Hơn 1.300 doanh nghiệp hoạt động tại Khu kinh tế Vũng Áng, nhưng mới chỉ có 1 đảng bộ, 10 chi bộ, chủ yếu trong doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa; còn các doanh nghiệp tư nhân, FDI rất ít chi bộ. Có đảng viên nhưng chưa có tổ chức đảng trong doanh nghiệp nên vai trò hạt nhân và công tác phát triển Đảng tại đây gặp khó khăn dù lực lượng lao động rất đông đảo.
Công ty TNHH Tiếp vận SAS (phường Hoành Sơn) hoạt động trong lĩnh vực vận tải, logistics với gần 50 lao động, trong đó có 5 đảng viên làm việc lâu năm. Thế nhưng, 16 năm hoạt động, công ty vẫn “trống” tổ chức đảng. Bà Phạm Thị Trang, Bộ phận Hành chính - nhân sự của công ty lý giải: “Doanh nghiệp (DN) ưu tiên SXKD. Nếu thành lập tổ chức đảng, chúng tôi phải dành thời gian cho công tác Đảng, xử lý thủ tục, hồ sơ, cần có người chuyên trách… Trong khi đó, chúng tôi chưa thấy có sự ưu tiên rõ ràng nào đối với DN có tổ chức đảng so với DN chưa có tổ chức đảng”.
Người đứng đầu Công ty TNHH Thương mại, dịch vụ và công nghệ Á Âu (phường Vũng Áng) từng nghĩ đến việc phát triển đảng viên và thành lập tổ chức đảng, song đến nay chưa thể thực hiện. “Trong công ty chỉ có tôi là đảng viên nên không thể thành lập được chi bộ. Người lao động (NLĐ) hầu hết chưa chú trọng phấn đấu vào Đảng. Trong khi đó, DN đang tập trung ưu tiên SXKD nên chưa dành nhiều thời gian cho công tác này”, ông Lê Văn Đức - Giám đốc công ty chia sẻ.
TRƯỚC “SỨC ÉP” THỊ TRƯỜNG, DOANH NGHIỆP THƯỜNG ƯU TIÊN NGUỒN LỰC SẢN XUẤT KINH DOANH; MỘT SỐ CHỦ DOANH NGHIỆP CHƯA THẤY RÕ VAI TRÒ, LỢI ÍCH CỦA TỔ CHỨC ĐẢNG VỚI SỰ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP; CÒN E NGẠI THỦ TỤC, NHÂN LỰC VÀ THỜI GIAN DÀNH CHO CÔNG TÁC ĐẢNG.
Thực tế tại các DN ở KKT Vũng Áng cho thấy, việc phát triển tổ chức đảng gặp không ít trở ngại. Trước “sức ép” thị trường, DN thường ưu tiên nguồn lực SXKD; một số chủ DN chưa thấy rõ vai trò, lợi ích của tổ chức đảng với sự phát triển DN; còn e ngại thủ tục, nhân lực và thời gian dành cho công tác Đảng. Với DN quy mô nhỏ, lao động ít và thường xuyên biến động, việc tạo nguồn, kết nạp đảng viên càng khó. Trong khi đó, một bộ phận NLĐ chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của tổ chức đảng, chưa có động lực phấn đấu vào Đảng. Ngoài ra, công tác tuyên truyền, vận động, định hướng tạo nguồn của cấp ủy một số nơi chưa theo kịp yêu cầu thực tế, nhất là trong bối cảnh tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi… Những “nút thắt” này đang ảnh hưởng đến việc phát triển đảng viên, thành lập tổ chức đảng trong DN.
Tại KKT Vũng Áng, ở những DN chưa có tổ chức đảng, đảng viên chủ yếu sinh hoạt tại chi bộ nơi cư trú. Cách làm này bảo đảm quyền lợi của đảng viên song khi đặt vào nhịp sản xuất công nghiệp (với đặc thù ca kíp, làm việc ngoài giờ…) thì việc cân bằng giữa công việc và sinh hoạt Đảng là bài toán không dễ.
Hằng tháng, anh Lê Văn Thanh (trú phường Hoành Sơn, công nhân một DN FDI) phải tính toán lịch làm việc để tham gia sinh hoạt chi bộ tại nơi cư trú. Là đảng viên dự bị, anh xác định tham gia sinh hoạt chi bộ là trách nhiệm nhưng để bố trí được thời gian, anh phải tìm đủ cách. “Giờ giấc làm việc thiếu ổn định, hằng tháng tôi phải nhờ đồng nghiệp đổi ca để sinh hoạt chi bộ. Có khi tôi phải nhờ đến nhiều người mới sắp xếp được” - anh Thanh chia sẻ.
Với đảng viên cư trú ngoài địa bàn KKT Vũng Áng, khó khăn còn rõ hơn. Chi bộ quy định sinh hoạt ngày 3 hằng tháng nên cứ gần đến hẹn là anh Dương Văn Bá (trú phường Hà Huy Tập, nhân viên Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh) phải xoay xở công việc, thời gian di chuyển. “Có khi tôi đã xin được nghỉ làm nhưng vì khoảng cách xa, để có mặt đúng giờ vẫn khá vất vả. Những lúc không thể sắp xếp, tôi phải xin chi bộ tạo điều kiện vắng sinh hoạt. Song, tôi lo lắng vì không chấp hành đầy đủ quy định của người đảng viên. Những nội dung sinh hoạt, chủ trương của Đảng có lúc không được lĩnh hội kịp thời” - anh Bá ái ngại.
Câu chuyện làm một nơi, sinh hoạt Đảng một nơi cũng tạo áp lực với đảng viên ngoại tỉnh. Anh Nguyễn Tiến Lợi (quê Quảng Trị), đang làm việc tại Xí nghiệp May 10 Hà Tĩnh nhưng sinh hoạt Đảng tại Xí nghiệp May Hà Quảng (Quảng Trị). Chi bộ tạo điều kiện sinh hoạt ngày cuối tuần, song không phải lúc nào anh cũng sắp xếp được thời gian. Anh Lợi tâm sự: “Hằng tháng, tôi luôn cố gắng sắp xếp công việc để sinh hoạt chi bộ. Nhưng khi công ty tăng ca hoặc có việc đột xuất thì rất khó, không phải lúc nào cũng xin nghỉ được”.
Với đảng viên xa quê, DN chưa có tổ chức đảng, sinh hoạt ghép là giải pháp duy trì nền nếp. Nhưng, khi tổ chức thay đổi, giải pháp tình thế ấy lại gây không ít xáo trộn. Từ 1/7/2026, Chi bộ Công đoàn KKT Vũng Áng giải thể, đảng viên Nguyễn Trọng Giáp (Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh) chuyển sang sinh hoạt ghép tại Chi bộ Trung tâm Xúc tiến đầu tư và cung ứng dịch vụ (Đảng bộ Ban Quản lý KKT tỉnh). Mỗi lần chuyển nơi sinh hoạt không chỉ là câu chuyện thủ tục, mà thêm một lần anh xoay xở giữa ca kíp sản xuất và lịch sinh hoạt chi bộ. “Khi họp chi bộ, học nghị quyết, tôi phải xin nghỉ làm nên không được chấm công. Nghỉ nhiều không chỉ ảnh hưởng công việc, thành tích phấn đấu mà còn giảm lương, thưởng. Trước đây, làm ở Đồng Nai, tôi sinh hoạt ngay trong tổ chức đảng của DN FDI. Tôi mong các DN tư nhân, DN FDI ở KKT Vũng Áng sớm thành lập tổ chức đảng, giúp đảng viên có môi trường phấn đấu, đóng góp nhiều hơn cho tập thể” - đảng viên Nguyễn Trọng Giáp bày tỏ.
Hiện có hơn 1.000 đảng viên đang làm việc ở KKT Vũng Áng nhưng đa phần sinh hoạt tại chi bộ nơi cư trú. Không có tổ chức đảng tại nơi làm việc, vai trò người đảng viên khó có điều kiện phát huy đầy đủ. Là kỹ sư, quản lý phân xưởng, công nhân kỹ thuật, tổ trưởng sản xuất…, họ vừa hiểu hoạt động DN, vừa có khả năng tạo ảnh hưởng tích cực tới đồng nghiệp. Nếu được quy tụ và phát huy đúng cách, họ sẽ trở thành những “hạt nhân” nêu gương trong DN, đi đầu trong sáng kiến kỹ thuật, lan tỏa ý thức kỷ luật, tham gia tháo gỡ vấn đề phát sinh từ thực tiễn sản xuất. Từ vai trò của từng cá nhân, tổ chức đảng sẽ tạo ra sức mạnh tập thể, biến tinh thần tiên phong của đảng viên thành giá trị cụ thể cho DN. Từ đó, góp phần quan trọng trong công tác phát triển đảng viên, nhất là tại DN có nhiều lao động.
