Vì sao bạo lực gia đình vẫn tiếp diễn?

​

Thời gian qua, dư luận không khỏi xót xa và phẫn nộ trước vụ việc bé gái 4 tuổi ở Hà Nội tử vong sau thời gian dài bị cha dượng và mẹ ruột bạo hành. Theo cơ quan chức năng, những hành vi bạo lực xảy ra ngay trong phòng trọ, bắt nguồn từ các mâu thuẫn, bực tức nhỏ nhặt trong sinh hoạt hằng ngày.

Tại Hà Tĩnh cũng đã ghi nhận nhiều vụ bạo hành, bạo lực gia đình gây thương tích, trong đó nạn nhân chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Một số vụ việc có tính chất nghiêm trọng, để lại hậu quả nặng nề cả về thể chất lẫn tinh thần, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng bạo lực trong gia đình.

Theo cơ quan điều tra, khoảng 22 giờ ngày 18/10/2025, sau khi uống bia về nhà, Nguyễn Văn Nam (trú xã Cổ Đạm) đã dùng tay đánh nhiều lần vào miệng và cơ thể con riêng của vợ. Chưa dừng lại, đối tượng tiếp tục dùng gậy gỗ đánh vào chân, tay và sử dụng búa đinh gây thương tích ở vùng đầu bé gái. Sáng hôm sau, đối tượng khóa cửa nhà đi làm, để cháu ở lại một mình bên trong. Đến khi bé gái mở cửa sổ kêu cứu, người dân mới phát hiện sự việc và đưa nạn nhân đi cấp cứu.

Tại phiên tòa xét xử đầu năm 2026, Nam khai nguyên nhân dẫn đến hành vi bạo lực là do bực tức vì cho rằng cháu bé nói dối, đồng thời mang định kiến việc nạn nhân là con riêng của vợ. Bị cáo thừa nhận lúc xảy ra vụ việc có sử dụng rượu bia nên không làm chủ được hành vi.

“Hôm đó tôi đi uống bia với bạn về, nghe cháu nói dối rằng bà nội không tới chơi. Vì sẵn hơi men nên tôi đã dùng vũ lực với cháu. Sau đó tôi rất hối hận, có băng bó vết thương rồi dỗ cháu đi ngủ. Tôi nhận ra hành vi của mình là sai trái”, Nam khai trước tòa.

Chị Trần Thị Hà (phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) bày tỏ: “Là người đã lập gia đình và có con nhỏ, tôi luôn cảm thấy bất bình, xót xa trước những hành vi bạo lực, đặc biệt là các vụ bạo hành phụ nữ và trẻ em. Theo tôi, những vụ việc này cần được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời để tránh xảy ra hậu quả đáng tiếc”.

Theo báo cáo của Chính phủ về công tác bình đẳng giới năm 2025, cả nước ghi nhận 1.941 hộ xảy ra bạo lực gia đình với 2.038 đối tượng có hành vi bạo hành. Tại Hà Tĩnh, theo thống kê của Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh, từ đầu năm 2025 đến nay xảy ra 3 vụ cố ý gây thương tích và 2 vụ giết người liên quan đến xâm hại trẻ em, bạo lực gia đình.

Dù số vụ việc và số nạn nhân đã giảm, song tính chất các vụ bạo lực gia đình vẫn diễn biến phức tạp, nhiều vụ gây hậu quả nghiêm trọng. Đáng nói là, cơ cấu nạn nhân cũng có sự thay đổi khi số nam giới bị bạo lực gia đình tăng lên. Trong tổng số 2.048 người bị bạo lực, có 1.669 phụ nữ và 379 nam giới. Điều này cho thấy bạo lực gia đình không chỉ ảnh hưởng đến phụ nữ và trẻ em mà đang tác động tới các đối tượng khác trong gia đình.

Huấn luyện viên tâm lý Nguyễn Thị Lệ Thủy (phường Thành Sen) nhận định: “Hiện nay, bạo lực gia đình diễn ra dưới nhiều hình thức như sử dụng vũ lực, xúc phạm bằng lời nói, kiểm soát kinh tế hay thao túng các mối quan hệ xã hội… Thực tế, nhiều người còn e ngại chia sẻ những vấn đề nhạy cảm trong gia đình nên tình trạng bạo lực thường kéo dài và tái diễn phức tạp hơn”.

Lần theo hồ sơ các vụ án và những lời bộc bạch đầy ám ảnh của nạn nhân, có thể thấy phía sau các vụ bạo lực gia đình là nhiều nguyên nhân đan xen. Đó có thể là áp lực mưu sinh, gánh nặng cơm áo, nợ nần đè nặng lên vai người trụ cột; là những bế tắc không được giải tỏa khiến nhiều người tìm đến rượu bia như một cách giải tỏa tạm thời, rồi mất kiểm soát hành vi và trút giận lên chính người thân.

Tuy nhiên, sâu xa hơn, bất bình đẳng giới vẫn được xem là một trong những nguyên nhân dai dẳng dẫn đến bạo lực gia đình. Khi tư tưởng gia trưởng và định kiến xã hội còn tồn tại, nhiều hành vi bạo lực vẫn bị xem là “chuyện riêng trong nhà”. Không ít người cho rằng xã hội không nên can thiệp vào mâu thuẫn gia đình, thậm chí coi bạo hành là cách dạy dỗ hay giải quyết xung đột.

Bác sĩ CKI Nguyễn Ngọc Quý, Phó Trưởng khoa Khám bệnh - Cấp cứu, Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Hà Tĩnh cho biết: "Di chứng của bạo lực gia đình không chỉ là những tổn thương thể xác mà còn là sự tổn hại nặng nề về tâm lý. Nạn nhân dễ rơi vào trạng thái trầm cảm, mặc cảm, mất niềm tin vào cuộc sống. Đặc biệt, trẻ em lớn lên trong môi trường bạo lực dễ bị ảnh hưởng tiêu cực về nhận thức và nhân cách, có xu hướng trở nên lì lợm, khép kín hoặc tái lặp hành vi bạo lực khi trưởng thành".

Những năm gần đây, nhiều giải pháp nhằm phòng, chống bạo lực gia đình đã được triển khai đồng bộ như luật hoá các hành vi bạo lực gia đình, quy định rõ trách nhiệm cá nhân, gia đình, xã hội trong phòng, chống bạo lực gia đình… trong Hiến pháp, Bộ luật Dân sự, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Trẻ em và đặc biệt là Luật Phòng, chống bạo lực gia đình.

Ngoài ra, Nghị định 282/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/12/2025 về xử phạt vi phạm hành chính trong an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình nêu rõ: Cá nhân, tổ chức vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và bồi thường thiệt hại nếu gây tổn hại.

Cùng với việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, công tác phòng, chống bạo lực gia đình cần chú trọng nâng cao nhận thức về bình đẳng giới từ trong gia đình, nhà trường đến toàn xã hội. Khi mỗi thành viên hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và biết tôn trọng, sẻ chia với nhau, các mối quan hệ gia đình sẽ được xây dựng trên nền tảng hợp tác, qua đó góp phần ngăn ngừa bạo lực từ sớm, từ xa.