Video: Nhiều hạng mục công trình thủy lợi bara Đò Điệm xuống cấp, không đảm bảo việc vận hành tiêu thoát.
Công trình thủy lợi bara Đò Điệm nằm giáp ranh giữa xã Thạch Mỹ (Lộc Hà) và xã Thạch Sơn (Thạch Hà) do Bộ NN&PTNT làm chủ đầu tư, được khởi công xây dựng vào tháng 12/2000, đến quý I/2008 hoàn thành, bàn giao cho Công ty TNHH MTV Thủy lợi Bắc Hà Tĩnh quản lý, vận hành.
Công trình thủy lợi bara Đò Điệm gồm 21 nhịp với tổng chiều dài 266 m, rộng 7 m với 12 cửa van tự động, 4 cửa van khung, 2 âu thuyền trọng tải 200 tấn.
Theo thiết kế, bara Đò Điệm có 16 khoang cống, trong đó 4 khoang là cửa van cung (mỗi cửa rộng 16m) được bố trí nằm 2 bên (các khoang: số 1, 2, 15, 16) và 12 khoang là cửa van tự động (mỗi cửa rộng 8m), bố trí ở giữa (các khoang từ số 3 tới số 14); cao trình đáy cống - 3,5m; âu thuyền rộng 8m nằm về phía hữu của công trình.
Kể từ khi được đưa vào sử dụng, bara Đò Điệm đã phát huy hiệu quả tốt việc ngăn mặn giữ ngọt cho sông Nghèn, tạo nguồn nước tưới tiêu cho hơn 10.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, cung cấp nước sinh hoạt cho hàng nghìn hộ dân cũng như tiêu thoát lũ thuộc các huyện: Can Lộc, Lộc Hà và một số xã phía Bắc huyện Thạch Hà.
Bara Đò Điệm đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết tiêu thoát vào mùa mưa lũ.
Tuy nhiên, hiện nay, việc vận hành công trình thủy lợi bara Đò Điệm, đặc biệt việc tiêu thoát lũ, đang gặp không ít khó khăn do các khoang cống và hệ thống thủy lực xuống cấp và xuất hiện một số hư hỏng.
Ông Nguyễn Viết Tú – Trạm trưởng Trạm tạo nguồn sông Nghèn (Công ty TNHH MTV Thủy lợi Bắc Hà Tĩnh) cho hay: Tính tới nay, bara Đò Điệm đã được đưa vào sử dụng 14 năm, lại ở trong môi trường nước mặn nên 16 khoang cống, kể cả cửa van cung và cửa van tự động, đều đã bị hoen gỉ khá nghiêm trọng, nhất là phần khoang cống nằm dưới nước. Một số vị trí liên kết hàn ở các cửa van cũng bị gỉ sét, có dấu hiệu bị nứt.
Việc vận hành cửa van cung mất nhiều thời gian do hệ thống xi lanh thủy lực xuống cấp.
Do bị hoen gỉ nên các khoang cống rất dễ gặp sự cố trong lúc vận hành. Điều này đã được minh chứng vào giữa tháng 6 năm 2021, trong quá trình vận hành để tiêu thoát lũ do ảnh hưởng của cơn bão số 2, cánh cống cửa van tự động số 13 ở bara Đò Điệm đã xảy ra sự cố khi bị bung ra khỏi khung cửa, không thể đóng được.
Khi sự cố xảy ra, tổ quản lý, vận hành đã kịp thời cho thả các tấm phai sửa chữa (có tác dụng như 1 cánh cửa dự phòng) để ngăn không cho nước mặn lên phía thượng lưu bara Đò Điệm. UBND tỉnh sau đó đã trích 1,2 tỷ đồng từ quỹ phòng chống thiên tai để khắc phục, sửa chữa cửa van ở khoang cống số 13.
Các cánh cửa van ở bara Đò Điệm thường xuyên ngâm trong môi trường nước mặn nên dẫn tới hoen gỉ, hư hỏng.