Ông Trịnh Quốc Vinh - Bí thư Chi bộ Kỳ Phương (Đảng bộ phường Hoành Sơn) phân tích: “Chi bộ nơi cư trú chủ yếu nắm tình hình địa bàn dân cư, trong khi đảng viên làm việc trong DN đối diện những vấn đề như: sản xuất, công nghệ, năng suất, an toàn lao động, kỷ luật lao động, quan hệ giữa NLĐ và DN... Do vậy, nội dung sinh hoạt chi bộ không gắn trực tiếp với công việc chuyên môn, đảng viên thiếu môi trường trao đổi những vấn đề phát sinh tại nơi làm việc. Thậm chí, khi nơi làm việc và nơi sinh hoạt Đảng bị tách rời sẽ không tránh khỏi việc có thời điểm đánh giá đảng viên chưa bao quát hết. Những khó khăn này tác động đến công tác kết nạp đảng viên, nhất là với những quần chúng đang phấn đấu vào làm việc tại DN”.
Mỗi đợt ra quân cải tạo cảnh quan TDP Thượng Phong (phường Vũng Áng), ông Nguyễn Xuân Sựu - Bí thư Chi bộ lại trăn trở việc huy động đảng viên. Chi bộ có 44 đảng viên, nhưng lực lượng tham gia chủ yếu là cán bộ hưu trí, đảng viên ở nhà, còn đảng viên làm việc tại DN khó thu xếp để tham gia. Ông Sựu thông tin: “Đảng viên trong DN sinh hoạt tại chi bộ khó tham gia phong trào địa phương do thời gian làm việc không cố định, tăng ca… Thực tế này còn phát sinh những mặt trái khác, trong đó có đảng viên tìm cách “né” quy định bằng việc nghỉ sinh hoạt chi bộ không quá 3 lần liên tiếp. Thậm chí, một đảng viên sau khi hết thời gian dự bị không làm thủ tục chuyển Đảng chính thức rồi lặng lẽ ra khỏi Đảng; một trường hợp khác cũng tự nguyện xin ra khỏi Đảng dù chi ủy đã rất cố gắng vận động”.
Những khó khăn trong sinh hoạt khiến Chi bộ Thượng Phong đối diện thách thức trong tạo nguồn kết nạp Đảng. Năm 2026, chi bộ được giao kết nạp 1 đảng viên nhưng hiện chưa hoàn thành, trong khi nguồn lao động của TDP đang làm việc tại KKT Vũng Áng có hơn 1.000 người. Đây là thực trạng chung của nhiều chi bộ ở phường Vũng Áng.
Ông Trần Xuân Phượng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Vũng Áng cho biết: “Hiện có 106 đảng viên trong DN sinh hoạt tại các chi bộ trên địa bàn. Thời gian qua, dù địa phương triển khai nhiều giải pháp tạo nguồn, nhưng công tác phát triển Đảng chủ yếu tập trung ở trường học, cơ quan; khu vực DN và địa bàn dân cư rất khó. Phường hiện có 22 chi bộ, trong đó có 1 chi bộ DN, 8 chi bộ TDP. Năm nay, Đảng ủy giao 9 chi bộ này mỗi chi bộ kết nạp ít nhất 1 đảng viên, song chưa đơn vị nào hoàn thành chỉ tiêu".
Còn bà Trần Thị Hoài - Trưởng ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy phường Hải Ninh cho hay: “Việc phát triển Đảng từ lực lượng lao động tại DN rất khó. Năm nay, Đảng bộ kết nạp 20 đảng viên mới, song chỉ 1 người làm việc trong DN. Nghịch lý là lực lượng lao động trong các nhà máy ngày càng đông, nhưng nguồn phát triển Đảng từ khu vực này lại khó. Trong khi, đây là lực lượng trẻ, có trình độ, được rèn luyện trong môi trường sản xuất hiện đại, là nguồn nhân lực nhiều tiềm năng để phát hiện, bồi dưỡng và tạo nguồn phát triển Đảng”.
Nếu ở khu dân cư, sự “lệch pha” giữa nơi làm việc và nơi sinh hoạt Đảng khiến đảng viên khó gắn bó với hoạt động địa phương, thì trong những DN chưa có tổ chức đảng, một “khoảng trống” khác lại xuất hiện. Một nhà máy có thể tập trung hàng trăm, hàng nghìn lao động, trong đó có những đảng viên đang giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn, nhưng một tổ chức có vai trò tập hợp, kết nối và phát huy nguồn lực ấy lại chưa hiện diện. Đảng viên vẫn gương mẫu trong công việc, nhưng sức lan tỏa có thể ở phạm vi hẹp. Cùng đó, DN cũng có nguy cơ bỏ lỡ nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm, trách nhiệm và tiềm năng cán bộ kế cận. Bởi tổ chức đảng trong DN không chỉ là nơi quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên, mà còn trở thành “điểm kết nối” để xây dựng văn hóa DN và tạo nguồn phát triển lâu dài.
