Sự thăng trầm của bát phở

Cái món “quà căn bản” này rõ là ra điều “con cái nhà”, tài năng đặc sắc đấy nhưng không phải ai cũng dùng và chiều được.

“Gu” phở dứt khoát thuộc về anh thị dân, bình dân nhưng sành mồm chứ chém to kho mặn thịt mỡ lùa cả cái là không thể nhìn nhận nhau rồi.

[…]

Vào một lúc nào đó, đã có người quản lý thành phố tính toán mỗi ngày tiêu thụ ngần này bát phở, tức thị phí phạm mấy trăm tấn lương thực. Cho nên phở tư dẹp lại, chỉ mậu dịch được bày bán thôi. Các bà các cô làm chức năng “người nội trợ, dâu thảo của xã hội” được độc quyền, trở thành đối tượng của một thành ngữ mới: “Đỏng đảnh như mậu dịch viên”.

Đông, chật và dở hình như là một đặc điểm của ăn uống quốc doanh. Thường bao nhiêu bát bán ra thì xé bấy nhiêu vé, tính ra ngần nấy tiền. Người bán lắm khi chỉ thu tiền mà “quên” giao vé, tất nhiên khách vẫn nhận đủ phần mình.

Cửa hàng nọ, để chống cái tệ này, có sáng kiến giao phở theo xèng. Trả tiền xong, khách cầm đồng xèng đã xâu vào dây thép, người nọ cắn đuôi người kia lừ lừ tiến cả chục mét.

Nét mặt nghiêm trọng không tưởng, buồn đái đến chết mà không thể bỏ hàng, vì nhầm xèng là mất suất rồi. Vào tới bếp, giao xèng, nhận bát phở (tất nhiên là đồng hạng, ai không ăn hành có thể bảo bớt), lễ mễ bưng ra và húp rồi ra về, kết thúc một nhã thú, một thứ giải trí Hà Nội.

Có lẽ là chứng kiến cái dây xèng bệ rạc này, trang lãng tử Nguyễn Tuân bật lên hu hu “Nước Nam không còn phở” để rồi bị mắng là “tiểu tư sản”. Bởi là không được công khai, lắm anh “thông cảm” được công an, quản lý thị trường để mở hàng phở chui.

[...]

Sự thăng trầm của bát phở

Sách A đây rồi Hà Nội 7 món. Nguồn: NXB Trẻ.

Khá nổi trong ít năm qua có Trí, Thìn, Tư Lùn, Bắc Hải và vài ba ông nữa. Chả đàn bà nào nấu phở ngon được. Trí, tức phở Huyền Trân, nay vẫn ở ngôi nhà cũ, tên phố đã đổi sang Bùi Thị Xuân, cùng với phở Hói Bà Triệu, phở Tráng Hàng Than đã vào văn Vũ Bằng (Miếng ngon Hà Nội), khá nhiều Việt kiều tầm tuổi ngoài năm chục còn nhớ đến.

Thìn bán ngay ở Bờ Hồ, chỗ tháp Bút đài Nghiên trông sang. Ngoài bánh dẻo, nước béo mà trong, ông có những câu pha trò bình dân khai vị cho khách, kiểu “Làm bát phở đẹp giai đi”, hay “Cường dương bổ thận đây”.

Ngô Văn Định người ngắn một mẩu nên lấy tên chiêu khách là “Tư lùn”. Bí quyết nấu của ông này thật không có gì mà khó theo: xương ống đập dập làm căn cốt ngọt, bánh ngon, mua đắt cũng được, và thịt làm tái toàn chọn quả mặt, non.

Một nồi nước cho tưng nấy thảo quả, hành nướng, xương ống, không được bớt để dứt khoát múc ra chỉ tưng nấy bát, không được thêm. Hồi làm thuê cho mậu dịch, Tư Lùn giữ tiếng bằng cách cho hơi già nước mắm ngon một chút, khách ăn nếu thấy mặn cho thêm dấm. Bằng vào nấu nhạt, chế nước mắm ở bàn (vốn chỉ có loại dở), bát phở bị phá mùi. Cái mẹo vặt ấy khiến bát phở Tư lùn hết sạch cả cái lẫn nước.

Thợ phở nổi tiếng Hà thành giờ bỏ nghề khá nhiều. Hói bán cà phê, Bắc Hải chuyển sang bê thui, Thìn vào Sài Gòn vẫn giữ biển cũ nhưng bát phở đã thêm giá sống, cọng húng dài thượt.

Vì sao thế? Có thể là vì cái ngọt mộc mạc, chân thực của xương ống, sá sùng, nước mắm lu Phan Thiết không kinh tế và tốn nhiều thời gian, than củi quá.

