Tháng Năm, trong niềm thương nhớ lắng sâu, những bước chân từ khắp mọi miền Tổ quốc lại tìm về Kim Liên - quê hương Bác Hồ kính yêu. Giữa bát ngát hương sen và không gian yên bình của làng quê xứ Nghệ, mỗi kỷ vật, mỗi nếp nhà như gợi nhắc về cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Người, để những lời dạy năm xưa thêm lắng sâu trong trái tim bao thế hệ hôm nay.
Sau những cơn mưa đầu hạ, tiết trời xứ Nghệ trở nên dịu mát, trong lành hơn. Con đường dẫn vào ngôi nhà của gia đình Bác phủ màu xanh bởi hàng dâm bụt thân quen - loài cây đã gắn liền với những năm tháng tuổi thơ của Người, đi cùng ký ức lần đầu tiên Bác trở về quê sau gần nửa thế kỷ bôn ba tìm đường cứu nước.
Năm 1957, khi trở lại quê hương, Bác vẫn nhớ như in từng lối đi, từng góc nhỏ trong vườn nhà. Người nhắc đến rặng dâm bụt năm xưa bằng niềm thương nhớ một phần tuổi thơ. Và theo ý nguyện của Bác, hàng dâm bụt ấy được trồng lại, lặng lẽ xanh qua năm tháng để đón biết bao bước chân đồng bào, du khách tìm về.
Trong thoang thoảng hương hoa, “Làng Sen quê cha” và “Hoàng Trù quê mẹ” hiện ra thanh bình với mái nhà tranh đơn sơ, chiếc võng tuổi thơ bên khung cửi mộc, lò rèn cũ và giếng Cốc phủ màu thời gian... Không gian ấy đủ khiến cho người đến đây lần đầu hay những người trở về như một thông lệ đều cảm thấy lòng mình dịu lại trong miền ký ức thiêng liêng của dân tộc.
Trong dòng người trở về Kim Liên hôm nay là những tà áo dài truyền thống thướt tha, những bộ trang phục rực rỡ sắc màu của đồng bào dân tộc thiểu số, những màu áo xanh tuổi trẻ của đoàn viên thanh niên, những bộ quân phục chỉnh tề của các đoàn cựu chiến binh… Tất cả hòa vào nhau trong niềm thành kính thiêng liêng của đồng bào cả nước hướng về Bác kính yêu.
Vượt quãng đường xa xôi từ bản Khoóng, xã Tô Múa (tỉnh Sơn La), đoàn khách người dân tộc Thái không giấu nổi xúc động khi lần đầu được về thăm quê hương của Bác. Bà Vì Thị Núc (SN 1958) cùng bà con trong bản chăm chú lắng nghe từng lời thuyết minh, lặng lẽ ngắm nhìn từng kỷ vật gắn với cuộc đời Bác. Bà Núc chia sẻ: “Chúng tôi biết ơn Bác Hồ nhiều lắm! Chỉ mong có ngày được về quê hương của Người. Nay đến đây, tôi thấy mình đã thực hiện được điều mong mỏi cả một đời”.
Có lẽ, tình cảm của bà Núc cũng là nỗi lòng của bà con đồng bào dân tộc thiểu số trên dải đất hình chữ S, bởi sinh thời, Bác Hồ luôn dành sự quan tâm đặc biệt và tình cảm sâu nặng đối với đồng bào các dân tộc, luôn đau đáu về khối đại đoàn kết toàn dân. Người từng căn dặn: “Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê, Xê Đăng hay Ba Na… đều là anh em ruột thịt”. Những lời giản dị của Bác qua bao năm tháng vẫn khiến lòng người ấm lại khi nhớ về.
Trong dòng người lặng lẽ bước qua những con đường phủ bóng cây xanh về với quê Bác có những cựu chiến binh mái tóc đã bạc màu thời gian. Dù đã nhiều lần đến đây nhưng lần trở về nào, ông Nguyễn Xuân Vở (SN 1953, hội viên Hội Cựu chiến binh thôn Phong Cốc, xã Phủ Lãng, tỉnh Bắc Ninh) cũng bồi hồi xúc động. Người cựu chiến binh đứng rất lâu bên ngôi nhà tranh đơn sơ, bên những kỷ vật về thân thế, sự nghiệp của các thành viên trong gia đình Bác.
Ông Vở chia sẻ: “Tôi từng tham gia cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ rồi chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc nên càng thấm thía giá trị của hòa bình, độc lập hôm nay. Mỗi lần trở về quê Bác, được tận mắt chứng kiến những kỷ vật giản dị, nghe những câu chuyện đời thường về Bác, tôi càng kính phục nhân cách của Người, từ đó, tự nhắc mình phải làm sao cho xứng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, sống trách nhiệm và nghĩa tình với quê hương, đất nước”.
