Ông bà chăm cháu – sẻ chia hay trách nhiệm mặc định?

(Baohatinh.vn) - Ông bà chăm cháu là thực tế ở nhiều gia đình Hà Tĩnh, mang theo sẻ chia và gắn kết. Nhưng khi trở thành trách nhiệm mặc định, áp lực và khoảng lặng giữa các thế hệ cũng xuất hiện.

Một ngày của bà Dương Thị Trình, ở thôn Tây Thành, xã Cẩm Bình, tỉnh Hà Tĩnh từ lâu đã gắn với giờ giấc của cháu. Sáng dậy sớm chuẩn bị thức ăn, đưa cháu đi học; trưa đón về, chiều lại trông nom để bố mẹ cháu yên tâm đi làm. Có những hôm cháu ốm, gần như cả ngày bà chỉ quanh quẩn bên cháu.

Bà Trình chia sẻ: “Mệt thì cũng có, nhưng thương con thương cháu nên tôi cố. Nhiều lúc cũng muốn đi đâu đó với bạn bè hay nghỉ ngơi một chút, nhưng rồi lại nghĩ các con bận, không có mình thì chúng nó cũng khó xoay xở. Với tôi, chăm cháu trước hết vẫn là tình thương, là niềm vui được gần gũi con cháu và cũng là cách san sẻ những vất vả với các con".

bqbht_br_web-podcast-cms-bht-70.png
Ông, bà Dương Thị Trình chăm cháu trong bữa cơm gia đình.

Câu chuyện của bà Trình cũng là thực tế trong không ít gia đình hiện nay. Khi cả bố và mẹ đều đi làm, giờ tan ca thường muộn hơn giờ con tan học; những hôm trẻ ốm, trường nghỉ hay bố mẹ có công việc đột xuất, ông bà thường là người được nhờ đến đầu tiên.

Chị Nguyễn Thị Trang, ở thôn Bình Tiến, xã Cẩm Bình, tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Hai vợ chồng tôi đều đi làm cả ngày. Ông bà giúp đón con, cho ăn, có hôm cháu ốm còn chăm cả ngày. Nếu không có ông bà thì chúng tôi thực sự rất khó xoay xở. Có thể phải thuê người hoặc một trong hai người phải giảm bớt công việc”.

Sự hỗ trợ của ông bà là cần thiết với nhiều gia đình trẻ. Tuy nhiên, câu chuyện bắt đầu khác đi khi việc “trông cháu giúp con” không còn là một vài buổi hay những lúc cần thiết, mà kéo dài từ ngày này qua ngày khác, từ vài tháng thành vài năm.

Nhiều năm nay, thời gian trong ngày của ông Nguyễn Trí Hồng, ở thôn Nam Long, xã Thạch Hà, gần như được sắp xếp theo thời khóa biểu của cháu: đưa đón, lo ăn ngủ, trông nom đến khi bố mẹ trở về. Ông Hồng chia sẻ: “Có hôm bạn bè rủ đi chơi hoặc có việc riêng nhưng mình vẫn phải ưu tiên cháu. Con cái đi làm rồi, nếu mình không trông thì chúng nó cũng không biết gửi đâu. Nói là mệt thì cũng mệt, nhưng ông bà nào chẳng thương cháu”.

bqbht_br_web-podcast-cms-bht-75.png
Ông Nguyễn Trí Hồng dành thời gian vui chơi, chăm sóc các cháu.

Việc chăm cháu có thể bắt đầu từ vài ngày hỗ trợ nhưng kéo dài thành nhiều tháng, nhiều năm. Với không ít người cao tuổi, nghỉ hưu chưa hẳn là có thêm thời gian cho bản thân, mà lại bước vào một “lịch trình” mới. Dù phần lớn ông bà sẵn lòng vì thương con, thương cháu, việc chăm sóc kéo dài vẫn có thể khiến họ mệt mỏi và phải gác lại những dự định riêng.