Bên cạnh đó, hệ thống xi lanh thủy lực dùng để vận hành 4 cửa van cung bara Đò Điệm cũng đã bị xuống cấp khi chất lượng xi lanh và dầu bơm thủy lực ngày càng kém, bị rò rỉ trong lúc vận hành. Điều này khiến cho thời gian nâng lên hạ xuống các cửa van cung kéo dài thêm.
“Thời gian trước, chúng tôi chỉ mất khoảng 10 phút là có thể nâng lên hạ xuống cửa van cung nhưng nay thì phải mất từ 15 - 20 phút mới hoàn thành. Thời gian vận hành kéo dài dẫn tới việc tiêu thoát lũ, nhất là lúc cấp bách sẽ bị ảnh hưởng”, ông Nguyễn Viết Tú cho hay.
Các hạng mục ở bara Đò Điệm xuống cấp, ảnh hưởng tới vận hành công trình.
Được biết, công suất tiêu thoát lũ tối đa của bara Đò Điệm khi mở tất cả 16 cửa van là 1.800 m3/giây, tuy nhiên, do các khoang cống bị gỉ sét cũng như hệ thống thủy lực xuống cấp và tấm phai dự phòng chỉ đủ khắc phục sự cố của 1 khoang cống nên thay vì vận hành đồng loạt nhiều cửa van thì Công ty TNHH MTV Thủy lợi Bắc Hà Tĩnh chỉ có thể mở 1 ngày 1 cửa van.
Tình trạng các cửa van bị gỉ sét, ăn mòn.
“Trường hợp nếu có mưa lớn kéo dài, nước lũ lên nhanh thì việc mở như vậy (1 ngày 1 cửa van) dẫn tới việc tiêu thoát không được như kỳ vọng, tuy nhiên, nếu mở đồng loạt mà xảy ra sự cố từ 2 cửa van trở lên thì việc khắc phục gần như không thể thực hiện, nước mặn sẽ tràn lên phía thượng lưu bara Đò Điệm dẫn tới hệ quả nghiêm trọng hơn”, Trạm trưởng Trạm tạo nguồn sông Nghèn ông Nguyễn Viết Tú cho biết.
Ngoài ra, phần cầu phục vụ công tác vận hành, quản lý bara Đò Điệm cũng xuống cấp, gỉ sét, gây khó khăn, nguy hiểm cho tổ quản lý trong trường hợp cần kiểm tra hoạt động công trình.
Cần sớm có biện pháp sửa chữa, thay thế các hạng mục hư hỏng, xuống cấp nhằm đảm bảo an toàn cho bara Đò Điệm.
Ông Nguyễn Văn Thắng - Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Bắc Hà Tĩnh thông tin, mỗi năm, đơn vị cũng trích kinh phí từ nguồn thủy lợi phí để tiến hành khắc phục, sửa chữa các hạng mục ở bara Đò Điệm.
Tuy nhiên, do nguồn kinh phí hạn chế trong khi các hư hỏng, xuống cấp của công trình thủy lợi này khá nghiêm trọng nên để khắc phục hoàn toàn thì cần số tiền lớn, vượt quá khả năng của đơn vị.
Do các hạng mục xuống cấp, bara Đò Điệm khó đảm bảo an toàn khi tiêu thoát trong mùa mưa lũ.
Trao đổi về vấn đề này, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Nguyễn Bá Đức xác nhận, hiện nay, nhiều hạng mục của bara Đò Điệm đã xuống cấp nghiêm trọng, như: phần cơ khí cửa van cung, cửa van tự động, cửa âu thuyền đã bị nước mặn xâm thực, ăn mòn, dẫn tới mọt, gỉ, thậm chí một số vị trí đã bị thủng hoàn toàn; hệ thống xi lanh thủy lực xuống cấp, không đủ độ tin cậy để vận hành các cửa van, nguy cơ xảy ra sự cố rất cao, nhất là điều tiết tiêu thoát về mùa mưa lũ.
Sở NN&PTNT hiện đã có báo cáo UBND tỉnh về tình trạng hiện tại của bara Đò Điệm và đề xuất các phương án khắc phục cũng như sớm bố trí kinh phí để sửa chữa, thay thế các hạng mục hư hỏng, xuống cấp, đảm bảo an toàn tuyệt đối khi vận hành công trình khi mùa mưa bão đang cận kề.
