Tháng 5, khi những cánh đồng ở thôn Mỹ Lạc, xã Kỳ Thượng (Hà Tĩnh) vừa gặt xong vụ xuân, hoa sen nở thắm trong ao làng, căn nhà nhỏ của cựu chiến binh Phan Văn Thi (92 tuổi đời, 67 tuổi Đảng) lại rộn vang tiếng chuyện trò. Dòng ký ức sống động về chiến trường Điện Biên Phủ và những năm tháng trong hàng ngũ bảo vệ Bác Hồ cứ thế được ông truyền đến thế hệ trẻ bằng niềm tự hào thiêng liêng.
Ông Phan Văn Thi sinh năm 1934 trong một gia đình nông dân nghèo ở miền núi Kỳ Thượng. Năm 1951, khi mới 17 tuổi, nghe tin bộ đội tuyển quân, ông khai tăng thêm 1 tuổi để được nhập ngũ. Ông được biên chế vào Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 - đơn vị từng lập nhiều chiến công vang dội trên chiến trường Tây Bắc. Những năm quân ngũ đưa người lính trẻ đi qua nhiều chiến dịch ác liệt, nhưng sâu đậm nhất là Chiến dịch Điện Biên Phủ - nơi đơn vị ông được giao đánh trận mở màn.
Chiều 13/3/1954, Đại đoàn 312 nhận nhiệm vụ đánh thẳng vào cứ điểm Him Lam - “cánh cửa thép” phía Bắc tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Từ nơi xuất phát đến hàng rào địch là khoảng trống phơi dưới làn đạn pháo, súng máy. Ông Thi nhớ lại: “Nhiều chiến sĩ vừa vượt sông Nậm Rốm đã ngã xuống nhưng đội hình không dừng lại. Trận đánh diễn ra từ chiều đến đêm, hỏa lực địch sáng rực cả chiến trường. Trên chiến hào, chúng tôi giành giật với địch từng mét đất. Cứ người này ngã xuống, người khác lại tiến lên”.
Cũng trong trận đánh ấy, người đồng đội, người anh đồng hương thân thiết của ông đã hy sinh - Anh hùng liệt sĩ Phan Đình Giót. “Anh Giót lớn tuổi hơn nên thường che chở anh em. Là người cùng quê Hà Tĩnh nên chúng tôi hay trò chuyện về quê nhà, về quyết tâm đi bộ đội đánh giặc. Khi biết anh hy sinh để lấp lỗ châu mai cho toàn quân tiến lên, tôi rất đau xót nhưng càng quyết tâm chiến đấu hơn” - ông Thi xúc động.
Sau Him Lam, ông Thi tiếp tục cùng đơn vị tham gia nhiều trận đánh ác liệt quanh Mường Thanh. Trong trận đánh cuối đợt 2 chiến dịch, khi quân ta siết chặt vòng vây quanh trung tâm cứ điểm, ông bị thương nặng lúc cùng đồng đội băng qua khu vực sân bay Mường Thanh. Trong dòng ký ức, ông Thi kể: “Đêm ấy, pháo sáng rực cả bầu trời, đạn bắn ra như mưa. Khi đang chạy, tôi bỗng thấy ngực đau nhói, cảm giác lạnh, đưa tay lên ngực thì thấy máu ướt đẫm và gục xuống. Khi tỉnh dậy, tôi đã nằm ở trạm xá hậu cứ. Bác sĩ nói viên đạn xuyên qua ngực, chỉ lệch một chút nữa là không thể cứu”.
Ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng sau 56 ngày đêm quân ta “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt”. “Khi nghe tin chiến thắng cả hậu cứ vỡ òa. Ai cũng vui mừng mà rơi nước mắt. Bao nhiêu hy sinh, mất mát cuối cùng cũng đổi lấy thắng lợi” - ông Thi rưng rưng.
Người lính từng đi qua lửa đạn Mường Thanh khi ấy không ngờ rằng, sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, cuộc đời binh nghiệp của mình lại bước sang một hành trình đặc biệt - hành trình đứng trong hàng ngũ bảo vệ Bác Hồ.
Đến bây giờ, cựu binh Phan Văn Thi vẫn nhớ như in ngày cùng đoàn quân chiến thắng trở về tiếp quản Thủ đô Hà Nội vào tháng 10/1954. Thủ đô sạch bóng quân thù, năm cửa ô rợp trời cờ hoa, biểu ngữ, dòng người nô nức chào đón đoàn quân chiến thắng.
