Nâng cao chất lượng sản phẩm nhung hươu
Những năm qua, nghề chăn nuôi hươu sao ở Hà Tĩnh có bước chuyển biến tích cực. Tổng đàn hươu của toàn tỉnh đã tăng từ 37.700 con (năm 2020) lên hơn 52.000 con vào năm 2026, chiếm khoảng 60% tổng đàn hươu cả nước. Thị trường tiêu thụ nhung hươu ngày càng mở rộng nhờ đẩy mạnh chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển thương mại điện tử. Đến nay, toàn tỉnh có 9 cơ sở với 19 sản phẩm chế biến từ nhung hươu đạt chuẩn OCOP 3 - 4 sao.
Tại Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ và Chăn nuôi hươu Sơn Diệm (xã Sơn Giang), đơn vị đã đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng cơ sở sản xuất, mua sắm các loại máy móc, thiết bị như máy thái lát, máy nghiền, máy hút chân không… phục vụ chế biến sâu sản phẩm nhung hươu.
Ông Nguyễn Tiến Dũng - Giám đốc HTX cho biết: “Viên nang nhung hươu và thảo mộc Pantotrichum HS là một trong những sản phẩm tiêu biểu của HTX, được chế biến từ nhung hươu kết hợp với các loại dược liệu như đương quy, xuyên khung, huyết đằng… theo công nghệ hiện đại, quy trình khép kín và đã đạt chuẩn OCOP 3 sao. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất để nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ”.
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp trẻ với tư duy đổi mới, năng động mạnh dạn đầu tư công nghệ để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản phẩm hươu sao. Dù mới tham gia lĩnh vực chế biến sản phẩm từ hươu, Công ty TNHH Sản xuất thương mại dịch vụ An Phong (phường Thành Sen) đã chú trọng đầu tư hệ thống máy móc hiện đại như máy sấy, máy chiết rót tự động, máy nấu cao dược liệu, máy đóng gói tự động… nhằm nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm.
Chị Phan Thị Hoài - Phó Giám đốc công ty chia sẻ: “Các sản phẩm chế biến sâu không chỉ thuận tiện trong bảo quản, vận chuyển mà còn có giá trị gia tăng cao hơn nhiều lần so với sản phẩm thô. Hiện nay, công ty đang tập trung hoàn thiện hồ sơ, nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới đạt chuẩn OCOP 4 sao trong thời gian tới. Ngoài ra, công ty cũng chủ động đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, đẩy mạnh bán hàng trực tuyến. Nhờ đó, sản phẩm của công ty đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước”.
Mở hướng phát triển bền vững trên nền tảng khoa học, công nghệ
Trong bối cảnh Hà Tĩnh định hướng đầu tư cơ sở chế biến nhung hươu quy mô công nghiệp, việc phát triển chuỗi giá trị đòi hỏi các giải pháp đồng bộ về con giống, quy trình chăn nuôi, công nghệ chế biến và quản lý dữ liệu.
Ông Nguyễn Đình Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Giang trao đổi: “Địa phương xác định chăn nuôi hươu là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, sản phẩm từ hươu hiện chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng tươi hoặc sơ chế; hoạt động chế biến sâu chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Công tác quản lý thông tin chăn nuôi, kiểm soát chất lượng sản phẩm và truy xuất nguồn gốc còn gặp khó khăn. Vì vậy, địa phương mong muốn được hỗ trợ thêm về khoa học, kỹ thuật và công nghệ”.
Những khó khăn của ngành chăn nuôi hươu sao không chỉ nằm ở khâu chế biến, quản lý dữ liệu mà còn ở việc ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, công tác chọn giống hiện vẫn chủ yếu dựa trên đặc điểm ngoại hình và kinh nghiệm, trong khi dữ liệu về nguồn gen, quan hệ huyết thống và mức độ cận huyết của đàn hươu chưa được xây dựng đầy đủ.
Các kỹ thuật sinh sản tiên tiến như thụ tinh nhân tạo, bảo quản tinh đông lạnh và công nghệ phôi chưa được ứng dụng rộng rãi. Bên cạnh đó, việc xây dựng khẩu phần dinh dưỡng, quản lý sức khỏe đàn hươu cũng như quy trình khai thác, sơ chế và bảo quản nhung vẫn thiếu sự chuẩn hóa đồng bộ trên cơ sở nghiên cứu khoa học.
Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ NN&MT, ngày 7/4/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức buổi làm việc với Cục Chăn nuôi và Thú y, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ NN&MT) cùng các cơ quan liên quan để trao đổi, thống nhất định hướng phát triển hươu sao và cây dó bầu trên địa bàn. Tiếp đó, ngày 5/6/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 1478/QĐ-UBND về việc thành lập Tổ công tác liên ngành hỗ trợ phát triển hươu sao.
Trên cơ sở đó, các cơ quan chuyên môn phối hợp với các viện, trường đại học, cơ sở nghiên cứu, chuyên gia và doanh nghiệp xây dựng hồ sơ đề xuất cụm nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Nghiên cứu phát triển bền vững chuỗi giá trị sản phẩm hươu sao (Cervus nippon pseudaxis) tại Hà Tĩnh”. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giải quyết đồng bộ những hạn chế, điểm nghẽn trong phát triển ngành hàng hươu sao của tỉnh.
Theo bà Hoàng Thị Ngọc Diệp - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở NN&MT Hà Tĩnh), sau quá trình rà soát, tiếp thu ý kiến góp ý, các sở, ban, ngành liên quan đã phối hợp hoàn thiện phiếu đặt hàng cụm nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Nghiên cứu phát triển bền vững chuỗi giá trị sản phẩm hươu sao (Cervus nippon pseudaxis) tại Hà Tĩnh”, tham mưu UBND tỉnh trình Bộ KH&CN xem xét, quyết định theo thẩm quyền. Cụm nhiệm vụ đề xuất tập trung vào 3 nội dung trọng tâm: nghiên cứu bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gen hươu sao; nghiên cứu xây dựng quy trình kỹ thuật và mô hình chăn nuôi công nghệ cao, bền vững; nghiên cứu phát triển, ứng dụng công nghệ chế biến sâu tiên tiến và xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm hươu sao bền vững gắn với chuyển đổi số tại Hà Tĩnh.
Việc triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển từ chăn nuôi chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang mô hình sản xuất ứng dụng khoa học, công nghệ và quản lý bằng dữ liệu; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa người nuôi, HTX, doanh nghiệp trong nghiên cứu, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để khai thác hiệu quả lợi thế của ngành chăn nuôi hươu sao, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm, xây dựng chuỗi giá trị theo hướng hiện đại.
