả năng chỉ tập trung vào thống nhất các biện pháp hạ nhiệt xung đột, thay vì lệnh ngừng bắn.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Ryabkov lưu ý "còn quá sớm" để đưa ra nhận định về kết quả đàm phán tại Abu Dhabi. "Chúng tôi hiện tại mới ở giai đoạn chuẩn bị cho việc đó", ông nói.
