Tàu container tại cảng ở Los Angeles (Ảnh: AFP).
Trong phán quyết hôm 7/5 với tỷ lệ 2-1, hội đồng thẩm phán tại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ nhận thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump thiếu cơ sở pháp lý để ban hành thuế quan toàn cầu 10% theo Mục 122 của Luật Thương mại năm 1974.
Phán quyết yêu cầu chính quyền phải ngừng thu các loại thuế này và hoàn trả các khoản thanh toán trước đó. Mặc dù chỉ áp dụng cho các bên bị ảnh hưởng, đây vẫn là một bước lùi lớn đối với khả năng thực thi thuế quan của chính quyền Tổng thống Trump.
Mục 122 cho phép Tổng thống áp thuế lên tới 15% đối với tất cả hàng nhập khẩu mà không cần sự chấp thuận của quốc hội nếu đáp ứng một số tiêu chí nhất định. Trong trường hợp này, các thẩm phán thấy rằng lập luận của chính quyền về việc áp thuế là không thỏa đáng.
Phán quyết lưu ý rằng tuyên bố của Tổng thống về việc áp thuế không xác định được bất kỳ "thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng nào của Mỹ theo cách hiểu của quốc hội về cụm từ đó".
Các mức thuế này vẫn có thể tiếp tục được áp dụng cho tất cả các nhà nhập khẩu khác ngoài các nguyên đơn cho đến hết tháng 7.
Công cụ thuế quan lớn duy nhất mà chính quyền Tổng thống Trump có vẻ đang sở hữu hiện nay là các loại thuế theo từng ngành cụ thể. Tuy nhiên, chính quyền đã bắt đầu quy trình để có khả năng ban hành một bộ thuế bổ sung áp dụng cho mọi quốc gia.
Chính quyền Tổng thống Trump dự kiến sẽ kháng cáo phán quyết của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ.
Tổng thống Trump vốn áp đặt mức thuế quan toàn cầu 10% như một sự thay thế cho thuế đối ứng theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại vào tháng 2, sau khi Tối cao Pháp viện phán quyết rằng các mức thuế đối ứng (thuế riêng biệt cho từng quốc gia) dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là bất hợp pháp.
Các vụ kiện pháp lý phản ánh phần nào sự không chắc chắn xung quanh các chính sách kinh tế của ông Trump, với những thông báo liên tục về các khoản thu mới trong năm ngoái ngay cả khi các nhà nhập khẩu đang phải xoay xở để hiểu những thay đổi chính sách mới nhất.
Phần lớn sự không chắc chắn vẫn còn đó. Các nhà nhập khẩu hiện có thể nộp đơn xin hoàn trả các khoản thanh toán theo mức thuế mà Tối cao Pháp viện đã bãi bỏ. Tuy nhiên, quy trình hoàn tiền đó dự kiến được triển khai theo từng giai đoạn và hiện chưa rõ khi nào hệ thống sẽ mở cho tất cả các khoản thanh toán thuộc diện được hoàn trả.
Việc thanh toán cũng có thể bị trì hoãn nếu chính quyền có thêm các hành động khác ảnh hưởng đến quy mô của khoản hoàn trả.