Người lính trẻ quê Hà Tĩnh lần đầu đặt chân đến “trái tim” của Tổ quốc không giấu được niềm xúc động. “Chúng tôi ai nấy đều hân hoan. Hà Nội khác với những gì tưởng tượng nhưng gần gũi, thân yêu bởi tình cảm thắm thiết của người dân đón đoàn quân trở về” - ông Thi hồi tưởng.
Sau ngày tiếp quản Thủ đô, với thành tích chiến đấu dũng cảm và phẩm chất kỷ luật tốt, ông Phan Văn Thi được tuyển chọn vào Trung đoàn 600 - đơn vị làm nhiệm vụ bảo vệ Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Lúc đó, tôi cùng hơn chục đồng đội quê Nghệ - Tĩnh trong Đại đoàn 312 được gọi đi làm nhiệm vụ đặc biệt. Việc tuyển chọn rất gắt gao nhưng chúng tôi không biết cụ thể là nhiệm vụ gì. Khi nhận quyết định vào Trung đoàn 600, nỗi xúc động và niềm tự hào vỡ òa trong mỗi chúng tôi. Anh em còn dặn nhau, ai gặp Bác trước phải nhớ xem dáng Bác thế nào, giọng nói có giống trên đài không. Vậy mà đến khi gặp rồi, về đơn vị ai cũng cứ như người… ở trên mây. Người thì nói chỉ còn nhớ lời Bác dặn, người lại bảo hồi hộp quá nên quên hết. Bác giản dị, gần gũi như một người cha trong gia đình vậy…” - ông Thi cười hiền nhớ lại.
MỖI LẦN GẶP BỘ ĐỘI, BÁC THƯỜNG HỎI QUÊ Ở ĐÂU, ĂN Ở CÓ ĐẦY ĐỦ KHÔNG, CÔNG TÁC CÓ VẤT VẢ KHÔNG. BÁC NÓI CHUYỆN NHẸ NHÀNG AI NGHE CŨNG NHỚ MÃI.
Điều khiến ông nhớ nhất trong suốt những năm làm nhiệm vụ bảo vệ Bác không phải những khoảnh khắc đặc biệt, mà chính là lối sống giản dị và tình thương yêu con người của vị Cha già kính yêu của dân tộc.
Ông hồi tưởng: “Mỗi lần gặp bộ đội, Bác thường hỏi quê ở đâu, ăn ở có đầy đủ không, công tác có vất vả không. Bác nói chuyện nhẹ nhàng ai nghe cũng nhớ mãi”.
Người cựu binh dừng lại khá lâu rồi chậm rãi nhắc về những điều mà gần 70 năm qua ông chưa bao giờ quên. Đất nước những năm đó còn khó khăn, đa số đồng bào, chiến sĩ phải ăn cơm độn khoai, sắn.
Có lần, anh nuôi mang cơm trắng cho Bác. Thấy vậy, Bác từ chối, bảo mang cơm độn cho mình, có khoai độn khoai, có sắn độn sắn, còn cơm trắng dành chiến sĩ. Bác nói đồng bào còn thiếu đói, ăn cơm độn, Bác không muốn mình có đặc ân riêng. Bác ăn uống đơn sơ, quanh năm chỉ vài bộ kaki bạc màu, đôi dép cao su quen thuộc, tiếp khách nước ngoài cũng giản dị như thế.
“Nhiều đêm đứng gác, tôi thấy phòng Bác tắt đèn rồi các phòng của bộ đội cũng tắt theo. Nhưng chỉ một lúc sau, khi anh em đã ngủ, phòng Bác lại sáng đèn. Sau này chúng tôi mới biết, Bác không muốn mọi người phải thức vì mình. Buổi sáng, đơn vị dậy sớm tập thể dục, cán bộ nhắc anh em hô nhỏ để Bác nghỉ nhưng thực ra Bác còn dậy sớm hơn mọi người” - ông Thi kể.
Suốt 7 năm trong Trung đoàn 600, ông Thi cùng đồng đội luôn xác định bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh là trách nhiệm thiêng liêng nhất. Những năm tháng bên Bác cũng là quãng thời gian hun đúc lý tưởng của người lính trẻ năm xưa. Tháng 6/1959, ông vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng.
Năm 1961, ông Phan Văn Thi được điều động làm công tác cơ yếu trong lực lượng Bộ đội Biên phòng Quảng Bình, sau đó là Chính trị viên Đồn Biên phòng Cà Roòng. Năm 1977, sau 26 năm phục vụ trong quân đội, ông nghỉ hưu trở về quê nhà Kỳ Thượng.