Kỷ nguyên mì chính cho phép ai cũng nấu phở được. Chỉ cần con bò đừng già quá, mớ hành hoa tươi, bánh vừa dai vừa dẻo nhúng kỹ và thật nhiều, thật nhiều mì chính, một công chức bị giảm biên chế nào đấy đã có thể mua được tiếng khen “nước ngọt đấy”.

Để rồi đến lượt mình, ông phở tân thời khen lại khách “Anh - chị sành ăn nhỉ”. Thời buổi ăn uống công nghiệp, hóa chất sẵn đánh lừa mồm để thành thợ nấu giỏi, thành khách sành ăn quả cũng dễ.

Bây giờ đi ăn phở tái không mấy khi được nghe và nhìn ông thợ băm thịt lốp cốp rồi lấy bản dao nửa đập nửa miết đến “bép” một cái. Mà miếng thịt ấy, dầu là non và màu hồng nhạt thực, cũng chỉ thái nhỏ ra rồi dội nước dùng sôi cả cái vào.

Công đoạn đã được bơn bớt ở phía nhà hàng cho được tăng thêm số bát, số doanh thu. Và phía người ăn cũng kém cầu kỳ, kỹ tính đi, có khi vừa húp phở vừa uống bia, bất tri kỳ vị.

Hình như là nhịp sống nhàn tản, chậm rãi xưa kia mới đẻ ra những tài năng ẩm thực, thợ nấu giỏi, và tiếp đó là người thưởng thức xứng đáng.

Tuy nhiên, vẫn phải công nhận một điều: để tồn tại được trên phở trường Hà Nội là phải có chút ít bản lĩnh rồi. Thành danh, hút khách được lại phải có tài hơn, hay ít ra là sự chăm chỉ, thực thà.

Phở Vui Hàng Giầy ngon cỡ trung bình nhưng bát hai nghìn ăn lặc lè, nước béo, đông khách xoàng xĩnh. Những công chức đi “cày” đêm nuôi gia đình, những thầy giáo mùa luyện thi, túi tiền rủng rỉnh hơn, quãng gần sang ngày mới hay tự cho phép mình đến hàng phở “bốc mả”, nghĩa là nhâm nhi chén rượu với đám xương đáy nồi, chủ yếu là gân và bạc nhạc đã hầm nhừ tử. Cạnh họ, nhà hàng loảng xoảng chuẩn bị nồi ninh bán sớm ngày mai.

Theo Tri thức trực tuyến

Đọc thêm

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Với 18 di tích lịch sử, trong đó có 4 di tích cấp quốc gia, xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) đang huy động nguồn lực xã hội hóa, đẩy mạnh tu bổ, tôn tạo và số hóa tư liệu, góp phần lan tỏa truyền thống văn hóa và bồi đắp niềm tự hào quê hương.
Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Khi những ngày cuối thu dần khép lại, gió lạnh bắt đầu ùa về, lòng người như muốn tìm về một miền yêu thương, nơi có bóng dáng mẹ hiền và hơi ấm thân thuộc của mái nhà xưa.
Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Có những mùa hoa chẳng cần lời hẹn ước vẫn đều đặn trở về như một cuộc hẹn dịu dàng với đất trời. Tháng 11, phố phường Thành Sen (Hà Tĩnh) lại được đánh thức bởi sắc hồng của hoa mỹ nhân.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào top 6 Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào top 6 Sao Mai 2026

Mang dân ca Nghệ Tĩnh và âm hưởng núi rừng Tây Bắc đến sân khấu Sao Mai, hai thí sinh Hà Tĩnh đã tạo nên những dấu ấn riêng tại Liveshow 5 với chủ đề “Giao thoa”. Cả hai cùng vượt qua đêm thi loại trực tiếp, ghi tên mình vào top 6 Sao Mai 2026.
Podcast tản văn: Mùa hoa dã quỳ

Podcast tản văn: Mùa hoa dã quỳ

Những ngày cuối thu, sắc vàng hoa dã quỳ bung nở không chỉ làm bừng sáng các triền đồi mà còn đánh thức ký ức về những chuyến đi, tình bạn và một thời tuổi trẻ đầy sôi nổi.
6 thư viện đẹp bậc nhất thế giới

6 thư viện đẹp bậc nhất thế giới

Từ những thư viện cổ kính ở châu Âu đến công trình kiến trúc hiện đại ở châu Á, 6 địa điểm này không chỉ lưu giữ kho tàng tri thức quý giá mà còn gây ấn tượng bởi vẻ đẹp độc đáo.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!