Vài điều về Hoa Tiên truyện & Mai đình mộng ký

(Baohatinh.vn) - Trong lịch sử văn học nước ta, truyện Nôm là một hiện tượng đặc biệt, có giá trị văn hóa hết sức to lớn, góp phần quan trọng làm nên nền văn học Việt Nam nhân văn, đậm đà bản sắc dân tộc.

Trong số những tác giả đã có công lao, đóng góp lớn cho sự phát triển của văn học chữ Nôm, mà cụ thể là truyện thơ Nôm có Nguyễn Huy Tự với tác phẩm Hoa Tiên truyện và Nguyễn Huy Hổ với Mai đình mộng ký. Đây là hai tác giả khá đặc biệt. Họ là hai cha con, thuộc cự tộc họ Nguyễn Huy tại làng Trường Lưu.

vai dieu ve hoa tien truyen mai dinh mong ky

Nguyễn Huy Tự được biết đến là một người tài hoa, là con rể của Tiến sỹ Nguyễn Khản ở Tiên Điền, đỗ Hương cống năm 17 tuổi, sau được ban tiến triều ứng vụ, liệt ngang hàng Tiến sỹ, làm quan đến chức Đốc đồng, về sau có ra giúp nhà Tây Sơn nhưng ít lâu rồi mất. Nguyễn Huy Hổ là con thứ của Nguyễn Huy Tự với bà kế thất là Nguyễn Thị Đài, tinh thông văn chương, y lý, thiên văn, địa lý nhưng không đi thi. Mặc dù có cha từng giúp nhà Tây Sơn nhưng Nguyễn Huy Hổ vẫn được các đời vua triều Nguyễn sau này trọng dụng. Năm 40 tuổi, ông được vua Minh Mạng triệu vào kinh bốc thuốc chữa bệnh, đồng thời, cùng với các triều thần khác đi tìm thế đất tốt để nhà vua lo phần mộ an táng sau này.

Góp phần quan trọng tạo nên thành tựu của văn học Việt Nam trung đại, nhiều giá trị của Hoa Tiên và Mai đình mộng ký có ý nghĩa xã hội, văn hóa sâu sắc. Có thể coi đây là những dấu mốc quan trọng trong lịch sử truyện Nôm Việt Nam, đặc biệt là với truyện Nôm bác học.

Tuy nhiên, đáng tiếc là hiện nay, việc nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống cũng như việc phổ biến hai tác phẩm này còn hạn chế, thậm chí có khi bị lãng quên. Nhà phê bình Hoài Thanh đã từng viết: “Đối với quần chúng đông đảo, Hoa Tiên ít được biết. Có lẽ một phần vì lời văn không đại chúng. Nhưng chưa chắc đó đã là lý do chính”. Nhà nghiên cứu văn hóa Thái Kim Đỉnh thì cho rằng: “Nguyên bản Hoa Tiên ký của Nguyễn Huy Tự thì từ lâu đã không được phổ biến rộng rãi, có thể là do tác gia không cho phép vì ông coi đây là “sự sai lầm” của mình”. Còn về Mai đình mộng ký, Giáo sư Hoàng Xuân Hãn cũng đã phải than thở: “Ai cũng biết Kiều, nhiều người biết Hoa Tiên. Đến như Mai đình mộng ký thì không mấy ai được đọc, trừ một số ít người ở La Sơn và Can Lộc. Một áng văn hay như vậy mà bị mai một trong gần trăm rưỡi năm, kể cũng hơi lạ! Chúng ta há không nên sửa lại sự bất công ấy hay sao”.

Sinh thời, Nguyễn Huy Tự không muốn nhiều người đọc tác phẩm của mình, còn trong phần kết Mai đình mộng ký, Nguyễn Huy Hổ đã gửi gắm tâm sự: Hoàn thiên tẩu bút một thơ/ Quê đâu chữa đó là nhờ tao nhân. Cả Nguyễn Huy Tự, Nguyễn Huy Hổ đều đã gặp nhau ở cái đức khiêm tốn của người xưa và có lẽ cũng vì thế mà tác phẩm của hai ông chưa được công chúng biết đến rộng rãi, chưa được nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện, sâu sắc. Và điều này đang là một trăn trở, nhiệm vụ đặt ra cho chính những người làm công tác nghiên cứu văn hóa tại địa phương, thậm chí với cả hậu duệ dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu hiện nay.