Lãnh đạo địa phương, ĐVTN tặng hoa cho cựu binh Phan Văn Thi, nhân chuyến đến thăm và nghe ông ôn lại truyền thống lịch sử.
Rời quân ngũ, người lính năm xưa tiếp tục gắn bó với công việc của địa phương, từng đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã cùng nhiều công tác đoàn thể khác. Ở vùng quê Mỹ Lạc còn nhiều khó khăn, người dân vẫn quen gọi ông bằng cái tên giản dị, thân thương: “Ông bộ đội của Bác Hồ”.
Danh xưng ấy có được không chỉ bởi những năm tháng chiến đấu ở Điện Biên Phủ hay đứng trong hàng ngũ bảo vệ Bác, mà bởi suốt nhiều năm qua, người đảng viên ấy vẫn giữ lối sống mẫu mực, giản dị, tận tụy như những điều mình đã học được từ Người. Chính sự chân thành, gần gũi khiến lời nói của ông luôn có sức thuyết phục với bà con trong mỗi phong trào, cuộc vận động ở địa phương. Nhờ đó, Mỹ Lạc trở thành một trong những thôn đầu tiên của xã về đích khu dân cư NTM kiểu mẫu vào năm 2020.
NHỮNG CÂU CHUYỆN ÔNG KỂ VỀ BÁC HỒ CÙNG LỐI SỐNG TẬN TỤY, TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÍNH GIÀ ĐÃ TẠO SỨC LAN TỎA LỚN TRONG CỘNG ĐỒNG
Bà Đặng Thị Hương - Bí thư Chi bộ thôn Mỹ Lạc chia sẻ: “Với vùng quê còn nhiều khó khăn, việc trở thành một trong những thôn đầu tiên của xã xây dựng thành công khu dân cư NTM kiểu mẫu là kết quả của rất nhiều nỗ lực. Trong thành công ấy có vai trò lớn của những đảng viên gương mẫu như ông Thi. Những câu chuyện ông kể về Bác Hồ cùng lối sống tận tụy, trách nhiệm của người lính già đã tạo sức lan tỏa lớn trong cộng đồng”.
Cùng có mặt trong buổi trò chuyện với người lính Điện Biên năm xưa, em Phan Nguyễn Hoàng Anh (lớp 10A1, Trường THPT Kỳ Lâm) xúc động: “Nghe cụ Thi kể về chiến trường Điện Biên Phủ và những năm tháng được bảo vệ Bác Hồ, em càng hiểu hơn sự hy sinh của các thế hệ đi trước để đất nước có hòa bình hôm nay. Điều đó khiến em thấy mình cần phải sống có trách nhiệm và cố gắng học tập nhiều hơn”.
Tháng 5 lại về trên những làng quê ngan ngát hương sen. Trong căn nhà nhỏ cuối con ngõ ở thôn Mỹ Lạc, người cựu binh già vẫn chậm rãi lau bàn thờ Bác, kể cho lớp trẻ nghe về Điện Biên Phủ, về những năm tháng được đứng trong hàng ngũ bảo vệ Bác Hồ. Mỗi lần nhắc lại quãng đời ấy, ông Thi đều xúc động nói: “7 năm được bảo vệ Bác là niềm tự hào lớn nhất đời tôi”.
ĐIỀU CÒN LẠI SÂU NHẤT SAU 7 NĂM BÊN BÁC CỦA NGƯỜI ĐẢNG VIÊN ẤY KHÔNG CHỈ LÀ MỘT KÝ ỨC ĐẦY TỰ HÀO, MÀ LÀ CÁCH SỐNG ÔNG ĐÃ GÌN GIỮ SUỐT CẢ CUỘC ĐỜI NHỮNG PHẨM CHẤT HỌC BÁC...
Nhưng điều còn lại sâu nhất sau 7 năm bên Bác của người đảng viên ấy không chỉ là một ký ức đầy tự hào, mà là cách sống ông đã gìn giữ suốt cả cuộc đời những phẩm chất học Bác: giản dị, tận tụy, luôn nghĩ cho mọi người trước bản thân. Có lẽ cũng bởi thế mà giữa vùng quê nơi miền sơn cước Kỳ Thượng, ký ức thiêng liêng của những năm tháng bảo vệ Bác vẫn được người lính già giữ gìn và truyền lại cho thế hệ hôm nay.
NỘI DUNG: THIÊN VỸ
ẢNH, VIDEO: THIÊN VỸ & TƯ LIỆU
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
