Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của Chính phủ về tinh giản biên chế.
Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố không quá 3 người, gồm các chức danh: trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố; bí thư chi bộ; trưởng ban công tác mặt trận.
Trước đó, Nghị định 154 về tinh giản biên chế quy định, phụ cấp hàng tháng hiện hưởng của người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố là phụ cấp của tháng liền kề trước khi nghỉ việc do ngân sách Trung ương khoán quỹ phụ cấp để chi trả.
Trường hợp người hoạt động không chuyên trách kiêm nhiệm thêm nhiệm vụ khác thì tính phụ cấp hàng tháng của chức danh chính, không tính phụ cấp hàng tháng của chức danh kiêm nhiệm.
Về thời gian tính hưởng chính sách, Chính phủ hướng dẫn, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố có thời gian công tác để tính trợ cấp là tổng thời gian công tác ở chức danh trên và thời gian công tác có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc ở các vị trí việc làm khác.
Nghị định quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố chưa đến tuổi nghỉ hưu theo quy định thì được hưởng các chế độ cụ thể.
Thứ nhất, người có dưới 5 năm công tác thì được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 lần mức phụ cấp hàng tháng hiện hưởng nhân với số tháng công tác; trợ cấp bằng 1,5 lần mức phụ cấp hàng tháng hiện hưởng cho mỗi năm công tác.
Đồng thời, họ còn được trợ cấp 3 tháng phụ cấp hàng tháng hiện hưởng để tìm việc làm; được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Thứ hai, người có từ đủ 5 năm công tác trở lên và có tuổi đời còn dưới 5 năm đến tuổi nghỉ hưu thì được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 lần mức phụ cấp hàng tháng hiện hưởng nhân với số tháng nghỉ sớm so với tuổi nghỉ hưu; trợ cấp bằng 1,5 lần mức phụ cấp hàng tháng hiện hưởng cho mỗi năm công tác.
Nhóm này cũng được trợ cấp 3 tháng phụ cấp hàng tháng hiện hưởng để tìm việc làm và bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Đối với người có từ đủ 5 năm công tác trở lên và có tuổi đời từ đủ 5 năm trở lên đến tuổi nghỉ hưu thì được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 lần mức phụ cấp hàng tháng hiện hưởng nhân với 60 tháng; trợ cấp bằng 1,5 lần mức phụ cấp hàng tháng hiện hưởng cho mỗi năm công tác.
Đối tượng trên cũng được trợ cấp 3 tháng phụ cấp hàng tháng hiện hưởng để tìm việc làm và bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Bên cạnh nhóm nghỉ hưu trước tuổi so với quy định, nghị định cũng quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố đã đủ tuổi nghỉ hưu hoặc đang hưởng chế độ hưu trí, chế độ mất sức lao động thì được hưởng trợ cấp một lần bằng 15 tháng phụ cấp hàng tháng hiện hưởng.
Hiện nay, quy mô số hộ gia đình mới ở thôn, tổ dân phố được nới rộng. Cụ thể: ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 700 hộ gia đình trở lên. Tiếp đó, thôn ở Trung du và Miền núi phía Bắc phải có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ trở lên.
Còn ở vùng Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long thì thôn phải có từ 400 hộ gia đình trở lên và có từ 550 hộ gia đình trở lên với tổ dân phố.
Thôn phải có từ 350 hộ gia đình trở lên ở vùng Bắc Trung Bộ và tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên. Bên cạnh đó, ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây nguyên thì thôn phải có từ 300 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên.