Đọc thêm

Podcast truyện ngắn: Niềm vui tuổi già

Podcast truyện ngắn: Niềm vui tuổi già

Ở tuổi xế chiều, cuộc sống có thể đổi thay, nhưng những niềm vui giản dị, những thói quen tích cực vẫn luôn là liều thuốc tinh thần, giúp ta sống vui, khỏe và có ích mỗi ngày.
Vườn cam 'như phim' ở Mộc Châu

Vườn cam 'như phim' ở Mộc Châu

Cao nguyên Mộc Châu bước vào mùa cam chín vàng rực rỡ, hương thơm đặc trưng cuốn hút. Những vườn cam vào vụ thu hoạch, trở thành điểm đến đầy sức hút đối với du khách.
Podcast truyện ngắn: Bánh ngào mật gừng

Podcast truyện ngắn: Bánh ngào mật gừng

Đông về, gió lạnh nhưng bếp lửa yêu thương luôn ấm. Câu chuyện “Bánh ngào mật gừng” là câu chuyện về tình mẹ con, về sự trưởng thành và biết nói lời cảm ơn...
Podcast tản văn: Ngọn khói chiều đông

Podcast tản văn: Ngọn khói chiều đông

Ngọn khói chiều đông không chỉ là hình ảnh của hiện tại mà còn là sợi dây nối liền quá khứ. Dù cuộc sống đã có nhiều đổi thay, nhưng ký ức về làn khói lam vẫn còn vẹn nguyên trong tâm tưởng.
Podcast Bút ký "Người hóa thành sóng"

Podcast Bút ký "Người hóa thành sóng"

Bút ký “Người hóa thành sóng”ta được nghe tiếng thì thầm của lịch sử và cảm nhận hòa bình được viết bằng nhịp sóng không bao giờ nghỉ của những người đã nằm lại nơi rừng nước mặn.
Có Vịnh Tiên, vì sao phải bay đến Dubai, Monaco, Maldives?

Có Vịnh Tiên, vì sao phải bay đến Dubai, Monaco, Maldives?

Những “kinh đô du lịch, nghỉ dưỡng” như Dubai, Monaco hay Maldives - nơi giới thượng lưu Việt mỗi năm phải chi bộn tiền để ghé thăm - sẽ trở thành lựa chọn thứ yếu khi Vịnh Tiên (Vinhomes Green Paradise) xuất hiện.
Podcast truyện ngắn: Đôi mắt thiên thần

Podcast truyện ngắn: Đôi mắt thiên thần

Khi mùa đông phủ lên vạn vật một sắc lạnh mỏng manh, đó cũng là lúc con người dễ nhận ra hơi ấm đến từ những điều nhỏ bé nhất. Đó là câu chuyện về em bé Nhi – một thiên thần nhỏ đang chống chọi với bệnh tật, nhưng lại mang trong mình một nguồn sáng kỳ diệu...
Trang nghiêm Lễ giỗ Đức thánh Hoàng Mười

Trang nghiêm Lễ giỗ Đức thánh Hoàng Mười

Lễ giỗ Đức thánh Hoàng Mười tại đền Chợ Củi (xã Nghi Xuân, Hà Tĩnh) được tổ chức trang nghiêm, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hoá đặc sắc của dân tộc.
Giao lưu văn nghệ chào mừng Quốc khánh nước bạn Lào

Giao lưu văn nghệ chào mừng Quốc khánh nước bạn Lào

Chương trình giao lưu nghệ thuật “Tình Việt - Lào” do Công ty CP Cảng Quốc tế Lào – Việt phối hợp với Trường Đại học Hà Tĩnh tổ chức nhằm tôn vinh tình hữu nghị và hợp tác chiến lược giữa 2 đất nước nhân dịp Quốc khánh CHDCND Lào.
Phan Kính - ngôi sao Bắc đẩu trời Nam

Phan Kính - ngôi sao Bắc đẩu trời Nam

Thám hoa Phan Kính, tự Dĩ Trực, hiệu Tĩnh Trai, sinh ngày 11/11 năm Ất Mùi (tức ngày 6/12/1715), tại thôn Vĩnh Gia, xã Lai Thạch, huyện La Giang (nay là xã Trường Lưu, tỉnh Hà Tĩnh).
Podcast truyện ngắn: Sự sống diệu kỳ

Podcast truyện ngắn: Sự sống diệu kỳ

Trong cuộc sống hàng ngày, đôi khi ta sẽ phải đối mặt với những khó khăn, vất vả, những mất mát hi sinh. Dù vậy, chúng ta hãy luôn giữ vững niềm tin, hy vọng vào cuộc sống.