Với những người trẻ, về quê Bác là hành trình trở về với cội nguồn lịch sử, với những giá trị thiêng liêng của dân tộc để từ đó bồi đắp thêm niềm tự hào, ý thức trách nhiệm trong học tập, rèn luyện và cống hiến.
Dẫn đoàn học sinh trong chuyến đi hôm nay, cô Hoàng Thị Thúy Hằng - Tổng phụ trách Đội Trường THCS Kỳ Thịnh (phường Vũng Áng, Hà Tĩnh) chia sẻ: “Những bài học lịch sử sẽ trở nên gần gũi hơn rất nhiều khi các em học sinh được chạm vào không gian thật của quá khứ. Chuyến đi này hẳn sẽ ở lại rất lâu trong ký ức, để sau này lớn lên, các em hiểu hơn về cội nguồn dân tộc và biết sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước”.
Trải qua bao biến thiên của thời gian và khí hậu khắc nghiệt, những hiện vật ở quê nội Kim Liên, quê ngoại Hoàng Trù vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Những hiện vật giản dị ấy không chỉ lưu giữ ký ức về một gia đình Nho học yêu nước, mà còn gợi lên hình bóng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tâm tưởng bao thế hệ. Góp công sức, tâm huyết để gìn giữ, bảo tồn nguyên vẹn các di tích, hiện vật của gia đình Bác, đưa những câu chuyện về Bác đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước là những cán bộ, nhân viên, hướng dẫn viên Khu di tích Kim Liên.
Chị Lương Thị Định (SN 1985) - hướng dẫn viên Khu di tích Kim Liên chia sẻ: “Hơn 16 năm gắn bó với công việc kể chuyện về Bác Hồ nhưng ngày nào tôi cũng kể bằng tất cả niềm tự hào và sự kính yêu như ngày đầu. Nhiều đoàn khách đến đây, có người lặng lẽ rơi nước mắt khi bước vào căn nhà nhỏ, có người đứng thật lâu trước từng kỷ vật giản dị của gia đình Bác… Những khoảnh khắc ấy khiến chúng tôi càng thấm thía ý nghĩa công việc của mình và luôn tự nhắc không ngừng trau dồi để mỗi câu chuyện về Bác được kể lại một cách chân thật, sâu sắc và giàu cảm xúc nhất cho du khách”.
Nắng tháng Năm rải vàng những hồ sen đang mùa trổ bông, nhuộm vàng mái nhà tranh càng khiến cho bức tranh quê yên bình đến lạ. Dòng người hành hương vẫn nối dài trên những con đường làng quanh co, trong không khí của Lễ hội Làng Sen năm 2026 gắn với dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).
Lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động ý nghĩa như: Lễ khai mạc được truyền hình trực tiếp; lễ dâng hoa, dâng hương; trưng bày triển lãm 115 năm Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước; khánh thành dự án thác 9 tầng; khai mạc triển lãm 80 năm ngày Bác Hồ ra “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”; khai mạc trưng bày hệ thống bảo tàng, di tích lưu niệm Hồ Chí Minh toàn quốc; kỷ niệm 70 năm thành lập Khu di tích Kim Liên…
Ông Hà Văn Vinh - Phó Giám đốc Khu di tích Kim Liên cho biết: “Dịp này, khu di tích đã đón hơn 5.800 đoàn khách với hơn 55.000 lượt người về dâng hương, tham quan quê Bác. Lượng khách tăng cao nhưng công tác chuẩn bị, đón tiếp luôn được chúng tôi triển khai chu đáo, bài bản, từ khâu hướng dẫn, thuyết minh đến đảm bảo không gian tham quan trang nghiêm, thuận tiện, để mỗi du khách khi về với quê hương của Người đều có những trải nghiệm trọn vẹn nhất. Đây không chỉ là dịp tri ân vị lãnh tụ kính yêu mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất giàu truyền thống cách mạng, để hình ảnh quê Bác ngày càng lan tỏa trong lòng Nhân dân và bạn bè quốc tế”.
Chúng tôi rời Làng Sen khi ánh chiều nhạt dần trên những lối quê, hương sen thoảng đưa trong gió. Con đường nhỏ với hàng dâm bụt ngát xanh như vẫn lưu giữ bóng dáng của Bác năm nào. Và có lẽ, điều khiến mỗi người lưu luyến nhất sau chuyến trở về không chỉ là cảnh sắc thanh bình hay những kỷ vật xưa cũ mà là cảm giác lòng mình lắng lại, trong trẻo hơn như vừa được trở về với một phần sâu thẳm nhất của cội nguồn dân tộc.
