Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa sa thải toàn bộ 22 thành viên của Hội đồng Khoa học quốc gia (NSB) chịu trách nhiệm giám sát Quỹ Khoa học quốc gia (NSF) - cơ quan tài trợ hàng đầu cho các nghiên cứu khoa học công của Xứ cờ hoa.
Đây là diễn biến mới nhất trong cuộc đối đầu giữa ông chủ thứ 47 của Nhà Trắng và các tổ chức nghiên cứu khoa học, trong bối cảnh chính quyền của ông cắt giảm mạnh ngân sách dành cho lĩnh vực này xuống mức thấp nhất trong nhiều thập niên.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, mỗi thành viên NSB đã nhận được thư điện tử của Nhà Trắng hôm 24/4 vừa qua, trong đó thông báo tư cách thành viên NSB của họ “chính thức chấm dứt.”
Phản ứng trước quyết định này, ông Willie E. May, thành viên hội đồng quản trị NSB, đồng thời là Phó Hiệu trưởng Đại học Morgan State ở Baltimore (bang Maryland), bày tỏ sự thất vọng, dù không thực sự quá bất ngờ.
Ông cho rằng chính phủ hiện nay đang từng bước làm suy yếu hệ thống tư vấn khoa học và NSF chỉ là một trong những cơ quan mới nhất chịu tác động.
Trong khi đó, bà Marvi Matos Rodriguez, cho biết bà nhận được thông báo chấm dứt nhiệm vụ ngay khi đang xem xét một báo cáo dài 80 trang phục vụ công việc của hội đồng.
Trả lời báo giới, bà Rodriguez nhấn mạnh: “Mục đích của nhiệm kỳ kéo dài 6 năm là để chúng ta có thể thực hiện những điều thực sự ý nghĩa, tạo được sức ảnh hưởng và vượt lên trên những vấn đề hành chính hay sự thay đổi của các chính quyền.”
Được thành lập năm 1950, NSF tài trợ cho nhiều lĩnh vực nghiên cứu, từ điện toán lượng tử đến vi sinh vật học, nhưng đã chịu áp lực lớn kể từ khi Tổng thống Trump trở lại nắm quyền nhiệm kỳ hai.
Chính quyền của ông đã hủy bỏ hoặc đình chỉ gần 1.400 khoản tài trợ với lý do thay đổi ưu tiên chính sách.
Năm ngoái, NSF cũng chấm dứt hàng trăm khoản tài trợ đang có hiệu lực, đồng thời cấp mới các khoản tài trợ với tốc độ chậm nhất trong ít nhất 35 năm. Cơ quan này đã mất khoảng 30% nhân sự do sa thải hoặc buộc nghỉ hưu, trong khi giám đốc do ông Trump bổ nhiệm cũng đã từ chức.
Cũng trong năm ngoái, chính quyền của Tổng thống Trump đã đề nghị cắt giảm hơn 1/2 ngân sách gần 9 tỷ USD của NSF. Tuy nhiên, theo các thành viên NSB, nhờ nỗ lực vận động của hội đồng, Quốc hội đã giữ mức tài trợ cho nghiên cứu khoa học gần như không thay đổi.
Hiện nay, ông Trump tiếp tục kêu gọi Quốc hội cắt giảm mạnh ngân sách của NSF, làm dấy lên lo ngại rằng việc bãi nhiệm toàn bộ NSB cùng với nguy cơ siết chặt tài chính có thể gây ra những hệ quả sâu rộng trên phạm vi toàn quốc./.
