Vài điều về Hoa Tiên truyện & Mai đình mộng ký

(Baohatinh.vn) - Trong lịch sử văn học nước ta, truyện Nôm là một hiện tượng đặc biệt, có giá trị văn hóa hết sức to lớn, góp phần quan trọng làm nên nền văn học Việt Nam nhân văn, đậm đà bản sắc dân tộc.

Trong số những tác giả đã có công lao, đóng góp lớn cho sự phát triển của văn học chữ Nôm, mà cụ thể là truyện thơ Nôm có Nguyễn Huy Tự với tác phẩm Hoa Tiên truyện và Nguyễn Huy Hổ với Mai đình mộng ký. Đây là hai tác giả khá đặc biệt. Họ là hai cha con, thuộc cự tộc họ Nguyễn Huy tại làng Trường Lưu.

vai dieu ve hoa tien truyen mai dinh mong ky

Nguyễn Huy Tự được biết đến là một người tài hoa, là con rể của Tiến sỹ Nguyễn Khản ở Tiên Điền, đỗ Hương cống năm 17 tuổi, sau được ban tiến triều ứng vụ, liệt ngang hàng Tiến sỹ, làm quan đến chức Đốc đồng, về sau có ra giúp nhà Tây Sơn nhưng ít lâu rồi mất. Nguyễn Huy Hổ là con thứ của Nguyễn Huy Tự với bà kế thất là Nguyễn Thị Đài, tinh thông văn chương, y lý, thiên văn, địa lý nhưng không đi thi. Mặc dù có cha từng giúp nhà Tây Sơn nhưng Nguyễn Huy Hổ vẫn được các đời vua triều Nguyễn sau này trọng dụng. Năm 40 tuổi, ông được vua Minh Mạng triệu vào kinh bốc thuốc chữa bệnh, đồng thời, cùng với các triều thần khác đi tìm thế đất tốt để nhà vua lo phần mộ an táng sau này.

Góp phần quan trọng tạo nên thành tựu của văn học Việt Nam trung đại, nhiều giá trị của Hoa Tiên và Mai đình mộng ký có ý nghĩa xã hội, văn hóa sâu sắc. Có thể coi đây là những dấu mốc quan trọng trong lịch sử truyện Nôm Việt Nam, đặc biệt là với truyện Nôm bác học.

Tuy nhiên, đáng tiếc là hiện nay, việc nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống cũng như việc phổ biến hai tác phẩm này còn hạn chế, thậm chí có khi bị lãng quên. Nhà phê bình Hoài Thanh đã từng viết: “Đối với quần chúng đông đảo, Hoa Tiên ít được biết. Có lẽ một phần vì lời văn không đại chúng. Nhưng chưa chắc đó đã là lý do chính”. Nhà nghiên cứu văn hóa Thái Kim Đỉnh thì cho rằng: “Nguyên bản Hoa Tiên ký của Nguyễn Huy Tự thì từ lâu đã không được phổ biến rộng rãi, có thể là do tác gia không cho phép vì ông coi đây là “sự sai lầm” của mình”. Còn về Mai đình mộng ký, Giáo sư Hoàng Xuân Hãn cũng đã phải than thở: “Ai cũng biết Kiều, nhiều người biết Hoa Tiên. Đến như Mai đình mộng ký thì không mấy ai được đọc, trừ một số ít người ở La Sơn và Can Lộc. Một áng văn hay như vậy mà bị mai một trong gần trăm rưỡi năm, kể cũng hơi lạ! Chúng ta há không nên sửa lại sự bất công ấy hay sao”.

Sinh thời, Nguyễn Huy Tự không muốn nhiều người đọc tác phẩm của mình, còn trong phần kết Mai đình mộng ký, Nguyễn Huy Hổ đã gửi gắm tâm sự: Hoàn thiên tẩu bút một thơ/ Quê đâu chữa đó là nhờ tao nhân. Cả Nguyễn Huy Tự, Nguyễn Huy Hổ đều đã gặp nhau ở cái đức khiêm tốn của người xưa và có lẽ cũng vì thế mà tác phẩm của hai ông chưa được công chúng biết đến rộng rãi, chưa được nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện, sâu sắc. Và điều này đang là một trăn trở, nhiệm vụ đặt ra cho chính những người làm công tác nghiên cứu văn hóa tại địa phương, thậm chí với cả hậu duệ dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu hiện nay.

Đọc thêm

Quốc gia có nhiều tỷ phú nhất thế giới

Quốc gia có nhiều tỷ phú nhất thế giới

Danh sách mới nhất từ Hurun ghi nhận kỷ lục hơn 4.000 tỷ phú toàn cầu, Trung Quốc vươn lên dẫn đầu về số lượng và phần lớn doanh nhân giàu có nhờ tự thân lập nghiệp.
Podcast tản văn: Ngày của yêu thương, trân trọng

Podcast tản văn: Ngày của yêu thương, trân trọng

Tháng Ba về mang theo sắc xuân dịu nhẹ và cũng nhắc chúng ta nhớ đến một ngày đặc biệt, đó là Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, ngày để yêu thương được gọi tên và sự trân trọng được bày tỏ.
Giữ “lửa" hội quê...