Người cao tuổi vẫn có nhu cầu nghỉ ngơi, tập thể dục, gặp gỡ bạn bè, tham gia các câu lạc bộ giải trí, chăm sóc sức khỏe hay đơn giản là được chủ động thời gian. Vì vậy, điều quan trọng là việc chăm cháu cần dựa trên sự tự nguyện, phù hợp với sức khỏe và quỹ thời gian của ông bà.

Bên cạnh đó, khi hai thế hệ cùng nuôi dạy trẻ, khác biệt quan điểm là điều khó tránh. Ông bà thường dựa vào kinh nghiệm, trong khi cha mẹ trẻ tiếp cận nhiều phương pháp mới. Từ ăn uống đến rèn dạy đều có những khác biệt dẫn đến bất đồng nếu thiếu sự trao đổi và thống nhất.

bqbht_br_web-podcast-cms-bht-76.png
Khi các thế hệ có sự trao đổi, thống nhất thì việc chăm sóc, dạy dỗ con cháu trong gia đình mới hiệu quả.

Đây cũng là điều khiến không ít gia đình rơi vào tình huống khó xử.

Ông Đoàn Ngọc Tiến, Chủ tịch Hội Người cao tuổi phường Thành Sen chia sẻ: “Bây giờ nuôi dạy trẻ khác ngày xưa nhiều lắm. Các con có phương pháp của các con, còn mình thì quen với cách của ngày trước. Có lúc cũng thấy khó, thương cháu nên người già cũng phải chia sẻ, lắng nghe, để hiểu các con và chăm sóc cháu tốt hơn".

Dù ông bà dành nhiều thời gian đến đâu, trách nhiệm chính trong việc nuôi dưỡng, giáo dục con vẫn thuộc về cha mẹ. Ông bà là người hỗ trợ chứ không nên trở thành người thay thế hoàn toàn vai trò của bố mẹ.

Tiến sĩ Lê Thị Bích Ngọc, giảng viên bộ môn Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Hà Tĩnh cho rằng: “Nếu ông bà vui vẻ, sức khỏe phù hợp và các thành viên cùng chia sẻ thì việc chăm cháu có thể tăng sự gắn kết trong gia đình. Ngược lại, nếu người cao tuổi cảm thấy buộc phải đảm nhận phần lớn trách nhiệm, không còn thời gian cho bản thân hoặc sức khỏe bị ảnh hưởng thì việc phân công trong gia đình cần được điều chỉnh. Điều quan trọng không nằm ở số giờ ông bà chăm cháu, mà ở việc đó có phải là lựa chọn tự nguyện hay không”.

bqbht_br_web-podcast-cms-bht-77.png
Việc đưa đón cháu sau giờ học, san sẻ việc chăm sóc cùng con cái là thực tế khá phổ biến ở Hà Tĩnh hiện nay.

Bởi vậy, vấn đề không nằm ở câu hỏi ông bà có nên chăm cháu hay không. Điều cần phân biệt là giữa “muốn giúp” và “phải giúp”, giữa một sự hỗ trợ xuất phát từ tình thương và một nghĩa vụ được mặc nhiên đặt lên vai người cao tuổi.

Ông bà cần được nghỉ khi mệt, được nói “không” khi sức khỏe không cho phép và được dành thời gian cho những nhu cầu của riêng mình. Về phía con cái, sự giúp đỡ của bố mẹ cần được nhìn nhận như một sự sẻ chia đáng trân trọng, thay vì điều hiển nhiên phải có.

Nhờ ông bà chăm nom, nhiều bố mẹ trẻ có thêm thời gian và sự yên tâm cho công việc. Nhờ những năm tháng cùng ăn, cùng chơi và lớn lên bên ông bà, trẻ cũng có thêm một mối gắn kết tình cảm mà khó có dịch vụ chăm sóc nào thay thế.

bqbht_br_web-podcast-cms-bht-72.png
bqbht_br_web-podcast-cms-bht-73.png
Người cao tuổi tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, nâng cao sức khỏe và đời sống tinh thần.

Nhưng tuổi già cũng cần được nghỉ ngơi, được lựa chọn và có một đời sống riêng. Trong một gia đình nhiều thế hệ, tình thương không nên được đo bằng việc ai hy sinh nhiều hơn, mà bằng cách mỗi thành viên biết nhìn thấy, chia sẻ và tôn trọng nhu cầu của nhau.

Khi việc chăm cháu bắt đầu từ sự tự nguyện, phù hợp với sức khỏe và được đáp lại bằng sự thấu hiểu, đó vẫn sẽ là niềm vui của tuổi già, là sợi dây gắn kết các thế hệ, thay vì trở thành một trách nhiệm mặc nhiên đặt lên vai ông bà.

Đọc thêm

Chuyện những lao động trở về quê hương làm việc

Chuyện những lao động trở về quê hương làm việc

Sự phát triển của các khu kinh tế, khu công nghiệp cùng làn sóng đầu tư vào Hà Tĩnh đang mở ra nhiều cơ hội việc làm, thu hút ngày càng nhiều lao động từng làm việc ở các tỉnh, thành phố lớn trở về tìm kiếm cơ hội lập nghiệp, ổn định cuộc sống.
Nối dài truyền thống tôn sư trọng đạo

Nối dài truyền thống tôn sư trọng đạo

Gắn với truyền thống hiếu học, đạo lý tôn sư trọng đạo đã trở thành nét đẹp văn hóa trong đời sống người Hà Tĩnh. Qua bao thế hệ, đạo lý ấy vẫn được gìn giữ, bồi đắp bằng lòng biết ơn người thầy, ý thức coi trọng tri thức và tinh thần rèn luyện, trưởng thành của mỗi thế hệ.
Nơi bàn tay thầy chạm vào ký ức

Nơi bàn tay thầy chạm vào ký ức

Có những chuyện xảy ra từ thời đi học, tưởng đã quên từ lâu. Vậy mà, chỉ cần một lần gặp lại thầy, một câu chuyện cũ được nhắc đến, tất cả bỗng hiện về rõ ràng, như thể mới hôm qua.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Ở mỗi thời kỳ, người thầy luôn giữ vai trò đặc biệt trong trao truyền tri thức, bồi đắp nhân cách và khơi dậy khát vọng cho học trò. Trước những yêu cầu đổi mới giáo dục, sứ mệnh ấy còn đòi hỏi bản lĩnh thích ứng, tinh thần học hỏi và sáng tạo. Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, PV Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh có cuộc trao đổi với ông Bùi Nhân Sâm - Giám đốc Sở GD&ĐT để nhìn lại những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời làm rõ những yêu cầu và định hướng phát huy vai trò người thầy trong giai đoạn mới.
Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Không chỉ hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở để người nghèo có nơi an cư, xã Đức Thịnh còn chú trọng trao sinh kế, tạo điều kiện để các hộ có việc làm, nguồn thu nhập, từng bước vươn lên ổn định cuộc sống.
Lời tri ân từ trái tim

Lời tri ân từ trái tim

Tôn sư trọng đạo là truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, ngày nay, nhiều trường học ở Hà Tĩnh đã có những cách làm sáng tạo để lan tỏa và tiếp nối giá trị tốt đẹp ấy.
Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Thực hiện chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu, ngành Y tế Hà Tĩnh đã đạt tỷ lệ cập nhật, chuẩn hóa từ 97% trở lên, có những dữ liệu đạt 100%, tạo nền tảng quan trọng cho quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân trên môi trường số.
Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Sáng 18/11, nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí Thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã đến chúc mừng Sở GD&ĐT. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh và một số ngành, đơn vị.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tin tưởng tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đại học Hà Tĩnh tiếp tục phát huy thành quả mà các thế hệ đi trước đã xây dựng, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.
Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Sinh viên cần việc làm để có thêm thu nhập, tích lũy kỹ năng; các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần nhân lực để đáp ứng nhu cầu lao động theo giờ, theo ca. Cung và cầu cùng hiện hữu, nhưng việc kết nối vẫn chủ yếu diễn ra tự phát. Đằng sau những rủi ro của câu chuyện sinh viên làm thêm phải chăng là một phân khúc thị trường lao động tiềm năng còn bỏ ngỏ?
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!