Cơ bản hoàn thành làm đất, sẵn sàng xuống giống
Tại xã Đồng Tiến, nhiều hộ dân đã hoàn thành khâu làm đất sớm hơn so với mọi năm. Ông Phan Văn Tính (thôn Bình Yên, xã Đồng Tiến) cho biết: “Tranh thủ những ngày nắng ráo, tôi đã thuê máy làm đất cho gần 10 sào ruộng của gia đình. Sau lần làm đất đầu tiên, tôi đắp bờ giữ nước để thau ải, rửa phèn, diệt mầm bệnh và tạo độ ẩm cần thiết, chuẩn bị cho các bước canh tác tiếp theo và khoảng ngày 10/1/2026 sẽ tiến hành xuống giống”.
Thời điểm này, người dân ở nhiều thôn trên địa bàn xã Can Lộc cũng huy động nhân lực, máy móc để làm đất, dọn dẹp vệ sinh đồng ruộng số diện tích còn lại. Nhằm tạo lợi thế ngay từ đầu vụ, xã Can Lộc đã ban hành văn bản chỉ đạo tập trung củng cố bờ vùng, bờ thửa; phát quang mái kênh, giữ nước mặt ruộng, phục vụ hiệu quả cho quá trình làm đất và gieo cấy; đồng thời, chủ động phối hợp với công ty thủy lợi điều tiết nước về các xứ đồng.
Ông Nguyễn Thanh Cảnh - Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Can Lộc cho biết: “Vụ xuân 2026, địa phương xây dựng kế hoạch gieo cấy trên 1.700 ha lúa. Dự kiến, từ ngày 10/1/2026, địa phương sẽ xuống giống tập trung, bảo đảm đúng khung thời vụ. Với việc chủ động ngay từ khâu làm đất, thủy lợi đến tổ chức sản xuất, cơ cấu giống và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, vụ xuân được kỳ vọng sẽ tiếp tục đạt nhiều thắng lợi”.
Vụ lúa xuân năm 2026, toàn tỉnh có kế hoạch gieo cấy hơn 59.000 ha. Để bảo đảm sản xuất thuận lợi, đến nay, toàn tỉnh đã cơ bản hoàn thành làm đất được trên 48.000 ha, đạt hơn 80% diện tích; thực hiện tốt công tác vệ sinh đồng ruộng, đắp bờ giữ nước. Việc chủ động hoàn thành làm đất, vệ sinh đồng ruộng sớm hơn các năm có ý nghĩa rất quan trọng, giúp đất được cày ải kỹ, hạn chế sâu bệnh; đồng thời, tạo điều kiện quan trọng cho việc điều tiết nước và bố trí gieo cấy đúng khung thời vụ góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả.
Tuân thủ thời vụ và cơ cấu giống vụ xuân
Vụ xuân năm 2026, xã Cẩm Bình đặt mục tiêu gieo cấy hơn 1.360 ha lúa, phấn đấu sản lượng đạt trên 5.560 tấn. Năm nay, địa phương tiếp tục ưu tiên các giống có năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng tốt với biến đổi khí hậu như: VNR20, Bắc Thịnh, BT09, Khang Dân 18, Nếp 98,…
Ông Nguyễn Huy Trí - Trưởng phòng Kinh tế xã Cẩm Bình cho biết: “Việc bố trí cơ cấu giống đa dạng về chủng loại và thời gian sinh trưởng không chỉ tạo thuận lợi trong điều hành sản xuất, né tránh thiên tai mà còn nâng cao khả năng thích ứng, tăng tính chống chịu với sâu bệnh, đặc biệt là bệnh đạo ôn, góp phần nâng cao năng suất.
Bên cạnh đó, xã xác định nhiều mũi đột phá trong năm nay khi tiếp tục quy hoạch vùng lúa chất lượng cao tại các thôn Bình Quang (15,6 ha), Đông Nam Lý (10 ha), Bình Tiến (5 ha); triển khai ứng dụng mô hình tưới ngập xen kẽ trên hơn 200 ha; từng bước đẩy mạnh sản xuất lúa theo hướng hữu cơ”.
Là vùng thâm canh lúa truyền thống cho năng suất, chất lượng cao của tỉnh, xã Đức Thọ cũng đã có kế hoạch để đảm bảo sản xuất thắng lợi.
Bà Võ Thị Hào - chuyên viên Phòng Kinh tế UBND xã Đức Thọ cho biết: “Căn cứ bộ giống do UBND tỉnh ban hành và thực tế sản xuất tại địa phương, vụ xuân 2026, địa phương chỉ cơ cấu nhóm giống lúa chủ lực gồm 7 giống lúa thuần: Nếp 98, Nếp 87, Bắc Thịnh, Hà Phát 3, Hương Bình, Hana số 7, VNR20 và 2 giống lúa lai là Thái Xuyên 111, Nhị Ưu 838; khuyến cáo 100% diện tích mạ phải được phủ nilon đúng kỹ thuật. Đặc biệt, với hơn 240 ha đất sản xuất đã thực hiện chuyển đổi, tập trung ruộng đất, xã sẽ tiếp tục ứng dụng khoa học - kỹ thuật, phát triển sản xuất theo định hướng "một giống, một thời vụ"".
Theo dự báo của cơ quan khí tượng, giai đoạn từ đầu tháng 1 đến đầu tháng 2 là thời điểm trùng với tiết Tiểu Hàn - Đại Hàn, xuất hiện tần suất rét đậm, rét hại cao nhất trong năm. Thời gian này cũng cơ bản trùng với lịch xuống giống các trà lúa xuân chủ lực, tiềm ẩn nhiều rủi ro trong tổ chức sản xuất. Ngoài ra, giai đoạn lúa trổ bông cuối vụ có khả năng chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc gây mưa ẩm, là điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh phát sinh, nhất là bệnh đạo ôn.
Trước diễn biến bất thường của thời tiết và dịch bệnh những năm trở lại đây, ngành NN&MT đã chú trọng xây dựng kịch bản ứng phó linh hoạt. Đề án sản xuất vụ xuân được tính toán căn cơ với nhiều giải pháp chủ động từ thời vụ đến cơ cấu giống. Theo đó, căn cứ thời gian sinh trưởng của từng giống, nông dân tiến hành bắc mạ trong khung thời vụ từ ngày 10/1 đến 5/2. Nhằm bảo đảm sản xuất thắng lợi, các địa phương được yêu cầu bám sát nội dung của Đề án sản xuất vụ xuân, theo dõi sát diễn biến thời tiết, tăng cường hướng dẫn bà con thực hiện đúng quy trình, kỹ thuật canh tác nếu xảy ra rét đậm, rét hại kéo dài.
Ông Phan Văn Huân - Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở NN&MT tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: "Ngoài vấn đề thời vụ, cơ cấu giống tiếp tục được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, hướng đến tập trung vào nhóm giống chủ lực đã được sản xuất ổn định qua nhiều năm tại các vùng trọng điểm lúa với năng suất, chất lượng tốt, khả năng chống chịu và sản phẩm dễ tiêu thụ như: Bắc Thịnh 13, Nếp 98, Nếp 87, Hà Phát 3, Khang Dân đột biến, Khang Dân 18, BT09, ADI168, VNR20 và Nhị Ưu 838. Trường hợp rét đậm, rét hại kéo dài ảnh hưởng đến sản xuất, ngành định hướng các địa phương đưa vào sử dụng các giống ngắn ngày như: SV181, PC6, TH3-5, TH3-3, BT09, HN6, Lai thơm 6 để kịp thời vụ, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho bà con nông dân".