Giữ “lửa" hội quê...

Trên vùng đất Hà Tĩnh, lễ hội truyền thống là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, bồi đắp bản sắc làng quê và được tiếp nối qua nhiều thế hệ nhờ những người lặng lẽ giữ “lửa" di sản.
Phim 'Tài' dễ xem nhưng cũ

Phim 'Tài' dễ xem nhưng cũ

"Tài" có câu chuyện dễ tiếp cận, giàu tính giải trí với nhiều cảnh hành động và yếu tố fan-service. Tuy nhiên, đề tài phim bị cũ, cách kể cũng thiếu sự đột phá.
Podcast tản văn: Khu vườn của bà ngoại

Podcast tản văn: Khu vườn của bà ngoại

Có những ký ức chẳng bao giờ phai nhạt, không phải vì nó lộng lẫy xa hoa, mà bởi nó được dựng xây và vun đắp bởi người thân yêu. Và “Khu vườn của bà ngoại” chính là một không gian như thế.
Podcast truyện ngắn: Giấc mơ Lọ Lem

Podcast truyện ngắn: Giấc mơ Lọ Lem

Truyện ngắn “Giấc mơ Lọ Lem” của tác giả Trần Tú là một cậu chuyện Lọ Lem thời hiện đại về em bé Bếp. Câu chuyện cho các em thấy, điều kỳ diệu sẽ đến nếu ta lượng thiện và tự tin, yêu đời.
Khi lòng thành bị thương mại hóa ở chốn tâm linh

Khi lòng thành bị thương mại hóa ở chốn tâm linh

Đầu xuân, nhiều người tìm đến các đền, chùa tại Hà Tĩnh để cầu an, cầu phúc. Thế nhưng, khi niềm tin bị khai thác như một loại dịch vụ, tín ngưỡng dần bị đẩy lệch khỏi giá trị ban đầu.
Trang trọng lễ giỗ Vua Mai Hắc Đế

Trang trọng lễ giỗ Vua Mai Hắc Đế

Lễ giỗ Vua Mai Hắc Đế diễn ra tại thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ đã thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân Hà Tĩnh về dâng hương tưởng nhớ công lao của bậc tiền nhân đối với dân tộc.
Hội đã tan rồi…

Hội đã tan rồi…

Chiếc loa phóng thanh gần quán bà Lệ réo rắt: Tuyệt đối không được để tình trạng du xuân kéo dài...
Vườn cà chua 'đẹp như AI'

Vườn cà chua 'đẹp như AI'

Hai giàn cà chua trĩu quả trên diện tích gần 40 m2 của chị Thanh Xuân, 42 tuổi, bất ngờ đón hàng nghìn lượt khách về chiêm ngưỡng dịp Tết Bính Ngọ.
Podcast tản văn: Những ngày tháng Giêng

Podcast tản văn: Những ngày tháng Giêng

Sau những ngày Tết rộn ràng, tháng Giêng khẽ khàng đi qua trong cái se lạnh cuối đông hòa trong nắng xuân dịu nhẹ, đủ để lòng người chậm lại, lắng nghe những rung động thân quen...
Podcast tản văn: Dòng La trong miền nhớ

Podcast tản văn: Dòng La trong miền nhớ

Sông La - dòng chảy trong xanh, hiền hòa, đã trở thành điểm nhấn thân thương của Hà Tĩnh mỗi độ xuân sang. Nơi chở nặng miền thương nhớ, để ai đi xa cũng bâng khuâng nhớ về quê nhà.
Khán giả Hà Tĩnh nói gì về “Thỏ ơi!!”?

Khán giả Hà Tĩnh nói gì về “Thỏ ơi!!”?

Sau 7 ngày ra rạp, “Thỏ ơi!!” cũng tạo “cơn sốt” tại Hà Tĩnh với khoảng 30.000 vé bán ra, liên tục giữ vị trí top 1 phòng vé dịp Tết. Không chỉ gây chú ý bởi doanh thu ấn tượng, bộ phim còn "dấy lên" những tranh luận sôi nổi.
Hội thơ Nguyên tiêu tại phường Bắc Hồng Lĩnh

Hội thơ Nguyên tiêu tại phường Bắc Hồng Lĩnh

Hội thơ Nguyên tiêu là dịp để những người yêu thơ gặp gỡ, giao lưu cùng nhau lan tỏa vẻ đẹp của thi ca, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của quê hương Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh).