“Cảm cúm thôi mà, tự mua thuốc mà uống, cần gì đi khám…” - tôi đồ rằng, không ít người có suy nghĩ đó và hành động như thế.
Không cần đi khám, không cần chẩn đoán, thậm chí không cần biết rõ mình đang mắc bệnh gì - nhiều người sẵn sàng tự khám bệnh cho mình, rồi ra hiệu thuốc mua thuốc như một… bác sỹ thực thụ. Trong nhiều trường hợp, khi đến hiệu thuốc, với sự tư vấn của nhân viên nhà thuốc, thứ mà nhiều người mua lại không chỉ là mấy viên thuốc cảm đơn thuần mà còn có cả kháng sinh, thuốc bổ. Và họ hoàn toàn tin vào dược sỹ. Có thực tế như vậy là bởi có nhiều loại thuốc cảm không cần kê đơn, thậm chí những loại thuốc bắt buộc có đơn mới được bán thì khách hàng cũng dễ dàng mua được không cần đơn.
Tôi cũng từng nhiều lần như vậy. Khi bản thân và những người trong gia đình mắc một số triệu chứng cảm, ho, sốt thì cho rằng đó là bệnh đơn giản, chỉ cần vài viên kháng sinh, thuốc hạ sốt là xong, đi khám vừa lôi thôi vừa tốn tiền. Tuy nhiên, cho đến khi người nhà bị zona thần kinh nặng do “tự làm bác sỹ” lúc bệnh khởi phát, tôi mới nhận thức được sai lầm của mình.
Có lần khác, được một người bạn “mách nước” uống một loại kháng sinh đặc trị khi bị mụn nhọt, tôi cũng tin tưởng và ra hiệu thuốc hỏi. May mắn, người dược sỹ đã ngăn tôi lại và cho hay, đó là loại kháng sinh thế hệ mới, hiệu quả thì hiệu quả thật nhưng sẽ hủy hoại hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể. Người dược sỹ còn nói với tôi rằng, tình trạng bệnh nhân kháng thuốc kháng sinh đang gia tăng tại hầu hết các cơ sở y tế ở Việt Nam; trong khi các quốc gia phát triển còn sử dụng kháng sinh thế hệ 1 thì Việt Nam đã phải sử dụng tới kháng sinh thế hệ 3 và 4.
Không chỉ tôi mà không ít người cũng đang có thói quen dùng kháng sinh vô tội vạ. Cứ sốt là cho rằng mình bị nhiễm khuẩn rồi tự đi mua thuốc uống. Hành động đó không chỉ vô hình trung làm mất đi chức năng miễn dịch của cơ thể mà trong nhiều trường hợp, cơ thể còn bị dị ứng dẫn đến những biến chứng khôn lường, thậm chí tử vong.
Thực tế cho thấy, việc tự làm bác sỹ vô cùng nguy hiểm. Trường hợp tử vong đáng tiếc ở phường Kỳ Thịnh (TX Kỳ Anh) vừa đây là lời cảnh tỉnh cho cả người dân lẫn các quầy thuốc lớn nhỏ cũng như các cơ quan chức năng. Dù biết cơ thể dị ứng, dù đã bị nhiều quầy thuốc từ chối bán, người bệnh vẫn quyết định nói dối nhân viên quầy thuốc khác để mua cho bằng được thuốc để uống. Cuối cùng dẫn đến tử vong ngay sau khi uống. Và, thực tế là hiện nay, nhiều người ngỡ mình hiểu cơ thể mình, “tự làm bác sỹ” trong một thời gian dài nên cơ thể tự sinh ra cơ chế miễn dịch với thuốc.
Đành rằng ở những vùng mà việc tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế, các hiệu thuốc là nơi gần nhất để người dân tìm đến khi đau ốm nhưng chính sự dễ dãi trong việc mua thuốc không đơn, cộng với tâm lý chủ quan đã khiến người dân dần rơi vào vòng xoáy “tự chữa - sai thuốc - biến chứng - hối hận”. Điều cần thay đổi không chỉ là chính sách quản lý việc bán thuốc mà trước hết là thay đổi từ nhận thức. Chúng ta không thể coi nhẹ sức khỏe của mình, càng không thể đánh cược mạng sống bằng những viên thuốc mua dễ dàng như mua kẹo.
Khi bị ốm, hãy đi khám. Khi cần thuốc, hãy có đơn. Đừng để thói quen “tự làm bác sỹ” khiến mình thành… bệnh nhân nặng, thậm chí vô phương cứu chữa.
