Từ cơ chế đến con người, bài toán khi trạm y tế về UBND xã quản lý

Việc phân cấp trạm y tế về UBND cấp xã theo Thông tư 43/2025 của Bộ Y tế không chỉ là thay đổi về cơ chế quản lý, mà là bước dịch chuyển quan trọng trong tổ chức hệ thống y tế cơ sở. Mục tiêu cuối cùng là nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu – nơi người dân tiếp cận dịch vụ y tế đầu tiên và thường xuyên nhất. Tại Hà Tĩnh, chủ trương này đang được các địa phương khẩn trương triển khai, song đi cùng cơ hội là hàng loạt yêu cầu mới về tổ chức bộ máy, nhân lực và cơ sở vật chất.

Sau quyết định của UBND tỉnh chuyển 209 trạm y tế cấp xã cùng chức năng, nhiệm vụ, nhân sự y tế dự phòng và dân số từ các trung tâm y tế thuộc Sở Y tế về UBND cấp xã quản lý, nhiều địa phương đã bước vào giai đoạn “tái thiết” hệ thống y tế cơ sở. Tại xã Thiên Cầm, chính quyền địa phương đã tổ chức lại mạng lưới từ 3 trạm y tế cũ (thị trấn Thiên Cầm, xã Nam Phúc Thăng và xã Cẩm Nhượng) thành Trạm Y tế xã Thiên Cầm mới. Trạm hiện có 24 y, bác sĩ, cán bộ, nhân viên, phục vụ hơn 33.000 người dân trên địa bàn.

Bác sĩ Nguyễn Xuân Từ, phụ trách Trạm Y tế xã Thiên Cầm cho biết: “Việc phân cấp giúp trạm được bổ sung thêm nhân lực, song vẫn còn thiếu bác sĩ chuyên khoa. Chúng tôi mong ngành y tế và ngành nội vụ sớm có phương án tuyển dụng, đào tạo chuyên sâu. Cùng với đó, địa phương cần tiếp tục đầu tư máy móc, trang thiết bị cho y tế cơ sở. Về phía đội ngũ cán bộ y tế, chúng tôi xác định phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, tận tâm phục vụ Nhân dân trong điều kiện mới”.

Phân cấp quản lý đồng nghĩa với việc chính quyền cấp xã phải thêm trách nhiệm về hạ tầng và điều kiện hoạt động của trạm y tế. Đây cũng là thách thức lớn khi nhiều trạm trước đây được đầu tư theo quy mô nhỏ, phân tán, nay phải đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho dân số đông hơn sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Ông Phạm Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm cho biết: “Sau sắp xếp, dân số đông, khối lượng công việc tăng nhưng cơ sở vật chất tại các trạm cũ không còn phù hợp. Xã đang rà soát để lựa chọn vị trí trung tâm nhất, có phương án nâng cấp nhà trạm, khuôn viên, đồng thời sắp xếp lại đội ngũ y, bác sĩ để trạm hoạt động hiệu quả hơn”.

Thực tế này cũng diễn ra ở nhiều địa phương khác. Theo các địa phương, khi trạm y tế được trao quyền tự chủ và bổ sung nhiệm vụ về y tế dự phòng – dân số, việc sớm ổn định tổ chức bộ máy là yêu cầu cấp thiết. “Biên chế hiện còn thiếu, chưa đồng bộ. Chúng tôi đề nghị sớm có hướng dẫn cụ thể để kiện toàn nhân sự. Về phía địa phương, dù còn khó khăn, xã sẽ cân đối ngân sách, trình cấp có thẩm quyền để nâng cấp nhà trạm, mua sắm trang thiết bị, đáp ứng yêu cầu khám chữa bệnh trong giai đoạn mới” - ông Trần Hữu Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Đông Kinh cho hay.

Song song với việc sắp xếp tổ chức, Sở Y tế Hà Tĩnh đã chủ động tái cơ cấu hệ thống y tế cơ sở, đề xuất thành lập 69 trạm y tế theo đơn vị hành chính cấp xã. Ngành cũng tổ chức các hội nghị hướng dẫn chuyên môn, thủ tục hành chính như cấp mới, điều chỉnh giấy phép hoạt động khám chữa bệnh; công bố cơ sở tiêm chủng; cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược; triển khai khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Điều này nhằm bảo đảm các trạm y tế sau phân cấp không chỉ thay đổi “người quản lý”, mà còn vận hành đúng chuẩn chuyên môn, đúng quy định pháp luật, tăng tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính – chuyên môn y tế.

Việc chuyển trạm y tế về UBND cấp xã quản lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tăng tính chủ động cho cơ sở. Tuy nhiên, phân cấp không chỉ là trao quyền, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị của chính quyền xã và chất lượng đội ngũ y tế. Bên cạnh đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, yếu tố then chốt vẫn là con người. Đội ngũ y, bác sĩ tuyến xã phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới phong cách phục vụ, để trạm y tế thực sự là “tuyến đầu” vững chắc trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Ông Nguyễn Minh Đức – Giám đốc Sở Y tế cho biết, thời gian tới ngành y tế sẽ tăng cường phối hợp với UBND các xã, phường để chỉ đạo, hỗ trợ, hướng dẫn các trạm y tế về chuyên môn, nghiệp vụ. Qua đó, giúp các trạm thực hiện tốt công tác khám, chữa bệnh, đồng thời nâng cao hiệu quả y tế dự phòng, công tác dân số tại cơ sở, đúng tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về các giải pháp đột phá trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.