Sau các trận bão lớn năm 2025, hơn 800 ha rừng phòng hộ ở xã Kỳ Hoa, Kỳ Xuân, Kỳ Thượng, Kỳ Văn thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Kỳ Anh bị gãy đổ, chủ yếu là rừng keo. Trong đó, khoảng 300 ha được giao khoán cho người dân tự đầu tư trồng, chăm sóc; diện tích còn lại do Nhà nước quản lý.
Đến nay, phần lớn diện tích rừng do người dân tự đầu tư đã được khai thác, dọn dẹp tận thu. Còn phần lớn diện tích thuộc Nhà nước quản lý vẫn còn ngổn ngang cây gãy đổ, chưa được đấu giá thanh lý. Những khoảng rừng từng xanh tốt nay trở thành đất trống, chờ ngày phục hồi.
Không chỉ ảnh hưởng đến sinh kế, việc chậm phục hồi rừng còn làm suy giảm khả năng giữ đất, giữ nước, bảo vệ môi trường sinh thái. Trong khi đó, phương thức đầu tư trồng rừng hiện nay cũng có sự thay đổi. Thay vì người dân tự bỏ vốn trồng keo như trước, việc phục hồi rừng phòng hộ thuộc Nhà nước quản lý phải thực hiện bằng nguồn ngân sách, với định hướng chuyển sang các loài cây bản địa như lim, cồng.
Ông Nguyễn Tiến Dũng (thôn Đông Sơn, xã Kỳ Xuân) chia sẻ: “Hàng chục năm nay, kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào rừng. Sau bão, rừng bị đổ ngã gần như hoàn toàn. Người dân mong muốn diện tích này sớm được trồng lại, nhưng hiện nay chưa có kinh phí, chúng tôi cũng không thể tự bỏ vốn như trước. Đất để trống vừa lãng phí, vừa khiến người dân thiếu việc làm”.
Sớm phục hồi diện tích rừng là hướng đi nhằm nâng cao giá trị sinh thái và tính bền vững của rừng phòng hộ. Tuy nhiên, nguồn vốn bố trí chậm đang trở thành nút thắt lớn nhất. Theo tính toán của Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Kỳ Anh, để phục hồi toàn bộ diện tích bị thiệt hại, kinh phí cần hơn 56 tỷ đồng. Thế nhưng, đến nay ngân sách mới bố trí hơn 2,3 tỷ đồng, đủ triển khai trồng lại trên 33 ha. Phần diện tích còn lại vẫn phải chờ nguồn lực.
Ông Hà Huy Trường - Phó Trưởng ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Kỳ Anh cho biết: “Khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn vốn phục hồi rừng chưa được bố trí đầy đủ. Việc trồng lại phải thực hiện theo kế hoạch, nguồn kinh phí ngân sách và cơ cấu cây trồng được phê duyệt. Hiện đơn vị mới có vốn triển khai trên hơn 33 ha, diện tích còn lại vẫn phải chờ. Chúng tôi mong muốn các cấp, ngành sớm quan tâm bố trí kinh phí để từng bước khôi phục diện tích rừng bị thiệt hại”.
Bên cạnh khó khăn về nguồn vốn, việc chuyển từ cây keo sang cây bản địa cũng đặt ra yêu cầu mới trong tổ chức sản xuất. Nếu cây keo có chu kỳ khai thác tương đối ngắn, tạo nguồn thu sau 5 đến 6 năm thì cây bản địa có thời gian sinh trưởng dài, đòi hỏi đầu tư và chăm sóc liên tục. Điều này khiến một bộ phận người dân chưa thực sự mặn mà với việc nhận trồng, chăm sóc rừng nếu thiếu cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Anh Lê Văn Tiệp (thôn Đông Sơn, xã Kỳ Xuân) cho hay: “Trước đây, người dân bỏ vốn trồng keo, sau một chu kỳ có thể thu hoạch để có thu nhập. Còn cây bản địa thì thời gian sinh trưởng dài, chưa biết bao giờ mới có hiệu quả kinh tế. Vì vậy, chúng tôi mong muốn Nhà nước có chính sách hỗ trợ về vốn, công chăm sóc và bảo vệ, để người dân yên tâm gắn bó với rừng”.
Đất rừng bỏ trống càng lâu, nguy cơ suy giảm chức năng phòng hộ, cháy rừng và xâm lấn, sử dụng đất sai mục đích càng cần được quan tâm. Trước thực tế này, lực lượng kiểm lâm đang phối hợp với chủ rừng và chính quyền địa phương tăng cường tuần tra, kiểm soát, bảo vệ diện tích chưa được phục hồi.
Theo ông Đào Đức Giang - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Hoành Sơn: “Diện tích rừng sau bão chưa được phục hồi kịp thời sẽ ảnh hưởng đến chức năng phòng hộ và tiềm ẩn nguy cơ tác động đến hiện trạng đất rừng. Trong thời gian chờ trồng lại, chúng tôi phối hợp với chủ rừng, chính quyền địa phương tăng cường tuần tra, bảo vệ, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm, sử dụng sai mục đích. Về lâu dài, cần sớm bố trí nguồn lực phục hồi rừng và có giải pháp hỗ trợ người dân tham gia bảo vệ, phát triển rừng”.
Phục hồi rừng sau thiên tai không đơn thuần là trồng lại cây trên những diện tích bị gãy đổ mà còn là yêu cầu bảo đảm môi trường sinh thái và duy trì sinh kế cho người dân. Vì vậy, việc chậm bố trí vốn cần sớm được tháo gỡ. Cùng với đó, là cơ chế hỗ trợ phù hợp để người dân yên tâm tham gia trồng, chăm sóc và bảo vệ, phát triển rừng bền vững.
