Được biết đến là “thủ phủ” cam bù của Hà Tĩnh, xã miền núi Kim Hoa có lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng và quỹ đất đa dạng. Phát huy tiềm năng đó, người dân đang đổi mới tư duy sản xuất, liên kết với doanh nghiệp, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn “từ chuồng ra vườn”, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và giảm nghèo bền vững.
Những năm gần đây, sản xuất cam bù ở Kim Hoa có nhiều chuyển biến tích cực. Thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, người dân đã từng bước áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, sản lượng. Hiện nay, xã có hơn 1.400 ha cam bù, với hơn 450 hộ tham gia trồng.
Anh Trần Thanh Chương – Tổ trưởng Tổ hợp tác trồng cam bù hữu cơ xã Kim Hoa cho biết: “Thời gian tới, để nâng tầm thương hiệu, gia tăng giá trị cam bù, địa phương tiếp tục phát huy vai trò của các hợp tác xã, tổ hợp tác trong hướng dẫn người dân sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ. Qua đó, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng, giúp người dân chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, đồng thời hướng tới xây dựng sản phẩm cam bù đạt chuẩn OCOP”.
Không chỉ có cây cam, sản xuất nông nghiệp ở Kim Hoa đang phát triển đa dạng theo hướng nâng cao hiệu quả kinh tế gắn với bảo vệ môi trường. Bên cạnh duy trì các cây trồng, vật nuôi chủ lực, địa phương còn phát triển những mô hình chăn nuôi mới. Trong 9 tháng đầu năm, toàn xã xây dựng mới 3 mô hình chăn nuôi lợn hữu cơ liên kết với Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm, nâng tổng số mô hình trên địa bàn lên 9, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực về kinh tế và môi trường.
Sau nhiều năm thử nghiệm các mô hình sản xuất, tháng 9/2025, ông Trần Phi Trinh ở thôn Hoàng Trường thành lập HTX Thương mại Dịch vụ và Công nghệ Nông nghiệp xã Kim Hoa, đầu tư phát triển chuỗi chăn nuôi tổng hợp. Trên vùng đất cao, ông xây dựng chuồng trại nuôi lợn theo hình thức liên kết; phần đất trũng và ao hồ được tận dụng để nuôi ốc bươu đen. Đến nay, HTX có 15 con lợn nái, 80 con lợn thương phẩm dự kiến đủ điều kiện xuất bán vào dịp cuối năm và hơn 30 con lợn con được nuôi gối vụ.
Ông Trần Phi Trinh - Chủ nhiệm HTX Thương mại Dịch vụ và Công nghệ Nông nghiệp xã Kim Hoa chia sẻ: “Đây là năm đầu tiên chúng tôi tiến hành chăn nuôi theo hướng hữu cơ, về ốc thì đến thời điểm này đã bán được 3,5 tấn, thu về 350 triệu đồng. Còn lợn thì dự kiến cuối năm nay sẽ xuất chuồng từ 70 đến 80 con lợn thịt, lợn sẽ được Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm bao tiêu sản phẩm với giá 60.000đ/1kg, dự kiến sẽ thu về 400 triệu đến 500 triệu đồng”.
Tùy điều kiện và khả năng đầu tư, người dân Kim Hoa lựa chọn mô hình chăn nuôi phù hợp. Có hộ nuôi khoảng 5 lợn nái để gây đàn, có hộ đầu tư hàng tỷ đồng xây dựng chuồng trại nuôi lợn thương phẩm. Nhiều hộ liên kết với Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm từ cung cấp con giống đến bao tiêu sản phẩm; một số hộ khác chủ động phát triển mô hình theo kinh nghiệm và điều kiện riêng.
Cách đây 5 năm, anh Phan Văn Chiến ở thôn Đại Hàm bắt đầu xây dựng mô hình kinh tế tổng hợp trên diện tích 2,5 ha của gia đình. Bên cạnh trồng cây ăn quả, anh đầu tư chuồng trại nuôi lợn thương phẩm. Tuy nhiên, sau những năm thu lợi nhuận cao, cũng có thời điểm đàn lợn mắc dịch bệnh, gây thiệt hại nặng nề. Sau khi tìm hiểu phương thức chăn nuôi hữu cơ của Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm, anh quyết định thay đổi cách làm, chuyển sang chăn nuôi hữu cơ, tuần hoàn khép kín theo hướng “từ chuồng ra vườn”. Hiện gia đình anh có 24 lợn nái từ nguồn giống của Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm, 40 con lợn thịt dự kiến xuất chuồng vào dịp Tết Nguyên đán và 20 con lợn con được nuôi gối vụ.
Không chỉ phát triển các mô hình nuôi lợn liên kết với Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm, người dân Kim Hoa còn từng bước chuyển đổi cách nuôi các vật nuôi truyền thống như gà, dúi, dê, hươu sao theo hướng hữu cơ, tuần hoàn. Sau nhiều năm nuôi hươu sao theo phương pháp truyền thống, nhận thấy đàn hươu sinh trưởng tốt nhưng thường gặp các bệnh đường ruột, gia đình anh Đinh Quang Luận và chị Cao Thị Gấm đã tìm hiểu và chuyển sang chăn nuôi theo hướng hữu cơ, tuần hoàn.
Chị Cao Thị Gấm chia sẻ: “Nhờ chuyển sang nuôi theo hướng hữu cơ, tuần hoàn, đàn hươu phát triển tốt, ít mắc bệnh hơn trước, đặc biệt là môi trường chăn nuôi được cải thiện rõ rệt. Chuồng hươu nằm ngay cạnh nhà ở nhưng không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt. Hiện nay, gia đình có 12 con hươu lấy nhung và 6 con hươu giống, cho thu nhập bình quân khoảng 200 triệu đồng mỗi năm”.
Đằng sau sự chuyển đổi của các hộ dân là vai trò định hướng, đồng hành của Hội Nông dân xã Kim Hoa. Nhận diện những rủi ro dịch bệnh và nguy cơ ô nhiễm môi trường từ chăn nuôi truyền thống, Hội tích cực tuyên truyền, vận động người dân đổi mới tư duy sản xuất, đồng thời làm cầu nối liên kết “4 nhà”, hỗ trợ bà con tiếp cận quy trình chăn nuôi hữu cơ, tuần hoàn.
Đến nay, toàn xã có 989 hộ đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp. Nhiều mô hình kinh tế hiệu quả như trồng cam hữu cơ, nuôi hươu lấy nhung, ốc bươu đen, lợn sinh học, gà đồi… mang lại thu nhập mỗi năm từ 350-500 triệu đồng.
Ông Đậu Thế Chiến – Chủ tịch Hội Nông dân xã Kim Hoa cho biết: “Xác định sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn là hướng đi tất yếu, thời gian qua, Hội Nông dân xã tích cực tuyên truyền, vận động hội viên chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Hội còn làm cầu nối tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn ủ phân vi sinh, cải tạo vườn tạp và chuyển giao quy trình VietGAP. Đồng thời, Hội kết nối các nguồn vốn vay ưu đãi, Quỹ Hỗ trợ nông dân để tiếp sức cho các hộ có ý chí vươn lên. Thời gian tới, Hội sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, hỗ trợ nông dân quảng bá nông sản sạch đến nhiều địa phương trong cả nước; vận động thành lập các tổ hợp tác, chi hội nghề nghiệp để hội viên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau tiêu thụ sản phẩm bền vững”.
Từ các mô hình trang trại, gia trại, kinh tế nông nghiệp Kim Hoa đang từng bước chuyển dịch theo hướng xanh, sạch, hiệu quả. Chăn nuôi hữu cơ không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn mở ra hướng nâng cao thu nhập, phát huy vai trò chủ động của người nông dân trong phát triển nông nghiệp bền vững. Dù còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo của địa phương giảm qua từng năm, tỷ lệ hộ khá, giàu ngày càng tăng. Những vườn cam hữu cơ, trang trại tuần hoàn không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo nền tảng để Kim Hoa hướng tới xây dựng nông thôn mới nâng cao, phát triển bền vững.