VIỆC XÂY DỰNG TỔ CHỨC ĐẢNG TRONG DN KHÔNG CHỈ MANG Ý NGHĨA VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG, MÀ CÒN LÀ “KÊNH” KẾT NỐI, PHÒNG NGỪA TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC VÀ XỬ LÝ TỪ SỚM NHỮNG VẤN ĐỀ NẢY SINH TRONG THỰC TIỄN SẢN XUẤT.
Ở quy mô lớn hơn, sự thiếu vắng tổ chức đảng trong DN không chỉ là câu chuyện của từng đảng viên, mà còn đặt cấp ủy Ban Quản lý KKT tỉnh trước một bài toán không dễ: làm thế nào để chủ trương đến được nhà máy và tiếng nói từ nhà máy trở lại với cấp ủy? Theo ông Trần Đình Nghị - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Trưởng ban Quản lý KKT tỉnh: Với DN ngoài khu vực Nhà nước, nhất là DN FDI, khi chưa có tổ chức đảng, cấp ủy thiếu “cánh tay nối dài” để đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến DN và NLĐ. Tại KKT Vũng Áng, nơi hàng vạn lao động làm việc theo ca, tâm tư, nguyện vọng và quan hệ lao động có thể thay đổi rất nhanh. Việc xây dựng tổ chức đảng trong DN không chỉ mang ý nghĩa về công tác xây dựng Đảng, mà còn là “kênh” kết nối, phòng ngừa tác động tiêu cực và xử lý từ sớm những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn sản xuất.
Đồng chí Nguyễn Như Dũng - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Tỉnh ủy cho rằng: “Do đặc thù công việc, đảng viên làm việc tại DN khó bố trí thời gian tham gia đầy đủ các kỳ sinh hoạt chi bộ. Điều này, ở một góc độ nhất định, đảng viên không được tiếp thu đầy đủ, kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; nhất là trong giai đoạn hiện nay, Trung ương và tỉnh ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, quy định mới. Bên cạnh đó, đảng viên khó thực hiện đầy đủ trách nhiệm tham gia xây dựng tổ chức đảng, đóng góp ý kiến xây dựng chi bộ và thực hiện các nhiệm vụ chi bộ phân công. Về phía cấp ủy, chi bộ nơi đảng viên cư trú, việc quản lý, nắm bắt tư tưởng, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của đảng viên làm việc trong DN cũng gặp khó khăn. Trong khi đó, theo quy định của Ban Bí thư về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra đối với chất lượng sinh hoạt chi bộ ngày càng cao. Tuy nhiên, trên thực tế, việc bố trí thời gian sinh hoạt chi bộ phù hợp với nhóm đảng viên làm việc xa nơi cư trú là một vấn đề cần tiếp tục được quan tâm tháo gỡ”.
Không chỉ tạo những “khoảng trống” trong tập hợp, quản lý và phát huy vai trò đảng viên, việc thiếu tổ chức đảng trong DN còn tác động trực tiếp đến chất lượng, độ bao phủ, sức chiến đấu của tổ chức đảng. DN sản xuất quy mô lớn tập trung đông công nhân, lao động trẻ, cán bộ quản lý, kỹ sư và người có trình độ chuyên môn… là lực lượng giàu tiềm năng để tạo nguồn kết nạp Đảng. Nếu không tiếp cận được nguồn lực này, công tác phát triển đảng viên không chỉ khó về số lượng trước mắt mà còn đặt ra bài toán trẻ hóa đội ngũ về lâu dài. Nói cách khác, thiếu tổ chức đảng trong DN thì việc kết nạp đảng viên tại đây, tất yếu sẽ gặp khó.
Nhận diện khó khăn từ việc “trống” tổ chức đảng trong DN đặt ra vấn đề cần thành lập tổ chức đảng tại những nơi đủ điều kiện, nhất là với DN đã có nhiều đảng viên. Với DN chưa đủ điều kiện thành lập tổ chức đảng, cần cơ chế linh hoạt hơn để đảng viên vừa đảm bảo ca kíp sản xuất vừa giữ nền nếp sinh hoạt chi bộ. Những giải pháp này sẽ tác động quan trọng tới việc nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng, trong đó có việc phát triển đảng viên.
BÀI, ẢNH: THU PHƯƠNG - NGỌC LOAN - MẠNH HÀ
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
(còn nữa)
Phát triển đảng trong KKT Vũng Áng (bài 2): Vị thế của những “hạt giống đỏ”
